================================================
================================================
BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF
2003 Nr. 17 - 29 oktober 2003
================================================
================================================
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2003_17.html
=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================
1. Nieuwe bevoegdheden gegevensvergaring politie op komst
2. Spam: verzenders moeten toestemming bewijzen
3. MP3s XS4ALL niet auteursrechtvrij
4. Tweede Kamer moet instemmen met bewaarplicht verkeersgegevens
5. Pleidooi voor uitgave Mein Kampf
6. KPN krijgt uitstel
=====================================================================
1. Nieuwe bevoegdheden gegevensvergaring politie op komst
=====================================================================
De ministerraad heeft op voorstel van minister Donner van Justitie
ingestemd met een wetsvoorstel dat justitie en politie meer
bevoegdheden geeft om persoonsgegevens op te vragen bij
maatschappelijke instellingen en bedrijven, als dat voor de opsporing
noodzakelijk is. De ontwerpwet gegevensvergaring in de
informatiemaatschappij is gebaseerd op de voorstellen van de commissie
strafvorderlijke gegevensvergaring in de informatiemaatschappij (de
zogenoemde commissie Mevis). In mei 2002 verscheen er een (positief)
kabinetsstandpunt. De ontwerpwet is voor advies naar de Raad van State
gestuurd en is nog niet openbaar. Specifiek voor de telecomsector
werden de aanbevelingen van de commissie wel eerder uitgewerkt in het
wetsvoorstel vorderen gegevens Telecom dat nu bij de Eerste Kamer
ligt.
In 2001 adviseerde de commissie onder leiding van prof. Mevis om de
toegang tot gegevens voor politie en justitie te vergemakkelijken en
verschillende drempels en waarborgen te verlagen. De commissie maakte
onderscheid tussen drie categorieën gegevens: identificeerbare
gegevens (naam, adres), andere gegevens (verkeersgegevens, logs,
administratie) en bijzondere gegevens (vertrouwelijke communicatie,
datamining).
In de ontwerpwet van het kabinet gaat het bij identificeerbare
gegevens niet alleen om iemands naam, adres, woonplaats, geboortedatum
of geslacht, maar ook om zijn of haar klantnummer, nummer van een
polis of een rekeningnummer bij bank of giro.
De categorie 'andere gegevens' is zeer omvangrijk. Het gaat om
verkeersgegevens van telecommunicatie (inclusief locatiegegevens) en
gegevens uit de administratie van bedrijven. De commissie noemt:
"Accountants en boekhoudbureaus, adviesbureaus, autoverhuur, banken,
bedrijfsvereniging, beurs/hoekbedrijven, bkr, branchevereniging,
chemische industrie, creditcardmaatschappijen, garages en
automobielbedrijven, havenbedrijf, hotels, hypotheekverstrekkers,
juweliers, kamers van koophandel, koeriers en parcelservice,
kunsthandel, leasemaatschappijen, levensverzekeraars, makelaars,
notarissen, opleidingsinstituten, pensioenfondsen, rederijen en
cargadoors, reisbureaus, rijksdienst voor het wegverkeer,
taxibedrijven, transportbedrijven, verhuurbedrijven,
verzekeringsmaatschappijen, vliegtuigmaatschappijen, wisselkantoren,
ziekenhuizen."
Om deze gegevens in te zien, is nu nog een gerechtelijk bevel nodig,
maar volgens de commissie kan de handtekening van een officier van
justitie volstaan. Alleen voor bijzondere gegevens, zoals het aftappen
van telecommunicatie, blijft een gerechtelijk bevel noodzakelijk. Dit
geldt ook voor datamining.
Het wegnemen van zoveel waarborgen en drempels wordt in de voorstellen
van de commissie ondervangen door een notificatieplicht maar deze
optie is door het kabinet afgewezen. Of dat moet worden betreurd is
nog maar de vraag, de ervaringen met de notificatieplicht bij het
aftappen van telecommunicatie zijn op z'n minst onduidelijk. Uit
recente antwoorden op Kamervragen blijkt dat justitie en openbaar
ministerie geen idee hebben hoe vaak ze personen die zijn afgetapt
achteraf notificeren. Dat wordt namelijk niet bijgehouden.
Het College bescherming persoonsgegevens pleit ervoor om in de nieuwe
wet audits op te nemen van de opvragingen door politie bij bedrijven
en instellingen. Het kabinet staat positief tegenover dit voorstel.
Maar of deze audits ook een registratie verplichting inhouden voor de
politie of zullen leiden tot het openbaar maken van statistieken is
vooralsnog onduidelijk.
