Buma/Stemra heeft tarieven voor online media-gebruik gepubliceerd http://www.bumastemra.nl/nl-NL/OverBumaStemra/Actueel/brochuredigitaletarieven2010.htm.
Hierin kondigt zij aan dat zij voor on-line media gebruik geld zal vragen, waarbij zij geen onderscheid maakt tussen commercieel en niet-commercieel gebruik.

Dit is een concept voor een open brief die Bits of Freedom naar Buma/Stemra zal schrijven hierover.

Alle commentaar op deze brief is welkom. Gelieve commentaar zo constructief en concreet mogelijk te maken, zodat wij het makkelijk kunnen knippen en plakken. We beloven niet dat we alle commentaar zullen verwerken. Gelieve bij voorkeur commentaar te geven via: http://www.co-ment.net/text/1639/. Op die site is ook te lezen wie al commentaar heeft gegeven. Mocht die site echter niet werken, dan kan een email worden gestuurd naar ot.vandaalen [apestaart] bof [punt] nl. Wij beloven niet dat we iedere mail zullen beantwoorden, maar we zullen wel iedere mail lezen.

De planning is als volgt: tot maandagavond 5 oktober is de gelegenheid om commentaar te geven. Dat zullen wij dinsdag en woensdag verwerken. Woensdag aan het eind van de dag zullen wij de brief versturen. Dan zal de brief natuurlijk in een nette opmaak worden gegoten.

Geachte heer Vervoord,

De stichting Bits of Freedom ("Bits of Freedom") nam met verbazing kennis van de recent door Buma/Stemra ("Buma") gepubliceerde "tarieven digitale licenties". Hierin wordt aangekondigd dat websitebeheerders een bedrag in rekening zal worden gebracht voor het embedden van audio- en videomateriaal.

Deze regeling zal een verlammend effect hebben op het Nederlandse web en muzikanten beperken in de mogelijkheid hun muziek onder de aandacht te brengen van hun fans, terwijl de juridische grondslag hiervoor op zijn minst twijfelachtig is. De regeling heeft dan ook tot veel verontwaardiging geleid. Bits of Freedom dringt er daarom met klem op aan deze regeling te herzien. Dat wordt hieronder toegelicht.

Het embedden van materiaal is een essentieel onderdeel van het web geworden

Zoals Buma ongetwijfeld bekend is, is het delen van materiaal een van de fundamenten van het web. Het web, en de blogosfeer in het bijzonder, is een rijk en informatief communicatiemedium, doordat talloze deelnemers naar materiaal van elkaar linken, materiaal van elkaar citeren en materiaal van elkaar opnemen op hun website. Het embedden van audio- en videomateriaal is één van de manieren waarop dit materiaal wordt gedeeld.

Dit embedden heeft belangrijke voordelen. Het biedt de mogelijkheid om materiaal binnen een veel rijkere, transformatieve context te presenteren. Door middel van embedden kan materiaal immers worden geplaatst op een andere website dan de “oorspronkelijke” website (zoals YouTube). Hierdoor kunnen bijvoorbeeld verschillende video's op één pagina worden gecombineerd, en kunnen deze worden voorzien van afbeeldingen en commentaar. Deze manier van presenteren heeft doorgaans meer zeggingskracht, vergeleken met de steriele presentatie op websites waar deze video's oorspronkelijk zijn gepubliceerd (zoals YouTube).

Daarbij komt dat dit embedden een conversatie over het materiaal faciliteert. De website waar materiaal wordt ge-embed, is immers een extra plek om het materiaal te bespreken. Bovendien is de “commentaar-cultuur” van belangrijke audio- en video-platformen, zoals YouTube, anders en vaak negatiever dan de commentaar-cultuur in de blogosfeer (met commentaar-cultuur wordt gedoeld op de inhoud van de conversaties die in comments bij een blogpost worden geplaatst). Ook dat is een belangrijke reden om materiaal te embedden.

Het embedden van materiaal is belangrijk voor muzikanten

Bovendien is het embedden van audio- en videomateriaal belangrijk voor muzikanten. Het internet is immers steeds belangrijker voor muziekmarketing: "word of mouth" is voor muzikanten cruciaal. Blogs spelen hierin een centrale rol, want populaire blogs hebben vaak een grote, internationale en specifieke achterban. Door embedding in blogs kunnen muzikanten op een directe, efficiënte en effectieve manier hun fans bereiken en zo inkomsten genereren.

