================================================
================================================
BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF
2003 Nr. 6 - 29 april 2003
================================================
================================================
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2003_6.html
=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================
1. Wet telecommunicatie naar de Tweede Kamer
2. CNV stelt gedragscode voor internet op
3. Meer camera's in Amsterdam
4. Passagiers gegevens mogen naar de VS
5. Nederlandse inlichtingendiensten krijgen meer schotels
6. Identificatieplicht
=====================================================================
1. Wet telecommunicatie naar de Tweede Kamer
=====================================================================
Op 17 april heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel ontvangen om de
Telecommunicatiewet grondig te herzien. Deze zomer verstrijkt de
deadline voor het implementeren van een heel pakket nieuwe Europese
telecommunicatie richtlijnen. Met de richtlijnen probeert Brussel de
telecommunicatiemarkt verder te liberaliseren, met spelregels voor de
toegang tot netwerken en infrastructuren. Daarnaast worden de rechten
van consumenten beter beschermd, ondermeer met een spamverbod.
Het wetsvoorstel bevat, in tegenstelling tot een eerder concept, geen
mogelijkheid meer om een telecommunicatiedienst of netwerk te
verbieden wanneer deze "een directe en ernstige bedreiging vormt voor
de veiligheid van de staat of de strafrechtelijke handhaving van de
rechtsorde". Op het gebied van spam is het wetsvoorstel ongewijzigd in
vergelijking met het eerdere concept. Het opt-in principe is van
toepassing, maar de handhaving daarvan blijft een groot vraagteken.
Volgens de Europese Richtlijn betreffende privacy en elektronische
communicatie (2002/58/EG) is het versturen van "email voor het
overbrengen van ongevraagde communicatie voor commerciële, ideële of
charitatieve doeleinden aan abonnees uitsluitend toegestaan, indien de
desbetreffende abonnee daarvoor voorafgaand toestemming heeft
verleend". Dit verbod wordt in Nederland opgenomen in artikel 11.7 van
de telecommunicatiewet. De definitie van email is ruim genomen in de
toelichting, zodat ook SMS en MMS eronder vallen. Bedrijven mogen wel
hun bestaande klanten emailen met aanbiedingen voor "eigen
gelijksoortige producten of diensten".
Het artikel verbiedt daarnaast het versturen van bulk email met een
valse of ontbrekende afzender of een ontbrekende afmeldmogelijkheid.
Alleen voor dit onderdeel is een duidelijke handhaving bedacht.
Overtreding wordt strafbaar gesteld in de Wet op de economische
delicten. Voor de kern van het spamverbod, het ongevraagd toezenden
zonder voorafgaande toestemming, is geen handhaving opgenomen. Hiermee
wordt de suggestie gewekt dat de overheid voorlopig de mogelijkheid
open laat om het spamverbod door middel van zelfregulering op te
lossen. Aangezien er geen vereniging van spammers bestaat, lijkt dit
een heilloze weg.
In een eerder voorstel dat naar de Raad van State is gestuurd (zie
IViR dossier) stond het opmerkelijke hoofdstuk 2A waarmee de overheid
de bevoegdheid kreeg om telecommunicatiediensten of netwerken te
verbieden. Een dienst of netwerk kon verboden worden op grond van het
nieuwe artikel 2A.1 van de telecommunicatiewet wanneer deze "een
directe en ernstige bedreiging vormt voor de veiligheid van de staat
of de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde". In de
toelichting werd de reikwijdte van het artikel toegelicht: "Zo zou het
kunnen zijn dat als gevolg van nieuwe technische faciliteiten het voor
opsporingsinstanties of inlichtingen- of veiligheidsdiensten feitelijk
niet langer mogelijk is om een telecommunicatiedienst af te tappen
doordat de dienst de gebruiker faciliteiten biedt om te ontkomen aan
effectieve opsporing in geval van vermoedelijk strafbaar handelen".
Met deze bevoegdheid had de minister bijvoorbeeld anonieme diensten
(pre-paid) kunnen verbieden. De toelichting op het wetsvoorstel en het
advies van de Raad van State vermelden niet de overwegingen om dit
draconische hoofdstuk te schrappen.
Wetsvoorstel telecommunicatiewet
http://www.ez.nl/homepages/default.asp?pagina=persbericht&iMessage=262
IViR: dossier wijziging telecommunicatiewet
http://www.ivir.nl/dossier/wijziging-Tw/wijziging-Tw.html
=====================================================================
2. CNV stelt gedragscode voor internet op
=====================================================================
De vakbond CNV heeft een modelgedragscode opgesteld voor
internetgebruik binnen bedrijven. De code is bedoeld als handreiking
aan ondernemingsraden, maar ook voor werknemers en werkgevers die
overwegen om in het eigen bedrijf tot afspraken te komen over het
privé-gebruik van de internet- en emailfaciliteiten.
