BITS OF FREEDOM Nieuwsbrief


            ================================================
            ================================================

                       BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF

                         Nr. 2.16 - 4 augustus 2004

            ================================================
            ================================================

         http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2004_16.html

=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================

1. Nederland krijgt derde geheime dienst
2. AIVD gaat zoeken in bestanden van niet-verdachten
3. KPN verwart abonnees geheime nummers
4. Kamervragen over bewaarplicht verkeersgegevens
5. Bits of Freedom in het nieuws
6. Steun Bits of Freedom
7. Colofon

=====================================================================
1. Nederland krijgt derde geheime dienst
=====================================================================

In een brief aan de Tweede Kamer kondigt minister Remkes van
Binnenlandse Zaken een nieuwe en zelfstandige geheime dienst aan. De
minister wil de vorig jaar opgerichte Nationale Sigint Organisatie
(NSO) verzelfstandigen.

De NSO is opgericht door de AIVD en MIVD voor het afluisteren van
satellietverkeer. Tussen de twee inlichtingendiensten is daarvoor in
oktober 2003 een convenant gesloten. De NSO zou onderdeel blijven van
de MIVD maar informatie verzamelen ten behoeve van beide diensten.

In de brief aan de Tweede Kamer schrijft Remkes over de NSO dat "het
de bedoeling [is] op termijn deze dienst te verzelfstandigen". Voor
het oprichten van een derde geheime dienst is een wijziging van de Wet
op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (WIV 2002) noodzakelijk. De
minister wil de NSO "daartoe als derde dienst naast AIVD en MIVD
opnemen in de WIV 2002".

Het gaat volgens Remkes om "een grote en complexe wijziging" van de
WIV 2002. De bevoegdheden op het gebied van afluisteren door de
diensten gaan namelijk ook verruimd worden: "de bepalingen en
bevoegdheden van WIV 2002 met betrekking tot verbindingsinlichtingen
[zullen] kritisch tegen het licht [..] worden gehouden". Verwacht
wordt dat dit wetsvoorstel eind van dit jaar aan de ministerraad kan
worden aangeboden.

Nederland heeft twee schotels in Zoutkamp (Noord-Groningen) voor het
onderscheppen van satellietcommunicatie. De opgevangen informatie
wordt geanalyseerd door het Strategisch Verbindingsinlichtingen
Centrum (SVIC) op de marinebasis Kattenburg in Amsterdam. Het
Satelliet Grondstation in Zoutkamp richt zich op internationale
telefoongesprekken die lopen via de commerciële Intelsat satellieten.

De NSO gaat nieuwe schotelantennes bouwen in Zoutkamp. Uit de
aangevraagde bouwvergunning blijkt dat in de periode 2003 - 2005 drie
grote en drie kleine schotelantennes worden bijgebouwd. Bovendien
heeft defensie onderzoek laten doen naar de maximale capaciteit van
het terrein waaruit blijkt dat in Zoutkamp plaatsing mogelijk is van
maximaal 14 schotelantennes van 11 meter en 8 van 3 meter. De NSO
streeft ernaar dit maximale aantal te gaan benutten.

In het convenant tussen de AIVD en de MIVD staat dat de NSO de
volgende technische ondersteuning gaat geven:

a. Ondersteuning met ongerichte interceptie van satellietverkeer
b. Ondersteuning met search-activiteiten gericht op satellietverkeer
c. Ondersteuning met gerichte interceptie van satellietverkeer

Brief Remkes, Kamerstuk 2003-2004, 29200 VII, nr. 61, Tweede Kamer (15.07.2004)
http://www.bof.nl/docs/KST78653.pdf

Convenant MIVD - AIVD inzake technische ondersteuning bij
satellietinterceptie door MIVD aan AIVD. Staatscourant 2003, 195, pag.
11 (09.10.2003)
http://www.bof.nl/docs/SC61508.pdf


=====================================================================
2. AIVD gaat zoeken in bestanden van niet-verdachten
=====================================================================

De AIVD krijgt nieuwe en ruime bevoegdheden om gebruik te maken van
data-mining. Ook dit staat in de brief van Remkes over wijzigingen van
de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (WIV 2002).