Zo maken muzikanten dikwijls gebruik van virale acties met behulp van muziekvideo's om hun bekendheid te vergroten. Ook embedden bloggers bij concertrecensies vaak audio- en videomateriaal van het concert, en dit spoort lezers weer aan om de muziek te kopen of naar het optreden te gaan. Verder worden muziekvideo's vaak ge-embed op de website van concertpodia waar de desbetreffende artiest zal gaan optreden, en dat leidt tot extra kaart-verkopen. Dit is overigens ook de muziekindustrie niet ontgaan: men is YouTube aan het ontdekken als belangrijk platform om muziek onder de aandacht te brengen van fans. Zoals Buma ongetwijfeld weet worden er al licentie-overeenkomsten voor het gebruik van materiaal gesloten tussen rechthebbenden en YouTube.

Een heffing op embedden verlamt Nederlands web en is slecht voor muzikanten

Het behoeft weinig toelichting dat het voornemen van Buma om een bedrag in rekening te brengen voor het "embedden" van materiaal dat van derden afkomstig is, verstrekkende gevolgen heeft voor het Nederlandse web:

Ten eerste zullen beheerders van websites hierdoor terughoudender worden in het plaatsen van materiaal, zelfs als de exploitatie daarvan niet wordt uitgebaat door Buma. Beheerders van websites zullen immers moeten nagaan of audio- of videomateriaal informatie bevat ten aanzien waarvan Buma de exploitatierechten beheert, en vervolgens in voorkomende gevallen hiervoor een licentie met Buma moeten sluiten. Het zal hierdoor voor website-beheerders minder goed mogelijk worden om naar materiaal van elkaar te verwijzen. De on-line conversaties die het web mogelijk maakt, worden hierdoor in de kiem gesmoord.
Daarbij komt dat platform-websites, zoals Hyves, naar alle waarschijnlijkheid de technische mogelijkheid van embedden uit voorzorg onmogelijk zullen maken, zonder daarbij onderscheid te maken naar inhoud van het materiaal. Dit heeft tot gevolg dat op deze platforms ook materiaal ten aanzien waarvan Buma de exploitatierechten niet uitbaat, überhaupt niet worden gedeeld.
De maatregel schept bovendien veel onduidelijkheid, omdat eigenaren van materiaal op een platform-site, zoals YouTube, de (gratis) embed-mogelijkheid kunnen in- of uitschakelen. Wereldwijd heeft dit ertoe geleid dat als een eigenaar deze mogelijkheid heeft ingeschakeld, dit wordt opgevat als een toestemming tot embedden. De maatregel van Buma om nu toch een vergoeding te rekenen voor embedden, druist in tegen de manier waarop miljoenen mensen dagelijks van internet gebruik maken, is contra-intuïtief en zal leiden tot onduidelijkheid.

Daarnaast worden muzikanten hiervan de dupe, want hen wordt door deze maatregel een van hun belangrijkste marketingkanalen ontnomen. Dit geldt voor alle muzikanten, maar in het bijzonder voor de muzikanten die vooruitstrevend zijn en juist willen bevorderen dat hun muziek via embeds wordt gedeeld. Zij worden immers hierdoor beperkt in de mogelijkheid om hun publiek te bereiken. Een potentieel neveneffect van deze regeling is dat ook materiaal waarvan de rechten niet door Buma worden beheerd, niet meer kan worden gedeeld via deze populaire kanalen. Dat verzwakt de concurrentiepositie van niet-Buma-muziek en verzwakt de concurrentiepositie van Nederlandse community-websites ten opzichte van de buitenlandse.

Dit klemt des te meer, nu slechts een fractie van de Nederlandse muzikanten is aangesloten bij Buma. Volgens recent onderzoek van TNS Nipo en &Concept zouden in Nederland minstens een half miljoen muzikanten actief (zie het rapport "395 Minuten", te vinden op: [svp link]). Buma vertegenwoordigt slechts 17.000 muzikanten, zo blijkt uit hun website (http://www.bumastemra.nl/nl-NL/OverBumaStemra/Organisatie/).