Het kabinet heeft onder andere besloten tot het wetsvoorstel om zo te
komen tot 'een einde aan de bestaande onduidelijkheid en
ontoereikendheid van regels'. Bovendien sluit het voorstel aan bij een
'ontwikkeling van de samenleving tot informatiemaatschappij'.
De huidige regel is dat voor het opeisen van NAW en verkeersgegevens
een machtiging van een rechter-commissaris nodig is. Daarnaast bestaat
de mogelijkheid voor telecommunicatiebedrijven om gegevens vrijwillig
aan de politie te geven op basis van een uitzonderingsbepaling in de
Wet Bescherming Persoonsgegevens. Deze uitzonderingsbepaling heeft
jarenlang geruzie veroorzaakt tussen het Openbaar Ministerie (OM) en
de internetproviders. Deze wilden namelijk geen gebruik maken van de
mogelijkheid om vrijwillig gegevens over te dragen. Zij achtten zich
niet in staat om te beoordelen of overdracht in alle zaken urgent en
noodzakelijk was. Dat oordeel lieten zij liever aan een rechter over.
Website over de voorstellen uit het rapport Mevis
http://www.gegeven.nl/
Aanzienlijke verruiming bevoegdheden politie en justitie vraagt om tegenwicht
http://www.cbpweb.nl/documenten/med_20031022_mevis.htm
=====================================================================
2. Spam: verzenders moeten toestemming bewijzen
=====================================================================
De Tweede Kamer heeft dinsdag 28 oktober bij de stemming over de
nieuwe Telecommunicatiewet (TK 28851) gekozen voor een bewijsplicht
voor verzenders van bulkmail. Nederland geeft daarmee een concrete
invulling aan het Europese opt-in regime voor ongevraagde
elektronische communicatie. Direct marketeers zullen voor elk adres
moeten aantonen dat de geadresseerde daadwerkelijk heeft ingestemd. In
de praktijk betekent het dat de branche haar adresbestanden grondig
moet controleren en opschonen, en dat er veel minder speelruimte is
voor doorverhuur en vage trucjes als 'tell-a-friend'.
Een ander amendement van PvdA kamerlid Martijn van Dam om mensen ook
op de werkvloer tegen spam te beschermen, werd verworpen. Aanvankelijk
wilde Van Dam alle zakelijke e-mail adressen expliciet beschermen,
maar ook een afgezwakte versie werd door de Kamer verworpen. Volgens
minister Brinkhorst zou het 'een ongewenste verruiming van de werking
van artikel 11.7 Telecommunicatiewet' bewerkstelligen, 'waar het
bedrijfsleven niet op zit te wachten.' Net als minister Donner bleek
dus ook Brinkhorst overtuigd door de brief van VNO-NCW dat het
bedrijfsleven graag gespamd wil worden (zie BOF nieuwsbrief 16).
Tijdens de plenaire behandeling van de Telecommunicatiewet werd veel
aandacht besteed aan de mogelijkheid om spammers op te sporen en
eventueel te vervolgen. Hoewel Van Dam zijn amendement introk om
spamming strafbaar te stellen, beloofde de minister nog voor het einde
van het jaar met een brief te komen over de mogelijkheden voor een
spammeldpunt om spammers makkelijker te kunnen opsporen. Bits of
Freedom pleit ervoor dat het ministerie daarbij gebruik maakt van de
bestaande expertise van spamvrij.nl, een uitstekende en laagdrempelige
manier om burgers in staat te stellen hun beklag te doen over
Nederlandse spammers. Tijdens een workshop in Brussel over spam vorige
week werd duidelijk hoe belangrijk dit Nederlandse voorbeeld kan zijn,
nu de beide tijdelijke experimenten in België en Frankrijk zijn
beëindigd.
Spamvrij
http://www.spamvrij.nl/
Verslag van spamworkshop in Brussel in EDRI-gram
http://www.edri.org/cgi-bin/index?funktion=view&id=000100000116
=====================================================================
3. MP3s XS4ALL niet auteursrechtvrij
=====================================================================
Het online zetten van de muziek die werd gespeeld tijdens het
auteursrechtvrije festival van internetprovider XS4ALL op 11 oktober,
wil maar niet vlotten.
XS4ALL had met de artiesten, waaronder de Osdorp Posse, Eboman en
Chuck D. van Public Enemy en hun platenmaatschappijen afgesproken dat
de registratie van de optredens achteraf gratis gedownload kon worden.
Auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra dreigt echter roet in het eten
te gooien door 20 cent per nummer per download te eisen. Aangezien het
vele uren muziek betreft, kan het verschuldigde bedrag flink oplopen.
Op haar website zegt de provider:
"De MP3's zijn inmiddels klaar. De artiesten en de betrokken
platenmaatschappijen zijn akkoord gegaan met de geluidskwaliteit.
