================================================
================================================
BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF
2003 Nr. 1 - 31 januari 2003
================================================
================================================
=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================
1. Introductie
2. Auteursrecht
3. Opsporing en privacy
4. Vrijheid van meningsuiting
5. Spam
=====================================================================
1. Introductie
=====================================================================
In deze eerste Bits of Freedom nieuwsbrief van 2003 treft u een algemene
terugblik op 2002 aan en enkele verwachtingen voor 2003. De belangrijkste
onderwerpen waarmee Bits of Freedom zich bezighoudt zijn auteursrecht, de
balans tussen opsporing en privacy, vrijheid van meningsuiting en spam.
Bits of Freedom heeft in 2002 veel tijd besteed aan uitbreiding en
samenwerking met andere organisaties. Het belangrijkste resultaat is de
oprichting in 2002 van European Digital Rights (EDRi), een Europese
coalitie van organisaties voor digitale burgerrechten. Deze coalitie is
belangrijk omdat wetgeving en regels in toenemende mate hun oorsprong
vinden binnen de EU. Organisaties die opkomen voor privacy en digitale
burgerrechten kunnen dan ook niet volstaan met uitsluitend nationale
activiteiten. Via European Digital Rights (EDRi) wil Bits of Freedom samen
met anderen effectiever opkomen voor digitale burgerrechten. EDRi is deze
maand begonnen met een twee-wekelijkse Europese nieuwsbrief (Engelstalig)
waarin specifieke Europese onderwerpen aan de orde komen. De nieuwsbrief
wordt samengesteld door Bits of Freedom onder verantwoordelijkheid van EDRi.
European Digital Rights
http://www.edri.org/
Bits of Freedom is per januari 2003 uitgebreid met Sjoera Nas, voorheen
woordvoerder van XS4ALL. Hierdoor is Bits of Freedom in staat om
intensiever samen te werken met derden, belangstellenden beter op de hoogte
te houden en meer activiteiten te ontplooien. Om alle plannen te
financieren, wil Bits of Freedom komend jaar veel aandacht besteden aan
donateursacties. Om minder afhankelijk te zijn van enkele subsidiegevers,
wil BoF in totaal 2000 donateurs werven. Daarnaast zoekt Bits of Freedom de
steun van bedrijven als XS4ALL en anderen om collectieve donateurs acties
te lanceren. Mocht u hierbij kunnen helpen; alle suggesties voor het
organiseren of ondersteunen van wervingsacties zijn van harte welkom.
Abonnees van XS4ALL kunnen in het online Service Centre van XS4ALL aangeven
dat zij sympathiseren met de doelstellingen van BoF. XS4ALL verhoogt het
jaarlijkse sponsorbedrag aan BoF dan met 1 euro per jaar.
XS4ALL service centre
https://service.xs4all.nl/
Ook dit jaar gaat Bits of Freedom de Big Brother Awards uitreiken. Voor het
tweede jaar wil Bits of Freedom met deze Awards de personen, instellingen
of bedrijven 'bekronen' die het meest hun best hebben gedaan om Orwell's
nachtmerrie te verwezenlijken. Meer nieuws over de uitreiking en de
mogelijkheid om te nomineren vindt u in een volgende editie van deze
nieuwsbrief.
Big Brother Awards Nederland
http://www.bigbrotherawards.nl/
In 2002 heeft Bits of Freedom samen met anderen enkele succesvolle acties
gedaan.
Spot the Cam was een korte campagne die tot doel had om het publiek
kritisch naar camera's te laten kijken. Camera's zijn onderdeel van het
straatmeubilair en worden vaak als zodanig niet meer opgemerkt. Tijdens de
campagne werden vrijwel alle camera's in de Amsterdamse binnenstad
gefotografeerd en op een website in kaart gebracht. Een belangrijke
conclusie van Spot the Cam is dat de beheerders van camera's op straat
zichzelf anoniem en onbereikbaar houden voor het publiek. Vrijwel nooit is
duidelijk wie verantwoordelijk is voor een camera en wie het beeldmateriaal
beheert.
Spot the Cam
http://www.spotthecam.nl/
Samen met de Socialistische Partij en enkele anderen heeft Bits of Freedom
in de aanloop naar een Europeese topontmoeting een korte online
handtekeningenactie georganiseerd tegen de verplichte opslag van
verkeersgegevens. Gedurende twee dagen werden meer dan 2300 handtekeningen
per e-mail verzameld en aangeboden aan de minister van Justitie en leden
van de vaste Kamercommissie voor Justitie.