Steeds vaker worden werknemers ontslagen wegens een conflict over het
bezoeken van pornografische websites of het privé gebruik van email.
Met de gedragscode wil de vakbond heldere afspraken bevorderen, zodat
werknemers vooraf weten wat is toegestaan en wat niet. De
ondernemingsraad van een bedrijf moet akkoord gaan met de gedragscode
waarna de code bindend is voor werknemer en werkgever.
De gedragscode maakt beperkt privé-gebruik van internet op werkplek
mogelijk. Controle van internetverkeer moet onder normale
omstandigheden beperkt blijven tot geanomiseerde verkeersgegevens.
"Slechts bij zwaarwegende redenen vindt controle op de inhoud plaats."
De code verbiedt werknemers om sites te bezoeken die "pornografisch,
racistisch, discriminerend, beledigend of aanstootgevend materiaal
bevatten".
Eerder stelde het College bescherming persoonsgegevens en de FNV al
modelcodes op.
Modelgedragscode CNV
http://www.cnv.nl/Nieuws/internet.pdf
Raamregeling CBP
http://www.cbpweb.nl/downloads/raamregeling.pdf
=====================================================================
3. Meer camera's in Amsterdam
=====================================================================
Het college van B&W heeft op 22 april besloten om het cameratoezicht
in Amsterdam uit te breiden. De beslissing is genomen na een evaluatie
van drie experimenten in de stadsdelen Slotervaart/Overtoomse Veld en
Zuidoost (August Allebéplein, Belgiëplein en Kraaiennest).
Uit het evaluatierapport van de drie experimenten blijkt dat gevoelens
van onveiligheid op de drie locaties niet zijn afgenomen. Volgens de
onderzoekers hebben de camera's vooral een effect op "overlast,
verbale agressie en rondhangende jongeren". Dergelijke incidenten zijn
gedaald. Het effect op criminaliteit is kleiner. Het totaal aantal
slachtoffers van straatroof en inbraak is zelfs toegenomen.
Het rapport adviseert om burgers te informeren over de tijden waarop
cameratoezicht operationeel is, of de beelden worden opgenomen en
welke mogelijkheden er zijn tot inzage van de beelden.
Amsterdam heeft het plan om dit najaar 25 camera's te installeren op
de Wallen en rond de Nieuwendijk. Uit een inventarisatie van Spot the
Cam, mede georganiseerd door Bits of Freedom, blijkt dat er reeds 300
camera's in de Amsterdamse binnenstad hangen. Deze staan vrijwel
allemaal onder particulier beheer.
Evaluatie cameratoezicht Amsterdam
http://www.amsterdam.nl/contents/pages/00002790/eindrapportdspevaluatie.pdf
Spot the Cam
http://www.spotthecam.nl/
=====================================================================
4. Passagiers gegevens mogen naar de VS
=====================================================================
De overeenkomst tussen de Verenigde Staten en de Europese Commissie
over de online toegang die de Amerikaanse Douane krijgt tot de
zogenaamde PNR data van Europese vliegtuigmaatschappijen, stuit op
geen enkel bezwaar van de Nederlandse regering.
De Amerikaanse Douane wil online toegang krijgen tot de Passenger Name
Record (PNR) van alle passagiers op vluchten van, naar of via de VS.
Het PNR bevat gegevens zoals naam, geboortedatum, telefoonnummer en de
datum van reservering, en kan ook gegevens bevatten zoals
creditcardnummer, stoelnummer en maaltijdkeuze. Daarnaast vragen de VS
via het Advanced Passenger Information System (APIS) van de
vliegtuigmaatschappijen om naam, geboortedatum, geslacht,
paspoortnummer en nationaliteit. De VS hebben gedreigd met hoge boetes
en zelfs intrekking van de landingsrechten voor
vliegtuigmaatschappijen die niet meewerken aan de verstrekking van de
gegevens.
De overdracht van deze gegevens is gereguleerd door de Europese
privacy-richtlijn, die beperkingen stelt aan de verwerking en opslag
van persoonsgegevens. Maar onder Amerikaanse druk lijken deze bezwaren
opzij geschoven.
In antwoord op Kamervragen heeft minister Donner van Justitie laten
weten dat de gegevens gebruikt worden "teneinde terrorisme en andere
serieuze misdrijven te kunnen bestrijden". "Nederland staat hier
volledig achter", voegt Donner hier nog aan toe.
De overeenkomst tussen de Verenigde Staten en de Europese Commissie is
zeer breed en legt nauwelijks beperkingen op aan de verwerking en
opslag van de data. Zo zal de douane de data "niet langer bewaren dan
noodzakelijk". De data worden gebruikt voor de bestrijding van
terrorisme, bedreigingen van de nationale en publieke veiligheid en
mogen worden gedeeld met opsporingsinstanties voor "andere legitieme
opsporingsdoeleinden".