De juridische grondslag van de regeling is op zijn minst twijfelachtig

Naast al deze praktische bezwaren, is de juridische grondslag van de door Buma aangekondigde regeling op zijn minst twijfelachtig:

Ten eerste is de vraag of embedden moet worden aangemerkt als een afzonderlijke exploitatiehandeling waarvoor toestemming van de rechthebbende is vereist.
Zelfs als hiervan sprake is, zal in veel gevallen het embedden van materiaal moeten worden aangemerkt als een toegestaan citaat (cf. art. 15a Auteurswet). Dit geldt in het bijzonder voor recensies en besprekingen van geciteerd materiaal. Daarbij is van belang dat embedden inmiddels een gebruikelijke manier is om materiaal te bespreken, dat in veel gevallen de kwaliteit van het materiaal te wensen overlaat is en dat veel embedded materiaal een beperkte speelduur heeft.
In beperkte gevallen zal dit bovendien moeten worden aangemerkt als een citaat “uit de pers in de pers” (cf. art. 15 Auteurswet). Veel blogs vervullen immers dezelfde functie als de “klassieke media”, zoals kranten of radio- en televisieprogramma's, en in sommige gevallen zal het embedded materiaal afkomstig zijn uit de media zoals bedoeld in dit artikel.
Tot slot begrijpt Bits of Freedom dat bijvoorbeeld YouTube met een aantal platenmaatschappijen reeds licentie-overeenkomsten heeft gesloten, waarbij YouTube een vergoeding afdraagt voor de publicatie van muziekvideo's. Er wordt in de digitale regeling geen rekening gehouden met de mogelijkheid dat reeds is betaald hiervoor en dit leidt tot onrechtmatige dubbeltelling.

De regeling houdt ten onrechte in het geheel geen rekening met deze juridische bezwaren.

De regeling heeft tot veel verontwaardiging geleid

Het wekt dan ook geen verbazing dat vanaf het moment dat deze regeling werd gepubliceerd, op talloze Nederlandse websites hierover met verontwaardiging en zorg is gereageerd (dit is overigens een willekeurige selectie):

Op de blog “Eerste hulp bij plaatopnamen”, die gaat over “[h]oe je als beginnend muzikant in een razendsnel veranderende muziekindustrie je eigen boontjes dopt”, wordt geconcludeerd dat een strakke handhaving van deze regeling het einde betekent voor deze blog (http://eerstehulpbijplaatopnamen.blogspot.com/2009/10/rekening-650-voor-deze-blogpost.html).
Ook de muziekblog Nlpop vreest dat “NLpop in voortbestaan [wordt] bedreigd door Buma Stemra” (http://nlpop.blog.nl/algemeen/2009/10/02/nlpop-in-voortbestaan-bedreigd-door-buma-stemra).
Op de blog van Marco Raaphorst, wordt verontwaardigd aangekondigd: “Echt niet, ik ga HELEMAAL NIETS BETALEN!” (http://www.marcoraaphorst.nl/2009/10/01/buma-gaat-je-laten-betalen-voor-youtube-embedding).
Op de blog Fonkelhorse, wordt Buma “de grootste bitches van het Internet” genoemd (http://www.fonkelhorse.nl/?p=646).
Op de blog van CrazyBirds, die “muzikale modellen en creatieve concepten voor zowel traditionele als nieuwe media” creëert, wordt opgemerkt dat de brochure van Buma “getuigt van een ongelooflijke korte termijn visie en […] helemaal geen oog [heeft] voor de ontwikkelingen die de muziekindustrie in hoog tempo doormaakt”. Ook hier wordt geconcludeerd dat de blog “helaas [zal] moeten stoppen met het embedden van muziek en [dat] slechts een saaie verwijzing [rest]” (http://www.crazybirds.nl/blog/detail/buma-stemras-imaginary-world).
Op de blog Musicfrom, wordt geconcludeerd dat Buma “zich belachelijk” maakt. De regeling zal leiden tot “kaalslag van jewelste” (http://www.musicfrom.nl/blogs/2185/Buma~SL~Stemra+maakt+zich+belachelijk.html).
De VPRO stelt dat Buma een “draconisch bedrag” vraagt voor het embedden van muziek (http://3voor12.vpro.nl/artikelen/artikel/42556997). In een samenvattende blog schrijft zij dat er “onbegrip en verontwaardiging” is over de nieuwe Buma-licenties (http://3voor12.vpro.nl/artikelen/artikel/42560165).
Marketing Facts schrijft dat Buma blogs “verder uitmelkt” (http://www.marketingfacts.nl/berichten/20091002_BumaStemra_melkt_blogs_verder_uit).
Retecool schrijft dat Buma “het internet kapot [gaat] maken (http://retecool.com/post/buma-gaat-het-internet-kapot-maken).
Op de blog Geen Commentaar wordt geconcludeerd dat Buma Stemra “het nog steeds niet snapt” (http://www.geencommentaar.nl/index.php/2009/10/02/buma-stemra-snapt-het-nog-steeds-niet). “Buma/Stemra hakt wederom met de botte bijl op de vele hobbyisten en amateurs die voor de lol een blogje bijhouden en daar af en toe een filmpje van bijvoorbeeld YouTube op plaatsen”, zo schrijft Geen Commentaar.