Nederland Geen Afluisterstaat
http://www.nederlandgeenafluisterstaat.nl/
=====================================================================
2. Auteursrecht
=====================================================================
In diverse Europese landen wordt op dit moment gewerkt aan een nieuwe
Auteurswet. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de Europese richtlijn voor
Auteursrecht (2001/29/EG). In Nederland ligt er een wetsvoorstel bij de
Tweede Kamer. Op 26 november 2002 heeft de vaste commissie van Justitie van
de Tweede Kamer over het voorstel vergaderd. Het wachten is nu op een
definitief wetsvoorstel van het ministerie van Justitie.
In het wetsvoorstel wordt de oude Auteurswet van 1912 aangepast aan het
digitale tijdperk. Daarbij worden nieuwe elementen toegevoegd die nog niet
zo duidelijk in het Nederlandse recht waren geregeld zoals een recht op
parodie. Maar de nieuwe Auteurswet is vooral controversieel vanwege de
ingrijpende beschermingen waarmee de film en muziek industrie tegemoet
wordt gekomen.
In het voorstel is een generiek verbod opgenomen op het doorbreken van
digitale sloten op film- en muziekbestanden. Het is niet alleen verboden
het slot te verbreken om zo een illegale kopie te maken. Ook wie de muziek
of het beeld volledig legaal voor eigen gebruik wil benutten, maar daarbij
wordt gehinderd door een digitaal slot, mag geen pogingen ondernemen de
bescherming te omzeilen. Een consument die bijvoorbeeld een CD koopt die
beveiligd is tegen afspelen op de CD-ROM van een computer mag die
beveiliging niet doorbreken. Hoewel het recht op thuiskopie in de wet
gehandhaafd blijft, kunnen digitale sloten het maken van zo'n kopie
blijvend verhinderen
Dit probleem heeft ook consequenties voor onderwijs en bibliotheken. Het
auteursrecht biedt slechts voor een beperkte duur bescherming aan de
rechthebbenden. De rechten van de auteur vervallen namelijk 70 jaar na
diens dood. Voor uitvoerend musici en platenmaatschappijen geldt een
termijn van 50 jaar na de opname waarin zij hun zogenaamde naburige rechten
kunnen innen. Ook als de beschermingsduur van het auteursrecht is verlopen,
kan een digitaal slot in werking zijn en blijft het doorbreken daarvan
strafbaar. Vrij beschikbare afbeeldingen en muziek kunnen op die manier
worden onttrokken aan het publieke domein.
Voor onderzoekers op het gebied van beveiliging en cryptografie heeft het
verbod op het doorbreken van digitale sloten grote gevolgen. Onderzoek naar
cryptografie en beveiliging kan door een dergelijk verbod soms niet worden
gepubliceerd omdat daarmee inzicht wordt gegeven in de zwakheden van
digitale sloten op film en muziek. In de VS, waar een soortgelijk verbod
sinds 1998 is opgenomen in de Digital Millenium Copyright Act, zijn hiervan
reeds diverse voorbeelden bekend. De Nederlandse cryptografie-deskundige
Niels Ferguson heeft onderzoek gedaan naar de zwakheden van de HDCP
encryptie van video signalen. Hij heeft zijn onderzoeksresultaten niet in
het Engels gepubliceerd uit angst voor vervolging in de Verenigde Staten op
grond van de Digital Millenium Copyright Act, maar zou volgens dit
wetsvoorstel mogelijk ook zijn uitingsvrijheid in Nederland verliezen.
Bits of Freedom heeft in oktober 2002 samen met ruim 25 toonaangevende
technische en juridische experts een brandbrief opgesteld aan kamerleden om
deze excessen te voorkomen. In de vergadering van de vaste kamercommissie
van Justitie op 26 november 2002 zijn enkele van de kritiekpunten uit de
brief aan de orde geweest.
In 2003 wil Bits of Freedom aandacht vragen voor het Trusted Computing
Platform, een initiatief van grote soft- en hardwarefabrikanten om digitale
informatie te beveiligen via de hardware van de PC. TCPA kan grote gevolgen
hebben de computer en internet gebruikers doordat het de mogelijkheden van
de gebruiker ernstig inperkt in het voordeel van auteursrechthebbenden.
