================================================
================================================
BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF
2003 Nr. 7 - 14 mei 2003
================================================
================================================
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2003_7.html
=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================
1. Heimelijk cameratoezicht wordt strafbaar
2. Aansprakelijkheid internetproviders
3. Nader verslag Kamercommissie over auteursrecht
4. Document tapcijfers openbaar
5. Identificatieplicht vanaf 14 jaar
6. Jaarverslag CBP
7. Spot the Cam genomineerd
=====================================================================
1. Heimelijk cameratoezicht wordt strafbaar
=====================================================================
De Eerste Kamer heeft het wetsvoorstel heimelijk cameratoezicht
aangenomen. Door de nieuwe wet is het vanaf 1 januari 2004 verplicht
om cameratoezicht op publiek toegankelijke plaatsen duidelijk kenbaar
te maken. Heimelijk cameratoezicht was al strafbaar in winkels en
horecagelegenheden. Dat wordt nu uitgebreid naar alle publiek
toegankelijke plaatsen, zoals de openbare weg. De strafbaarstelling
heeft alleen betrekking op camera's die zijn aangebracht met de
bedoeling om personen herkenbaar in beeld te brengen. Op overtreding
van deze regel staat een gevangenisstraf van maximaal twee maanden of
een geldboete van ten hoogste 2.250 euro.
Het heimelijk gebruik van camera's in de privé-sfeer (in woningen) was
al strafbaar. Werkgevers kunnen gebruik blijven maken van een
verborgen camera op de werkvloer als ze vermoeden dat werknemers
strafbaar handelen. Voorwaarde is dat zij de werknemers vooraf
informeren over de mogelijke inzet van verborgen camera's op de
werkvloer. Dat hoeft niet met een bordje in de ruimte waar het
cameratoezicht plaatsvindt. Werkgevers kunnen volstaan met een
algemene mededeling aan het personeel dat het middel ingezet zou
kunnen worden wanneer daar een concrete aanleiding voor is.
Journalisten mogen gebruik blijven maken van verborgen camera's
wanneer daarmee het recht op vrije nieuwsgaring wordt gediend.
Heimelijk cameratoezicht wordt strafbaar
http://www.justitie.nl/nieuws/070503Verbod_op_geheime_camera.asp
=====================================================================
2. Aansprakelijkheid internetproviders
=====================================================================
Op 15 mei stemt de Tweede Kamer over het wetsvoorstel elektronische
handel. Via deze wet wordt de Europese e-commerce richtlijn
(2000/31/EG) uitgevoerd. In de wet wordt ondermeer de
aansprakelijkheid geregeld van internetproviders.
De richtlijn schrijft voor dat internetproviders geen
toezichtverplichting hebben op het verkeer dat door hun netwerk
stroomt of op de informatie die zij hosten. Internetproviders hoeven
dus niet actief op zoek te gaan naar strafbaar materiaal of mogelijk
illegale activiteiten op hun netwerk. In het algemeen worden providers
vrijgesteld van aansprakelijkheid voor materiaal dat ze doorgeven
(mere conduit), tijdelijk opslaan (caching) en hosten, zolang ze er
niets aan veranderen.
Internetaanbieders zijn in principe niet aansprakelijk voor
onrechtmatig materiaal op webpagina's van hun klanten.
Aansprakelijkheid kan pas ontstaan nadat een provider een kennisgeving
heeft ontvangen waaruit blijkt dat materiaal onmiskenbaar onrechtmatig
is, en de provider op dat moment niet zo snel mogelijk ingrijpt door
het materiaal te verwijderen of onbereikbaar te maken.
De aansprakelijkheidsuitzondering levert in de praktijk veel vragen
op, hoe kennisgevingen er precies uit moeten zien, wanneer materiaal
'onmiskenbaar onrechtmatig' is en wat 'zo snel mogelijk' eigenlijk
betekent. Het wetsvoorstel geeft geen antwoorden op deze vragen. Ook
voorziet het voorstel niet in een vrijwaringsregeling voor providers
die een website ten onrechte verwijderen of blokkeren. Klanten kunnen
in dat geval een civiele procedure starten om de schade te verhalen.
Door deze vaagheid worden providers gedwongen om voor rechter te
spelen, en zelf de complexe afweging te maken tussen de belangen van
rechthebbenden aan de ene kant, en hun klanten aan de andere kant.
Noch de Europese noch de Nederlandse wetgever hebben dit dilemma
willen of kunnen oplossen. Zelfregulering moet nu uitkomst brengen,
overleg tussen de branche organisaties van internetaanbieders en
rechthebbenden. Daarbij dreigen de rechten van de internetgebruiker
gemakshalve over het hoofd te worden gezien, zoals het recht op hoor
en wederhoor. Vanuit het perspectief van consumenten en burgers heeft
het dan ook de voorkeur dat internetproviders alleen ingrijpen als de
onrechtmatigheid overduidelijk is. Twijfelgevallen, zeker wanneer de
vrijheid van meningsuiting in het geding is, zouden aan de rechter
moeten worden overgelaten. Voorbeelden van jurisprudentie zijn
Scientology vs Karin Spaink en Deutsche Bahn vs XS4ALL.
