================================================
            ================================================

                      BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF

                     2003 Nr. 11  -  23 juli 2003

            ================================================
            ================================================

          http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2003_11.html

=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================

1. Chip met gezichtsherkenning in Nederlands paspoort
2. Verwarring over supermeldpunt internet
3. Christenunie eist domein porno-actrice op
4. Justitie mag gesprekken met advocaten niet aftappen
5. Partij voor de informatiesamenleving wil meer camera-toezicht
6. Donner wil aantal taps niet registreren
7. Megabit

=====================================================================
1. Chip met gezichtsherkenning in Nederlands paspoort
=====================================================================

Er komt waarschijnlijk een chip met gezichtsherkenning in het
Nederlandse paspoort, nu internationale standaardorganisaties hun
voorkeur hebben uitgesproken voor het gebruik van geautomatiseerde
gezichtsherkenning in reisdocumenten. Door het gebruik van dergelijke
biometrie (het meten van lichaamskenmerken) is het mogelijk om
personen te identificeren zonder menselijke tussenkomst. De snelle
invoering van een wereldwijde standaard voor gezichtsherkenning is het
gevolg van Amerikaanse wetgeving.

De Nederlandse besluitvorming over het gebruik van biometrie in het
paspoort lijkt ingehaald te worden door deze internationale
ontwikkelingen. Toenmalig minister Van Boxtel stuurde mei 2002 al een
wijziging van de Paspoortwet naar de Kamer om de opname van biometrie
in het paspoort wettelijk te regelen. Hoewel deze wijziging nog niet
is aangenomen, werd het voorstel wel gesteund door een ruime
meerderheid in de Kamer. In een aantal steden vonden proefprojecten
plaats waarin biometrie werd gebruikt voor de identificatie van
asielzoekers en klanten van de Sociale Dienst. Daarbij werd nog geen
definitieve keuze gemaakt tussen vingerafdrukken, irisscan of
gezichtsherkenning.

De International Civil Aviation Organization (ICAO) heeft in mei 2003
besloten dat gezichtsherkenning de voorkeur heeft boven
vingerafdrukken of irisscan. In een recent werkdocument van diverse
internationale standaardorganisaties wordt in detail beschreven hoe
het biometrisch kenmerk in het paspoort er uit gaat zien. In een chip
op het paspoort wordt een 300dpi JPEG afbeelding van het gezicht
opgeslagen. De specificaties zijn zodanig gekozen dat geautomatiseerde
identificatie van de paspoortdrager mogelijk is. In de praktijk zal
het mogelijk zijn om met behulp van een camera gekoppeld aan de
computer systeem een opname van iemands gezicht te vergelijken met de
opgeslagen afbeelding in het paspoort. Het paspoort kan daarbij gewoon
in de tas blijven omdat de chip het plaatje naar een ontvanger zendt.

De door de ICAO en andere organisaties ontwikkelde standaarden zijn
ook voor Nederland van belang als gevolg van de US Enhanced Border
Security and Visa Reform Act. Deze Amerikaanse wet schrijft voor dat
landen waarvan de burgers geen visum voor de VS nodig hebben (het
zogenaamde visa waiver program dat voor vrijwel alle EU landen geldt)
per oktober 2004 paspoorten met biometrie moeten uitgeven. De wet
definieert daarbij dat de biometrische kenmerken moeten voldoen aan de
standaarden van de ICAO. Daarmee stevenen de EU landen af op een
snelle invoering van een chip met gezichtsherkenning in paspoorten.
Een woordvoerder van met ministerie van Binnenlandse Zaken heeft
aangegeven dat Nederland nog niet voor een bepaald type van biometrie
heeft gekozen maar in elk geval zal aansluiten bij de standaarden van
de ICAO. Daarmee lijkt de keuze feitelijk bepaald.

In een eerder advies over de Paspoortwet oordeelde het College
bescherming persoonsgegevens dat het voorstel onvoldoende duidelijk
maakte wie de biometrische gegevens in de chip kan en mag uitlezen.
Het College was ook zeer kritisch over het centraal opslaan van de
biometrische kenmerken. In het geval van gezichtsherkenning zou het
dan mogelijk worden om personen te identificeren die geen paspoort bij
zich hebben. Willekeurige video-opnames kunnen dan vergeleken worden
met de gezichtsafbeeldingen in een centraal bestand, waardoor het
mogelijk wordt om passanten op straat real-time te identificeren.