Gevraagd naar de wettelijke grondslag voor de overdracht van de data
noemt Donner de Amerikaanse Aviation and Transportation Security Act.
Stefano Rodotŕ, de voorzitter van de Artikel 29 groep, waarin de
nationale data protectie instanties van Europa zitting hebben,
waarschuwde onlangs voor een situatie waarin EU wetgeving opzij wordt
geschoven voor elke willekeurige maatregel in een land buiten de EU.
De gegevens worden door de autoriteiten in de VS gebruikt om een
risico-analyse uit te voeren van passagiers. Hiervoor wordt in de VS
voor binnenlandse vluchten reeds het Computer Assisted Passenger
Pre-screening System (CAPPS) toegepast. Passagiers kunnen op grond van
deze analyse een groene (ongevaarlijk), gele (extra controleren) of
rode vlag (weigeren) krijgen.
In de praktijk worden passagiers om hen volstrekt onduidelijke redenen
aan langdurige en herhaalde controle onderworpen of zelfs, zonder
opgaaf van redenen, geweigerd op vluchten. De Amerikaanse
burgerrechten organisatie EPIC heeft in de VS inzage gevraagd en
gekregen in de klachten van passagiers over deze controles en
weigeringen. De emails aan de Transportation Security Administration
geven een goed beeld van de praktijk van het CAPPS systeem.
Antwoord Donner op vragen van de leden Van Bommel, Gerkens en De Wit
(14 april 2003)
Tweede Kamer, 2002-2003, Aanhangsel handelingen 1022, p. 2339
Gezamenlijke verklaring over PNR van de EU en de VS
http://europa.eu.int/comm/external_relations/us/intro/pnr.htm
Klachten aan de Transportation Security Administration over controles
http://www.epic.org/foia_docs/airtravel/emails.pdf
=====================================================================
5. Nederlandse inlichtingendiensten krijgen meer schotels
=====================================================================
De Algemene- en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (AIVD
en MIVD) zijn gezamenlijk bezig met de oprichting van een Nationale
SIGINT Organisatie (NSO).
Minister Remkes heeft in antwoord op Kamervragen gezegd "dat de
bestaande interceptiecapaciteit van niet kabelgebonden
telecommunicatie van de MIVD te Zoutkamp zal worden uitgebreid met
extra schotelantennes en apparatuur ten behoeve van beide diensten".
SIGINT staat voor Signals Intelligence, het onderscheppen en
analyseren van berichten verkeer en radio signalen. In Nederland heeft
de militaire inlichtingendienst voor het onderscheppen van
satellietcommunicatie twee schotels in Zoutkamp. De opgevangen
informatie wordt geanalyseerd door het Strategisch
Verbindingsinlichtingen Centrum (SVIC) op de marinebasis Kattenburg in
Amsterdam. Het Satelliet Grondstation in Zoutkamp richt zich op
internationale telefoongesprekken die lopen via de commerciële
Intelsat satellieten.
Antwoord Remkes op vragen van het lid Vos (16 april 2003)
Tweede Kamer, 2002-2003, Aanhangsel handelingen 1048, p. 2393
=====================================================================
6. Identificatieplicht
=====================================================================
De Regering wil een algemene identificatieplicht voor iedereen vanaf
12 jaar invoeren. Dit houdt in dat iedereen dan ten allen tijde een
paspoort, rijbewijs of identiteitskaart bij zich moet dragen, en
desgevraagd aan de politie moet kunnen tonen, op straffe van een boete
of celstraf.
De website 'Stop de Identificatieplicht!' verzamelt nieuws en
artikelen over het wetsvoorstel en de bezwaren daartegen.
Stop de Identificatieplicht!
http://www.identificatieplicht.nl/
Concept wetsvoorstel uitbreiding identificatieplicht
http://www.justitie.nl/Images/11_19676.doc
=====================================================================
Over Bits of Freedom
=====================================================================
Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten.
Bits of Freedom is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global
Internet Liberty Campaign en European Digital Rights.
Bits of Freedom bestaat uit Maurice Wessling en Sjoera Nas.
Wij hopen op uw steun, commentaar en kritiek.
http://www.bof.nl/
info@bof.nl
tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229
Postbus 1035
1000 BA Amsterdam
Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/
Voor het ontvangen van persberichten kunt u een email sturen naar
voor opname in de verzendlijst.
=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================
Abonneren kan door een email te sturen naar:
To: nieuws-l-request@bof.nl
Subject: subscribe
Abonneren en afmelden kan ook via het web:
http://list.xs4all.nl/mailman/listinfo/nieuws-l
Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met
info@bof.nl
=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================
Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan op de website van EDRI:
http://www.edri.org/
=====================================================================