 |
| Brief Bits of Freedom en Consumentenbond |
Vaste commissie voor Justitie Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Amsterdam / Den Haag, 6 april 2005 Geachte leden van de Vaste commissie voor Justitie, Op 12 april bespreekt uw Commissie het ontwerp-kaderbesluit voor een bewaarplicht verkeersgegevens en de brief van minister Donner van 14 februari daarover. De brief had antwoord moeten geven op de vele vragen in de Eerste en Tweede Kamer over de noodzakelijkheid, proportionaliteit en de kosten van een bewaarplicht verkeersgegevens. De minister slaagt daar in zijn brief naar onze mening niet in. Bits of Freedom en de Consumentenbond zijn zeer bezorgd over de gevolgen van het voorstel voor het vrije gebruik van telecommunicatie door consumenten. Bovendien leidt het voorstel tot hoge kosten voor consumenten en is de noodzakelijkheid van een bewaarplicht door de minister niet aangetoond. Daarnaast zal de enorme hoeveelheid gevoelige en persoonlijke gegevens van burgers die bij de aanbieders ontstaat kwetsbaar zijn voor interne en externe fraude. Met de voorgestelde bewaarplicht slaan Nederland en Europa een fundamenteel andere weg in bij de opsporing van de misdaad; van gerichte opsporing naar algemeen toezicht op alle burgers. Burgers moeten vrij en onbezorgd gebruik kunnen maken van alledaagse communicatiemiddelen zoals mobiele telefoon en internet. Door de invoering van een bewaarplicht zullen burgers zich bij elk telefoontje, bij elke muisklik en bij het intypen van een zoekwoord in Google moeten afvragen of deze informatie ooit tegen hen gebruikt kan worden. Een dergelijk algemeen en alziend toezicht heeft een verstikkend effect op het gebruik van telecommunicatie. Het recht om in vrijheid, onbevreesd en met plezier te communiceren gaat verloren wanneer de overheid altijd over de schouder van de burger kan meekijken. Natuurlijk heeft de overheid opsporingsmiddelen nodig om ernstige misdaad te bestrijden en de openbare veiligheid te garanderen. De overheid zou gebruik moeten maken van methoden die heel specifiek ingrijpen op de rechten van verdachten. De gewone consument moet gevrijwaard blijven van een nieuwsgierige overheid die hooibergen aan informatie verzamelt op zoek naar die ene speld. De kosten van de bewaarplicht en de benodigde beveiligingsmaatregelen zijn nog niet precies vast te stellen maar het is duidelijk dat het om vele miljoenen euro's gaat. De Nederlandse overheid is niet van plan daaraan mee te betalen. De aanbieders zullen deze kosten vervolgens doorberekenen aan de consument. Bovendien blijkt uit een recente ontwerp-regeling dat het ministerie van Economische Zaken de vergoedingen voor de uitvoering van opsporingsbevelen drastisch omlaag wil brengen. Hierdoor zal de overheid, nog minder dan voorheen, worden geprikkeld om een realistische kosten-baten afweging te maken. De consument betaalt uiteindelijk de kosten via het telefoon- of internetabonnement. Een onderzoek naar de noodzakelijkheid van een bewaarplicht heeft de minister nog altijd niet eenduidig toegezegd. De Europese ministers van justitie willen uiterlijk in juni van dit jaar (over twee maanden) het kaderbesluit aannemen. Het lijkt vrijwel uitgesloten dat de Kamer dit onderzoek nog voor die tijd toegezonden krijgt en kan beoordelen. Hierdoor wordt een toetsing van het voorstel aan het noodzakelijkheidscriterium van artikel 8 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens overgeslagen. De traagheid van minister Donner bij het uitvoeren van een dergelijk onderzoek mag echter nooit leiden tot een overhaaste bespreking door de Kamer op basis van gebrekkige feiten. Een kaderbesluit van de Europese ministers van justitie moet in ieder geval uitgesteld worden totdat dit belangrijke onderzoek is uitgevoerd. De bloemlezing van jurisprudentie die de minister aan zijn brief van 14 februari heeft toegevoegd kan en mag geen vervanging zijn van het onderzoek naar de noodzakelijkheid van een bewaarplicht. Bovendien gaat deze bloemlezing alleen over telefonie en blijkt dat in slechts één van de genoemde gevallen geen verkeersgegevens beschikbaar waren. Blijkbaar kon het opsporingsonderzoek in alle andere gevallen prima vooruit zonder een bewaarplicht. De Europese Commissie heeft aangekondigd met een eigen initiatief te komen om zo het voorstel uit de derde pijler te halen. Een dergelijk initiatief maakt het ook mogelijk voor het Europees parlement om over het voorstel voor een bewaarplicht mee te beslissen. De gevolgen van de bewaarplicht zijn te groot om dit aan een besluit in de derde pijler over te laten. De invloed van nationale parlementen en het Europees parlement is daarvoor te beperkt. Wij roepen de Kamer daarom op om het initiatief van de Europese Commissie uitdrukkelijk te steunen. Bits of Freedom en de Consumentenbond vragen de Kamer om zeer kritisch naar het voorstel te kijken. Het gaat in alle opzichten om een zeer ingrijpend voorstel voor burgers in Nederland waaraan hoge kosten zijn verbonden. De noodzaak van het voorstel is nauwelijks onderbouwd. Wij vragen de Kamer daarom instemming van Nederland te onthouden zolang een onderzoek naar de noodzaak niet voltooid is. Wij vragen de Kamer bovendien om het initiatief van de Europese Commissie om het voorstel uit de derde pijler te halen te steunen. Hoogachtend, Bits of Freedom www.bof.nl Consumentenbond www.consumentenbond.nl Meer informatie is te vinden in het dossier verkeersgegevens en 10 fabels en feiten over verkeersgegevens. |