Dossier van het Instituut voor Informatierecht
http://www.ivir.nl/dossier/auteursrechtrichtlijn/dossier.html
Informatie van het ministerie van Justitie, inclusief het wetsvoorstel
http://www.justitie.nl/themas/wetgeving/dossiers/auteursrecht/
Brandbrief van de experts aan de Tweede Kamer
http://www.bof.nl/auteursrecht.html
Vraag en antwoord over auteursrecht door Arnoud Engelfriet
http://www.iusmentis.com/auteursrecht/nl/vvv/
Vraag en antwoord over TCPA door Ross Anderson
http://www.cl.cam.ac.uk/~rja14/tcpa-faq.html
=====================================================================
3. Opsporing en privacy
=====================================================================
In het afgelopen jaar is een hevig debat gevoerd over opsporing en privacy.
Onder invloed van 11 september en een publieke opinie die om meer
veiligheid roept is een stortvloed aan voorstellen en nieuwe maatregelen
over Nederland uitgestort.
De voorstellen bestaan uit een identificatieplicht vanaf 12 jaar, een
biometrische chip in het paspoort, nieuwe bevoegdheden voor de politie om
opgeslagen data bij telecomproviders en andere bedrijven op te kunnen
vragen en vergaande nieuwe bevoegdheden om gegevens over onverdachte
burgers op te slaan, te bewerken en desgewenst uit te wisselen met
buitenlandse politiediensten.
Of door dit soort maatregelen de effectiviteit van de opsporing toeneemt,
is niet altijd even duidelijk. De schade die de voorgestelde maatregelen
toebrengen aan de privacy van burgers wordt steeds vaker op de koop toe
genomen. Het is vooral verontrustend dat de nieuwe bevoegdheden niet
vergezeld gaan van een strikter toezicht op de uitvoering en grotere
transparantie richting parlement en publiek middels rapportage.
Het gebrek aan toezicht en transparantie is het duidelijkst zichtbaar bij
het aftappen van telecommunicatie. Cijfers over de toepassing van dit
opsporingsmiddel zijn niet of slechts gedeeltelijk voorhanden. Bovendien
blijkt in diverse rechtszaken dat de apparatuur waarmee de Nederlandse
politie aftapt nooit aan een proces van certificering of toetsing is
onderworpen. Daardoor ontstaan steeds grotere twijfels over de
betrouwbaarheid van het vergaarde bewijs.
Bits of Freedom heeft al sinds 2000 een WOB procedure lopen om de
aftapcijfers over de jaren negentig op te vragen. Een uitspraak van de
bestuursrechter wordt verwacht rond 20 februari 2003.
Radiouitzendingen van EO's De Ochtenden over aftappen
http://www.eo.nl/home/html/pijlers-news.jsp?getNews=2963074&subName=eo.samenleving
Al in de zomer van 2001 presenteerde de commissie Mevis een zeer
gedetailleerd wetsvoorstel voor aanpassing van het Wetboek van
Strafvordering. Simpel samengevat beoogt Mevis een aanzienlijke verruiming
van de bevoegdheden van het opsporingsapparaat als het gaat om toegang tot
administraties in het bedrijfsleven. Het gaat daarbij om gegevens over
houders en gebruik van spaarkaarten als de Airmiles pas of de Albert Heijn
bonuskaart, om de administratie van ontvangen postpakketjes en om de
verhuurgeschiedenis van bijvoorbeeld autoverhuurbedrijven. Waar nu nog een
bevel nodig is van een Rechter-Commissaris om gebruiksgegevens op te
vragen, kan straks elke Officier van Justitie tekenen, en waar nu nog een
OvJ de proportionaliteit controleert, mag straks elke ambtenaar met een
bijzondere opsporingsbevoegdheid zelfstandig reeksen identificerende
gegevens opvragen.
Rapport Commissie Mevis
http://www.justitie.nl/pers/persberichten/archief/2001/gegevens.pdf
In afwachting van de invoering van die algemene bevoegdheden, heeft het
kabinet alvast een apart wetsvoorstel gemaakt om de bevoegdheden te
verruimen voor de telecommunicatiesector, 'Vorderen gegevens Telecom'
(kamerstuk 28059). De laatste aangepaste versie is op 17 juli 2002
aangeboden aan de Tweede Kamer. Bits of Freedom zal de voortgang van beide
voorstellen in 2003 nauwlettend volgen.