Wijziging van de Paspoortwet
Tweede Kamer, 2001-2002, 28342, nr. 5

ICAO kiest voor gezichtsherkenning (28.05.2003)
http://www.icao.int/icao/en/nr/2003/pio200309.htm

Standaard voor biometrische gezichtsherkenning (02.06.2003)
http://www.jtc1.org/FTP/Public/SC37/DOCREG/37N0185.pdf


=====================================================================
2. Verwarring over supermeldpunt internet
=====================================================================

Naar aanleiding van een stuk in het Parool over een 'supermeldpunt
internet' hebben diverse media bericht over een plan van providers en
justitie om in een keer alle problemen op internet op te lossen, van
kinderporno tot auteursrecht, en van ongewenste intimiteiten in
chatrooms tot grootschalige verstrekkingen van adresgegevens van
internetters.

De werkelijkheid is een stuk minder heldhaftig, er komt namelijk geen
supermeldpunt. Sinds begin dit jaar overleggen providers met het
Ministerie van Justitie over de omgang met klachten over illegaal
materiaal. Aan het overleg nemen behalve Bits of Freedom ook de
Meldpunten Kinderporno en Discriminatie deel, net als het Openbaar
Ministerie en de stichting Brein, vooral om te voorkomen dat er dubbel
werk wordt gedaan. De kans is immers groot dat mensen allerlei
klachten gaan sturen naar het nieuwe meldpunt, niet alleen over
websites, maar ook over bijvoorbeeld kinderporno of chatrooms. Daarom
krijgt het nieuwe meldpunt een algemene verwijzingsfunctie, zodat
klachten meteen naar het juiste loket worden doorgestuurd.

De onderliggende reden voor het overleg is de onduidelijkheid hoe
providers om moeten gaan met klachten over websites van hun klanten.
Volgens de Europese e-commerce richtlijn (2000/31/EG) zijn providers
in principe niet aansprakelijk voor data die ze vervoeren of opslaan.
Het voorstel om deze richtlijn om te zetten, de aanpassingswet
richtlijn elektronische handel, ligt sinds januari 2002 bij de Tweede
Kamer. Alleen in het geval van hosting, het opslaan van andermans
data, kan er aansprakelijkheid ontstaan als de provider een klacht
krijgt, de klacht duidelijk maakt dat de gewraakte informatie echt
onrechtmatig is, en niet ingrijpt. In de praktijk leidt die regel tot
grote verwarring, wanneer een provider moet ingrijpen, en hoe de
balans gewaarborgd kan worden tussen vrijheid van meningsuiting en
rechten van derden. Bovendien eisen vertegenwoordigers van
auteursrechten bij voortduring een actieve opstelling van providers
bij het opsporen en bestrijden van inbreuken op hun rechten, niet
alleen bij hosting, maar bij alle vormen van internetgebruik. Een
dergelijke toezichts- en handhavingsplicht wordt juist expliciet
uitgesloten in de Europese richtlijn.

Die verwarring is niet minder geworden met de publicatie vorige week
van de antwoorden van de minister op Kamervragen uit 1999 over de
aansprakelijkheid van tussenpersonen op internet. Het wel erg lange
uitstel verklaart hij als volgt: "De vragen zijn nu pas beantwoord,
omdat zij in het ongerede waren geraakt." Maar er is ook een voordeel.
Nu heeft de minister de Europese e-commerce richtlijn in zijn antwoord
kunnen verwerken. De Kamervragen laten zien dat er toentertijd stemmen
opgingen om het Amerikaanse DMCA model in te voeren; alleen vrijwaring
van aansprakelijkheid als providers materiaal onmiddellijk verwijderen
na een klacht, daarna pas de mogelijkheid voor een klant om te
procederen tegen een klager.

"Brengt het technologisch mogelijk worden van het nemen van
maatregelen ter voorkoming van schade met zich mee dat, zodra dit
mogelijk wordt, het niet nemen van die maatregelen in beginsel kan
leiden tot aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad?" vroeg de kamer
bijvoorbeeld. De minister geeft aan dat het telkens afhangt van de
concrete omstandigheden van het geval. "De tussenpersoon die van
anderen afkomstige informatie opslaat, behoeft niet naar aanleiding
van de enkele mededeling van een derde de vermeend illegale informatie
te blokkeren of te verwijderen. De tussenpersoon behoeft volgens de
jurisprudentie namelijk pas actie in die zin te ondernemen, wanneer er
in redelijkheid niet aan de juistheid van de kennisgeving van de derde
kan worden getwijfeld (zie o.m. Rb. 's-Gravenhage 9 juni 1999,
Computerrecht 1999, p. 200-205)." Daarbij verwijst de minister naar
het vonnis in de roemruchte zaak van Scientology tegen Karin Spaink,
XS4ALL en nog 20 providers. Uitspraak in het beroep in de
bodemprocedure is onlangs voor de negende keer uitgesteld, en wordt nu
na deze zomer verwacht.