Een petitie tegen de regeling heeft de afgelopen dagen meer dan [vierduizend] handtekeningen verzameld, en dit aantal blijft groeien (http://www.petitiononline.com/mod_perl/signed.cgi?bumablog).

Er zijn daarnaast direct kamervragen gesteld door CDA-kamerleden Pieter Omtzigt en Nicolien van Vroonhoven-Kok (zie http://www.cda.nl/Default.aspx?tabid=368&EntryID=3092&language=nl-NL). Zij vragen onder meer “welke maatregelen [worden genomen] om ervoor te zorgen dat Buma/Stemra in ieder geval bij niet-commerciële, kleine sites, zols blogs en Hyves-pagina’s voor het beperkt plaatsen van fragmenten en embedded Youtube-filmpjes geen geld in rekening zal brengen”.

Ook is direct na aankondiging van deze regeling het initiatief “Buma uit me zak” opgericht (www.bumauitmezak.nl). Hier wordt “de vermeende moord op de Muziek Industrie”, toegeschreven aan Buma, “een organisatie die zich al eerder verdacht maakte met het witwassen van enkele miljoenen euro’s en het stelselmatig tegenwerken van elke online vooruitgang”. Dit initiatief wil ook een denktank vorm en om alternatieven te ontwikkelen die de rol van Buma kunnen overnemen.

Ook deze brief is een bewijs van de weerstand die de regeling oproept. Deze brief is tot stand gekomen door bijdragen van bloggers die binnen een paar uur nadat een concept hiervan was gepubliceerd, reeds uitgebreid commentaar hadden geleverd. De uiteindelijke versie van deze brief is het resultaat van de gezamenlijke inspanningen van talloze, gepassioneerde belanghebbenden, die de vrijheid om te embedden willen waarborgen.

Het is daarom essentieel dat Buma de regeling herziet

Buma gaat ten onrechte aan al deze argumenten voorbij. Zij negeert de verstrekkende gevolgen die dit soort maatregelen hebben voor het Nederlandse web en de muzikanten die zij probeert te beschermen. Zij dient zich te realiseren dat zij als monopolist een bredere verantwoordelijkheid heeft, die verder strekt dan slechts het behartigen van beperkte kortetermijnbelangen van een klein deel van de Nederlandse muzikanten. Zij kan zich niet permitteren zonder overleg met andere belanghebbenden eenzijdig regelingen op te leggen die verstrekkende gevolgen hebben voor een fundamenteel onderdeel van het Nederlandse web. Daarbij is in het bijzonder laakbaar dat zij bij de vaststelling van haar tarieven geen onderscheid maakt tussen gebruik dat op winst is gericht en andersoortig gebruik. Het zou bovendien meer voor de hand liggen om in beperkte gevallen een vergoeding bij de bron te heffen, in plaats van bij de websites die materiaal embedden.

Bits of Freedom vertrouwt erop dat, gelet op het bovenstaande, Buma de regeling herziet, zodat tegemoet wordt gekomen aan de belangen van iedere internetgebruiker en de muzikanten wier belangen zij pretendeert te vertegenwoordigen. Dat Buma heeft aangegeven dat zij “niet van plan is om achter webloggers aan te gaan” is wat dat betreft hoopgevend, maar deze toezegging moet worden uitgewerkt in een herziene regeling (http://www.nu.nl/internet/2093624/bumastemra-wil-geld-muziekfilmpjes-blogs.html). Alleen op deze manier kan de rijke informatiecultuur van het web gewaarborgd blijven, en houden muzikanten toegang tot hun fans.

Bits of Freedom is graag bereid om hierover met Buma op een constructieve wijze te overleggen, en houdt zich beschikbaar voor een toelichting indien gewenst.

Hoogachtend,

Ot van Daalen

Directeur