Richtlijn inzake elektronische handel
http://europa.eu.int/eur-lex/pri/nl/oj/dat/2000/l_178/l_17820000717nl00010016.pdf
Scientology vs Karin Spaink
http://www.spaink.net/cos/idx_coskit.html
Deutsche Bahn vs XS4ALL
http://www.xs4all.nl/nieuws/overzicht/radikal2.html
=====================================================================
3. Nader verslag Kamercommissie over auteursrecht
=====================================================================
De vaste Kamercommissie voor Justitie heeft op 2 mei een extra zitting
gewijd aan de nieuwe auteurswet. Het verslag staat sinds 14 mei
online. De implementatie van de Europese richtlijn auteursrecht zorgt
in heel Europa voor controverses, vooral als het gaat om het recht op
thuiskopie en het verbod op het omzeilen van technische beveiligingen.
Wat betreft de thuiskopie constateert de PvdA tevreden dat de regering
niet van plan is om individuele downloaders te vervolgen, maar zich
wil concentreren op de aanbieders. "De regering legt in heldere
bewoordingen uit dat het maken van een kopie via peer-to-peer software
zoals Kazaa binnen de marges van het auteursrecht valt en daarmee
legaal is. Het stemt tot grote tevredenheid dat de regering met
betrekking tot deze problematiek op een dusdanig heldere wijze haar
mening verwoordt, aangezien in de samenleving behoefte bestaat aan
duidelijkheid omtrent de legaliteit van het gebruik van dergelijke
sofware."
Bits of Freedom heeft zich samen met een groot aantal betrokkenen,
cryptografen en juristen ingezet voor een zo precies mogelijke
vertaling van Artikel 29, waarin het omzeilen van technische
beveiligingen wordt verboden. Het verbod zou beperkt moeten zijn tot
het auteursrecht, terwijl het wetsvoorstel nu elke beveiliging
beschermt, ook als het gaat om materiaal waarvan het auteursrecht is
verstreken, of gebruik dat is toegestaan, zoals citeren of parodiëren.
Een meerderheid van de Kamer (VVD, PvdA, GroenLinks) blijkt deze
kritiek te delen en concludeert dat het ook het gewijzigde
wetsvoorstel op dit punt nog te weinig rekening houdt met
consumentenbelangen. In een eerdere reactie op de kritiek gaf de
regering aan dat de bescherming niet geldt voor technische
voorzieningen die normaal gebruik onmogelijk maken, in concreto
wanneer het beschermde materiaal niet goed waarneembaar of te
beluisteren is of niet aan de consumentenverwachtingen voldoet. Maar
GroenLinks neemt daarmee geen genoegen en vraagt om een bredere
bescherming van de dagelijkse handelingen van consumenten. "Denk
bijvoorbeeld aan citeren uit een beveiligde publicatie, het gebruik
van beschermde afbeeldingen voor schoolscripties, het uitlenen van een
elektronisch boek of het tweedehands doorverkopen van een plaat. (...)
Voorts vragen de leden zich af hoe de regering aankijkt tegen de
enerzijds tijdelijke bescherming die het auteursrecht biedt en
anderzijds de blijvende technische beveiligingen. Wie waarborgt de
toegang tot werken die na het verstrijken van de wettelijke termijn
tot het publieke domein zijn gaan behoren?"
Nader verslag Kamercommissie Justitie (2 mei 2003)
Kamerstuk 2002-2003, 28482 , nr. 7, Tweede Kamer
Ingezonden brief Financieel Dagblad (5 februari 2003)
http://www.bof.nl/nieuws/030206.html
=====================================================================
4. Document tapcijfers openbaar
=====================================================================
Na een procedure van bijna drie jaar en een uitspraak van de
bestuursrechter heeft het ministerie van Justitie een document
openbaar gemaakt met aftapcijfers. Bits of Freedom was in juli 2000
begonnen aan een procedure Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) om
cijfers te krijgen over het justitieel aftappen in de jaren negentig.
Cijfers waren al bekend over 1993 en 1994. Uitgelekte cijfers over
1998 wezen op een explosieve toename in de tweede helft van de jaren
negentig. Om meer zicht te krijgen op de toename van het aftappen en
de redenen daarvoor, besloot Bits of Freedom alle cijfers op te
vragen.
Het ministerie heeft de zaak zo lang mogelijk gerekt en steeds
volgehouden dat de overheid niet wist hoeveel zij aftapte en dus ook
geen cijfers of documenten openbaar kon maken. Pas nadat Bits of
Freedom bij de rechter aangaf in welke brief de cijfers werden
genoemd, liet minister Donner weten: "Inmiddels heb ik de brief
waarover u gedurende de onderhavige procedure steeds heeft gesproken
achterhaald."