Noodknop in chatbox tegen viezerik op web (18.07.03)
http://www.parool.nl/artikelen/NIE/1058504345924.html

Antwoorden nav notitie over de aansprakelijkheid van tussenpersonen op het Internet (01.07.03)
Tweede Kamer, 2002-2003, 25880, nr. 14

Arrest Scientology-zaak wederom uitgesteld (17.07.03)
http://www.xs4all.nl/nieuws/overzicht/scientology3.html


=====================================================================
3. Christenunie eist domein porno-actrice op
=====================================================================

Nadat de Christenunie-jongeren een actie waren begonnen tegen de
verkoop van pornobladen onder de noemer 'stop de porno', sloeg
porno-actrice Kim Holland terug met de actie 'start de porno'. Zij
registreerde daartoe de website christenunie.tv, waar ze
handtekeningen verzamelde van liefhebbers van het genre. De
Christenunie was not amused. Op haar website legt Holland nu uit dat
de actie maar tijdelijk was, bedoeld als ludiek protest tegen de
ongenuanceerde manier waarop de Christenunie omgaat met het begrip
porno. Daarbij verwijst ze door naar de echte website van de
christelijke partij.

Volgens een artikel in het Nederlands Dagblad is de link niet genoeg
en heeft de partij gedreigd met juridische stappen om het domein op te
eisen. Dat zal niet makkelijk zijn, erkent de directeur van het
partijbureau, maar na het zomerreces zal hij contact opnemen met
fractieleden, zodat zij een pleidooi kunnen voeren voor aanvullende
wetgeving. Daar zal de fractie het niet makkelijk mee krijgen, met het
ongedaan maken van het wereldwijd erkende recht op kritiek via
domeinnamen. In hoofdstuk 4 van de gids 'Internet activisme en de wet'
wordt dit uitgebreid uitgelegd.

Pornoactrice stopt actie tegen ChristenUnie (21.07.03)
http://www.nd.nl/newsite/artikel.asp?id=14777

Internet activisme en de wet
http://www.bof.nl/activisme.html
4


=====================================================================
4. Justitie mag gesprekken met advocaten niet aftappen
=====================================================================

Volgens het College bescherming persoonsgegevens zijn politie en
justitie doorgeschoten bij het afluisteren en registreren van
gesprekken van burgers met hun advocaten. Het beroepsgeheim van
advocaten wordt hierdoor onvoldoende gerespecteerd. Het College komt
tot deze conclusie na een onderzoek op verzoek van de Nederlandse
Vereniging van Strafrechtadvocaten. In het wetboek van strafvordering
staat dat de geheimhoudingsplicht van zogenaamde beroepsgeheimhouders
(waaronder advocaten) gerespecteerd moet worden.

Uit het onderzoek blijkt dat politie en Justitie wel degelijk
gesprekken tussen advocaten en hun cliënten opnemen en uitwerken. De
officier van Justitie beslist pas na lezing van het tapverslag of de
inhoud geheim moet worden gehouden. Het College noemt het stelselmatig
opnemen, registreren, uitwerken en kennisnemen van deze vertrouwelijke
communicatie door de politie en Justitie onrechtmatig. Volgens het
College moeten gesprekken tussen advocaten en hun cliënten
onmiddellijk worden gewist. Het College stelt voor om nummerherkenning
te gebruiken om zo te bepalen of een advocaat aan het gesprek
deelneemt.

Uit het onderzoek blijkt ook dat digitaal opgenomen gesprekken die wel
'gewist' worden, betrekkelijk eenvoudig zijn terug te vinden. Uit
onderzoek van het Nederlands Forensisch Instituut blijkt dat deze
gesprekken op de disk van de tapkamer worden opgeslagen.