Eerder gingen zowel artiesten als betrokken platenmaatschappijen al
akkoord met het feit dat de tracks van de optredens in MP3 vorm ter
beschikking zullen worden gesteld. XS4ALL plaatst de MP3's echter nog
niet op de website. We zijn nog in gesprek met Buma/Stemra over de
rechten".
Doordat de artiesten aangesloten zijn bij de Buma/Stemra, hebben zij
zich ook verplicht om de inning van verschuldigde rechten door de
Buma/Stemra te laten doen. Buma/Stemra stelt zich op het standpunt dat
artiesten niet op eigen initiatief mogen bepalen over welke werken wel
of geen rechten hoeven te worden afgedragen. Artiesten die werken
gratis ter beschikking willen stellen, zien zich nu voor het probleem
geplaatst dat Buma/Stemra geen maatwerk kan leveren. Bovendien kunnen
artiesten geen andere organisatie kiezen voor de inning van hun
rechten aangezien Buma/Stemra het feitelijke monopolie hiervoor in
Nederland bezit. Daarmee lijkt Buma/Stemra een rem te zetten op
initiatieven waarbij op een andere en innovatieve wijze met
auteursrecht wordt omgegaan.
Auteursrechtvrij festival
http://www.xs4all.nl/c-free/download.html
=====================================================================
4. Tweede Kamer moet instemmen met bewaarplicht verkeersgegevens
=====================================================================
Tijdens de behandeling van de herziening van de Telecommunicatiewet
kwam ook de bewaarplicht voor verkeersgegevens kort aan de orde,
dankzij een amendement van SP kamerlid Arda Gerkens. Op dit moment is
er in Nederland maar 1 bewaarplicht geregeld, namelijk voor de
lokatiegegevens van pre-paid mobieltjes voor een periode van 3
maanden. Volgens de nieuwe Europese privacy-richtlijn (2002/58/EG)
moeten gegevens vernietigd of tenminste geanonimiseerd zodra ze niet
meer nodig zijn voor facturering. Tegelijkertijd werd er in Brussel
een uitzondering bekokstoofd om toch in alle lidstaten een algemene
bewaarplicht te kunnen introduceren, met een beroep op de nationale
veiligheid of de voorkoming, opsporing en vervolging van strafbare
feiten.
Dit beruchte artikel 15 van de Europese richtlijn wordt in Nederland
omgezet in artikel 11.13 lid 1 van de Telecommunicatiewet. Kamerlid
Gerkens probeerde te voorkomen dat een dergelijke bewaarplicht via een
Algemene Maatregel van Bestuur zou worden geïntroduceerd, zonder enige
vorm van parlementaire controle, zoals tot nu toe de gebruikelijke weg
is in de Telecommunicatiewet. Minister Brinkhorst raakte in eerste
instantie in grote verwarring en gaf 3 tegenstrijdige argumenten
waarom het amendement verworpen zou moeten worden; omdat de
bewaarplicht sowieso wettelijk geregeld moet worden, en de Kamer dus
altijd gekend zal worden, omdat operators dan niet meer op vrijwillige
basis gegevens kunnen bewaren ten behoeve van de opsporing en
tenslotte omdat een bewaarplicht dan niet meer via lage regelstelling
kan worden ingevoerd.
De belofte van Brinkhorst om een eventuele bewaarplicht ('waarover nog
geen kabinetsstandpunt is ingenomen') in ieder geval aan de Kamer voor
te leggen, is verheugend nieuws. Jammer genoeg vond de minister het
wel nodig om de sector opnieuw met een oude stok om de oren te slaan
om algemene vrijwillige medewerking af te dwingen, namelijk
kinderporno.
In tweede termijn verduidelijkte Brinkhorst de vrijwillige medewerking
van operators, namelijk "bijvoorbeeld als het meldpunt kinderporno een
melding van kinderporno ontvangt en het om een serieuze zaak gaat die
door politie en openbaar ministerie moet worden onderzocht. In een
dergelijk geval is het mogelijk dat het openbaar ministerie de
aanbieder vraagt om bepaalde gegevens tijdelijk langer te bewaren
(....)."
Nu medewerking niet beperkt is tot zeer ernstige zaken zoals
kinderporno, geeft de wet in de praktijk een vrijbrief aan
opsporingsambtenaren om telecombedrijven onder morele druk te zetten
om allerlei gegevens te bewaren. Daarbij zullen bedrijven nooit
voldoende inzicht krijgen in de aard van de verdenking om de afweging
te kunnen maken tussen privacy en opsporingsbelang. En tenslotte ligt
misbruik om de hoek, nu er geen verplichting is om het gebruik ervan
controleerbaar te maken, bijvoorbeeld door het publiceren van een
jaarverslag.