Kritiek College Bescherming Persoonsgegevens op deze wetsvoorstellen:
http://www.cbpweb.nl/documenten/adv_z2001-0735.htm
Overzicht van de vele voorstellen in de Vijfde voortgangsrapportage m.b.t.
het actieplan Terrorismebestrijding en Veiligheid
http://www.justitie.nl/Images/11_18441.pdf
=====================================================================
4. Vrijheid van meningsuiting
=====================================================================
De vrijheid van meningsuiting op internet wordt sterk beinvloed door de
Europese Richtlijn voor E-Commerce. Hoewel de implementatie-deadline
verstreek op 17 januari 2002, ligt het wetsvoorstel (kamerstuk 28197) nog
bij de Tweede Kamer. In het voorstel wordt de aansprakelijkheid geregeld
van internetproviders voor materiaal dat zij cachen, doorgeven of 'hosten'.
Die vrijheid komt in het gedrang naarmate de wettelijke aansprakelijkheid
van providers toeneemt voor mogelijk onrechtmatig materiaal dat door hun
gebruikers wordt verspreid. De richtlijn stelt dat providers bij hosting
aansprakelijk zijn wanneer zij onrechtmatig materiaal, waarvan zij kennis
hebben, niet prompt verwijderen. Maar wie die onrechtmatigheid moet
vaststellen (en vooral ook hoe) wordt door de richtlijn overgelaten aan
zelfregulering. Bits of Freedom is van mening dat er tenminste voorzien
moet worden in een fatsoenlijke wettelijke procedure van hoor- en wederhoor
tussen gebruiker en klager, anders rest de provider geen andere weg dan het
materiaal na een klacht onmiddellijk te verwijderen. Om op te komen voor
dergelijke waarborgen, neemt BoF komend jaar deel aan overleg op het
Ministerie van Justitie over de inrichting van een nationaal Meldpunt voor
Illegal Content.
Richtlijn 2000/31/EG
http://www.justitie.nl/Images/11_7569.pdf
=====================================================================
5. Spam
=====================================================================
In 2002 nam de hoeveelheid spam ongekend toe. Belangrijke mijlpaal in de
strijd tegen spam was het aannemen van een spamverbod door het Europees
Parlement. De nieuwe Richtlijn betreffende privacy en elektronische
communicatie (2002/58/EG) trad op 1 augustus in werking. Lidstaten hebben
tot uiterlijk 31 oktober 2003 de tijd om de richtlijn om te zetten in
nationale wetgeving. De richtlijn laat fax, e-mail en SMS voor direct
marketing doeleinden alleen toe bij voorafgaande toestemming van de
ontvanger (opt-in). Staatssecretaris Joop Wijn van Economische Zaken heeft
in antwoord op kamervragen laten weten dat de Nederlandse implementatie van
het spamverbod in concept klaar is en begin 2003 voor advies naar de Raad
van State gaat.
Ondertussen spande internetprovider XS4ALL met succes een kort geding aan
tegen bulkmailer Abfab, maar verloor in hoger beroep. Dat hoger beroep was
mede gefinancierd door de branche-organisatie van direct marketeers, de
DMSA. Ondanks het succesvolle pleidooi bij het Gerechtshof Amsterdam om
ongevraagde bulkmail te mogen verspreiden, gingen beide organisaties eind
vorig jaar failliet.
Door het faillissement van de DMSA dreigde het door die organisatie
beheerde afmeldbestand voor ongevraagde reclame en spam onder de hamer van
de curator te komen. Bits of Freedom diende een klacht in bij het College
bescherming persoonsgegevens. Na alle publiciteit die hierover ontstond,
besloot de curator het bestand niet aan de hoogste bieder te verkopen.
Inmiddels is de DMSA doorgestart in de DDMA, met een sterk uitgedunde
ledenlijst.
De Stichting Informatiedienstencode (Stic) die toeziet op de Code
Telefonische Informatiediensten heeft een werkgroep opgezet die moet
bekijken wat de stichting met de vele klachten over SMS spam aanmoet.
Richtlijn betreffende privacy en elektronische communicatie (2002/58/EG)
http://europa.eu.int/eur-lex/pri/nl/oj/dat/2002/l_201/l_20120020731nl00370047.pdf
=====================================================================
Over Bits of Freedom
=====================================================================
Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten.
Bits of Freedom is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global Internet
Liberty Campaign en European Digital Rights.
Bits of Freedom bestaat uit Maurice Wessling en Sjoera Nas
. Wij hopen op uw steun, commentaar en kritiek.
http://www.bof.nl/
info@bof.nl
tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229
Postbus 1035
1000 BA Amsterdam
Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/
=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================
Abonneren kan door een email te sturen naar:
To: nieuws-l-request@bof.nl
Subject: subscribe
Abonneren en afmelden kan ook via het web:
http://list.xs4all.nl/mailman/listinfo/nieuws-l
Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met
info@bof.nl
=====================================================================