Onderzoek naar de waarborging van de vertrouwelijke communicatie van
advocaten bij de interceptie van telecommunicatie (16.07.2003)
http://www.cbpweb.nl/downloads_rapporten/rap_waarborgen_vertrouwelijke_communicatie_advocaten.pdf


=====================================================================
5. Partij voor de informatiesamenleving wil meer camera-toezicht
=====================================================================

Sinds vorige week is Nederland een virtuele partij rijker, de Partij
voor de Informatiesamenleving. Volgens de partij, opgericht door onder
anderen Wim Deetman (CDA-burgemeester), Tineke Netelenbos
(ex-PvdA-minister) en Roel Pieper, hebben de Nederlandse democratie en
samenleving een nieuwe interactieve impuls nodig. En de PVDI kan die
geven, in typisch jargon, "met drie i's als gereedschap: informatie,
innovatie en ict." Onder het kopje 'veiligheid' meldt de website:
"Denk aan cameratoezicht, waarbij gebruik wordt gemaakt van
ict-middelen om meldingen van ordeverstoring direct door te spelen
zodat tijdig ingrijpen mogelijk is. Automatische gezichtsherkenning en
irisscans kunnen worden toegepast als toegangscontrole." Vol trots
meldt de partij dat ze binnen 48 uur 1000 leden heeft geworven. Dat
lijkt veel voor een partij, maar iedereen die een e-mail adres intypt,
is lid. De PVDI is in werkelijkheid niets meer dan het zoveelste
discussieforum, waarin iedereen iets over technologie mag roepen. En
dat leidt niet tot erg verheffende discussies, met allerlei
voorspelbare tirades tegen de links geachte privacy-beginselen.

Partij voor de informatiesamenleving
http://www.pvdi.nl/


=====================================================================
6. Donner wil aantal taps niet registreren
=====================================================================

Naar aanleiding van het vergeefse verzoek onder de Wet Openbaarheid
Bestuur van Bits of Freedom inzake het aantal telefoontaps in de jaren
negentig heeft Tweede Kamerlid Vos (GL) aanvullende vragen aan
minister Donner gesteld. De antwoorden hebben drie maanden op zich
laten wachten en munten uit in onwil. De vragen van Vos concentreren
zich op controle en toezicht van aftappen. "Op welke andere wijze
houden u en het College van procureurs-generaal dan toezicht en
controle op het aantal telefoontaps dat jaarlijks wordt afgegeven en
de kosten die deze telefoontaps met zich brengen?" De minister laat
weten 'geen meerwaarde' te zien in landelijk toezicht en controle. De
toetsing door de rechter bij het afgeven van een machtiging voor het
tappen biedt volgens Donner voldoende waarborg. Bovendien laat hij
weten dat "het streven erop is gericht de administratieve lasten bij
de opsporing en vervolging te beperken". Met andere woorden,
transparantie en openbaarheid bij de overheid zijn administratieve
lasten die beperkt dienen te worden.

Op de vraag waarom van de wettelijke verplichting om verdachten na
afloop van een tap te notificeren geen registratie wordt bijgehouden,
geeft de minister een vreemd antwoord. "Uit het feit dat er geen
centrale registratie van de notificaties [..] wordt bijgehouden, kan
niet worden afgeleid dat deze wettelijke verplichting door het
openbaar ministerie niet wordt toegepast".

Bits of Freedom heeft het WOB verzoek ingediend omdat er een relatie
bestaat tussen vertrouwen in de overheid en openbaarheid.

Antwoorden Donner op vragen Vos (GL)
Tweede Kamer, 2002-2003, Aanhangsel Handelingen, nr. 1553


=====================================================================
7. Megabit
=====================================================================

Bits of Freedom (Sjoera Nas) spreekt aanstaande zaterdag 26 juli over
spam en wetgeving in Nederland en Europa tijdens het openlucht Megabit
festival in Ede. BOF heeft meegewerkt aan de programmering van
lezingen over privacy, auteursrecht en spam tijdens het festival. De
twee keynote speeches (in het Engels) worden vrijdagavond verzorgd
door Ian Brown van FIPR en Simon Davies van Privacy International,
over respectievelijk de gevolgen van de nieuwe Europese
Auteursrichtlijn en over privacy sinds 11 september.

Megabit
http://www.megabit.nl/


=====================================================================
Over Bits of Freedom
=====================================================================

Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten.
Bits of Freedom is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global
Internet Liberty Campaign en European Digital Rights.
Bits of Freedom bestaat uit Maurice Wessling en Sjoera Nas.
Wij hopen op uw steun, commentaar en kritiek.

http://www.bof.nl/

info@bof.nl
tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229
Postbus 1035
1000 BA  Amsterdam

Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/

Voor het ontvangen van persberichten kunt u een email sturen naar
 voor opname in de verzendlijst.

=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================

Abonneren kan door een email te sturen naar:

To: nieuws-l-request@bof.nl
Subject: subscribe

Abonneren en afmelden kan ook via het web:
http://list.xs4all.nl/mailman/listinfo/nieuws-l

Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met


=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================

Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan op de website van EDRI:

http://www.edri.org/

=====================================================================