Wijziging Telecommunicatiewet (TK 28851, nr. 1 en 2)
http://www.ivir.nl/dossier/wijziging-Tw/28851nrs1-2.pdf
=====================================================================
5. Pleidooi voor uitgave Mein Kampf
=====================================================================
Zowel het Eerste Kamerlid Erik Jurgens als hoogleraar Egbert Dommering
hebben in diverse media gepleit voor de vrije verkoop van het boek
Mein Kampf van Adolf Hitler. Dommering gebruikte hiervoor de recente
uitspraak in de Scientology zaak als aanleiding.
De uitgave van Mein Kampf is in Nederland onmogelijk omdat het
auteursrecht berust bij de Nederlandse Staat, die de vertaalrechten
confisqueerde van de 1939 uitgegeven Nedelandse vertaling van de
NSB-er Steven Barends. De Duitse deelstaat Beieren heeft het
oorspronkelijke auteursrecht van Hitler overgenomen. Het auteursrecht
als censuurmiddel.
Dommering wijst erop dat in de uitspraak van het Hof in de Scientology
zaak nu juist ervoor is gekozen om informatievrijheid te laten
prevaleren boven het auteursrecht. Daarmee worden de pogingen van
Scientology om het auteursrecht in te zetten als censuurmiddel
afgestraft.
"Scientology zette auteursrecht in om verspreiding van een geheime
leer tegen te gaan. De Beierse en de Nederlandse Staat zetten
auteursrecht in om verspreiding van het verderfelijk geachte Mein
Kampf te voorkomen. In beide gevallen werd auteursrecht gebruikt om de
ontsluiting van de inhoud van informatie te voorkomen."
De Thetanen van Scientology en de Übermenschen van Mein Kampf
http://www.netkwesties.nl/editie71/column1.php
=====================================================================
6. KPN krijgt uitstel
=====================================================================
KPN heeft van het College bescherming persoonsgegevens uitstel
gekregen tot 1 december 2003 om haar beleid met betrekking tot geheime
nummers bij te stellen.
KPN is midden jaren negentig begonnen met de verkoop van de
adresgegevens van abonnees met een geheim nummer, zonder de abonnees
daarover in te lichten. Het CBP en de OPTA concludeerden in augustus
van dit jaar dat KPN hiermee onrechtmatig heeft gehandeld, in strijd
met de wet bescherming persoonsgegevens. In hun gezamenlijke rapport
oordelen de beide toezichthouders dat KPN de onrechtmatigheid van de
situatie kan opheffen door actieve en duidelijke voorlichting te geven
en door een eenvoudige en kosteloze bezwaarmogelijkheid aan te bieden.
KPN moet alle abonnees met een geheim nummer een antwoordkaart sturen
waarmee zij kosteloos bezwaar kunnen maken tegen de verstrekking aan
derden. KPN verzocht om verlenging totdat de Telecommunicatiewet was
behandeld in de Tweede Kamer, in verband met mogelijk bredere
consequenties voor het privacy-beleid.
KPN heeft nu tot 1 december de tijd om voorlichtingsmateriaal, een
tijdsplanning en een communicatieplan betreffende het beleid inzake
geheime nummers aan het CBP te overleggen. KPN heeft volgens eigen
opgave 1 miljoen abonnees met een geheim nummer.
KPN krijgt uitstel in zaak over beleid geheime nummers
http://www.cbpweb.nl/documenten/med_20031028_uitstel_KPN.htm
Geheime nummers KPN blijken niet geheim (BOF nieuwsbrief nr. 13)
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2003_13.html
=====================================================================
Over Bits of Freedom
=====================================================================
Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten.
Bits of Freedom is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global
Internet Liberty Campaign en European Digital Rights.
Bits of Freedom bestaat uit Maurice Wessling en Sjoera Nas.
Wij hopen op uw steun, commentaar en kritiek.
http://www.bof.nl/
info@bof.nl
tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229
Postbus 1035
1000 BA Amsterdam
Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/
Voor het ontvangen van persberichten kunt u een email sturen naar
info@bof.nl voor opname in de verzendlijst.
=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================
Abonneren kan door gebruik te maken van het form op:
http://www.bof.nl/
of door een email te sturen naar:
To: nieuws-l-request@bof.nl
Subject: subscribe
Abonneren en afmelden kan ook via:
http://list3.xs4all.nl/mailman/listinfo/nieuws-l
Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met info@bof.nl.
=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================
Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan op de website van EDRI:
http://www.edri.org/
=====================================================================