Uit de brief blijkt dat de gezamenlijke politie tapkamers in 1998 in
totaal 10.000 nummers hebben afgetapt, waarvan 3.000 vast en 7.000
mobiel. Cijfers over andere jaren zijn niet bekend gemaakt.
Uit antwoorden op Kamervragen van Marijke Vos van GroenLinks naar
aanleiding van de procedure van Bits of Freedom blijkt dat de minister
ook in de toekomst geen centrale registratie wil bijhouden van
tapcijfers. Overigens zijn er slechts een beperkt aantal politie
tapkamers waarvan de cijfers moeten worden opgeteld om jaartotalen te
verkrijgen.
Brief Regionale Recherche Ondersteuning Rotterdam (7 juni 1999)
http://www.bof.nl/docs/aftapbrief.gif
=====================================================================
5. Identificatieplicht vanaf 14 jaar
=====================================================================
Het kabinet is akkoord gegaan met het wetsvoorstel
Identificatieplicht. Het wetsvoorstel is voor advies naar de Raad van
State gestuurd. Volgens het voorstel moet iedereen te allen tijde een
paspoort, rijbewijs of identiteitskaart bij zich dragen en desgevraagd
aan de politie kunnen tonen, op straffe van een celstraf van maximaal
twee maanden of een boete van maximaal 2.250 euro.
In een eerder concept van de wet was sprake van een
identificatieplicht vanaf 12 jaar. "Na het inwinnen van advies bij een
aantal instellingen en adviesorganen heeft het kabinet besloten om die
leeftijd te verhogen naar veertien jaar", aldus de mededeling van het
kabinet.
Meerdere instellingen en adviesorganen hebben geadviseerd om helemaal
geen identificatieplicht in te voeren. Het kabinet heeft niet
beargumenteerd waarom de huidige beperkte identificatieplicht niet
voldoet. Daarmee is bij voorbaat al niet voldaan aan de voorwaarde van
proportionaliteit.
Identificatieplicht voor iedereen vanaf 14 jaar
http://www.regering.nl/actueel/nieuwsarchief/2003/05May/02/42_16611.jsp?ComponentID=16611&SourcePageID=7496
=====================================================================
6. Jaarverslag CBP
=====================================================================
Het jaarverslag van het College bescherming persoonsgegevens over 2002
stemt somber. Het College schetst een algemeen beeld van de discussie
over privacy. "In de algemene roep om meer daadkracht, toezicht en
controle maakten diverse vooraanstaande bestuurders en politici van
privacy een karikatuur", aldus het College. "Wie het recht op privacy
onderuit haalt, berooft de goedwillende burger van een belangrijke
waarborg en zaagt aan de poten van de democratische rechtsstaat."
In het jaarverslag beschrijft het College de lichtzinnige invoering
van de identificatieplicht, het cameratoezicht en de dreigende
bewaarplicht voor verkeersgegevens in de telecommunicatie.
Voor 2003 kondigt het College een onderzoek aan naar de wijze waarop
dit cameratoezicht in de praktijk functioneert en hoe met de
privacyaspecten daarvan in verschillende gemeenten wordt omgegaan. Ook
wil het College meer onderzoek doen naar privacykwesties in de
telecommunicatie.
Jaarverslag CBP 2002
http://www.cbpweb.nl/documenten/jv_2002.htm
=====================================================================
7. Spot the Cam genomineerd
=====================================================================
Het project Spot the Cam is genomineerd voor een prijs in de categorie
veiligheid. Bits of Freedom is een van de initiatiefnemers van dit
project, waarin zichtbaar is gemaakt hoeveel camera's de Amsterdamse
binnenstad telt. De prijzen voor ICT en samenleving worden uitgereikt
op 12 juni tijdens het congres 'In de buurt van ICT'. Het congres wil
een tussenstand opmaken van de vele ICT projecten op het gebied van
welzijn, onderwijs, participatie, veiligheid en integratie.
In de buurt van ICT
http://www.indebuurtvanict.nl/
Spot the Cam
http://www.spotthecam.nl/
=====================================================================
Over Bits of Freedom
=====================================================================
Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten.
Bits of Freedom is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global
Internet Liberty Campaign en European Digital Rights.
Bits of Freedom bestaat uit Maurice Wessling en Sjoera Nas.
Wij hopen op uw steun, commentaar en kritiek.
http://www.bof.nl/
info@bof.nl
tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229
Postbus 1035
1000 BA Amsterdam
Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/
Voor het ontvangen van persberichten kunt u een email sturen naar
voor opname in de verzendlijst.
=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================
Abonneren kan door een email te sturen naar:
To: nieuws-l-request@bof.nl
Subject: subscribe
Abonneren en afmelden kan ook via het web:
http://list.xs4all.nl/mailman/listinfo/nieuws-l
Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met
=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================
Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan op de website van EDRI:
http://www.edri.org/
=====================================================================