Ten behoeve van "het zo vroeg mogelijk identificeren van de
voorbereiding van mogelijke terroristische acties en de daders
daarvan" wil Remkes de AIVD de mogelijkheid geven om "nieuwe vormen
van geautomatiseerde data-analyse" toe te passen. De
inlichtingendienst mag daarvoor "zoeken aan de hand van profielen en
het opsporen van bepaalde patronen met behulp van data-mining". De
AIVD moet daarvoor "grote bestanden met persoonsgegevens van
niet-verdachte personen [doorzoeken]". "De wet zal dan ook op dit punt
meer armslag moeten bieden", aldus de minister.

De brief vermeldt niet in welke bestanden de AIVD gaat zoeken. Te
denken valt aan verkeersgegevens telecommunicatie en bestanden van de
IND en gemeenten. Om het zoeken te vergemakkelijken wil de minister de
AIVD toegang tot de bestanden geven "in de vorm van het verlenen [van]
rechtstreekse toegang tot bestanden".

De minister wil ook dat de AIVD minder vaak om toestemming hoeft te
vragen bij de toepassing van bijzondere opsporingsmiddelen. "Zonder
afbreuk te doen aan de noodzakelijke afweging die aan elke inzet
vooraf dient te gaan, kunnen door een stroomlijning van de procedures
onnodige belemmeringen weggenomen worden." Voor de inzet van agenten
van de dienst moet nu elke drie maanden verlenging worden aangevraagd.
"Het verlengen van de periode dat de toestemming geldig is zou dan ook
een aanzienlijke besparing van de administratieve belasting betekenen
[..]".

Een vergelijkbaar voorstel in de VS om databases van overheid en
bedrijven te doorzoeken op basis van profielen leidde daar tot veel
ophef en verzet. Het Total Information Awareness project onder leiding
van John Poindexter veranderde later van naam in Terrorism Information
Awareness project. In september 2003 zette het Amerikaanse Congres de
financiering stop.

Brief Remkes, Kamerstuk 2003-2004, 29200 VII, nr. 61, Tweede Kamer
(15.07.2004)
http://www.bof.nl/docs/KST78653.pdf


=====================================================================
3. KPN verwart abonnees geheime nummers
====================================================================

KPN stuurt op dit moment nieuwe informatie over privacy aan alle
abonnees met een geheim nummer. Door middel van een briefje bij de
telefoonrekening laat KPN zijn klanten weten hoe zij bezwaar kunnen
maken tegen de verstrekking van hun adresgegevens aan derden voor
direct marketing doeleinden. Het CBP oordeelde in augustus 2003 dat
KPN met de verkoop van deze gegevens onrechtmatig handelde en zijn
klanten moest gaan informeren.

De voorlichting komt nu pas op gang na lange en moeizame
onderhandelingen tussen KPN en het CBP. Een eerder communicatieplan
van KPN schoot volgens het CBP tekort en in april 2004 dreigde het CBP
daarom met een bestuurlijke boete. Het CBP vond de voorgestelde
bezwaarmethode niet eenvoudig genoeg. De drempel voor de opt-out was
volgens het CBP te hoog doordat abonnees het bezwaar tegen
derdenverstrekking zelf moesten formuleren.

Volgens de informatie van KPN kunnen abonnees bezwaar maken tegen de
verstrekking "via www.kpn.com, trefwoord 'bescherming'". Voor de
betreffende pagina is geen ingang te vinden in het menu van de website
en op ook de meest logische vindplaats (Privé > Telefoon thuis >
Veelgestelde vragen > Gidsvermeldingen) staat geen informatie over de
bezwaarmogelijkheid. Na het intypen van de term 'bescherming' in de
zoekfunctie is wel een pagina te vinden met de titel 'Bezwaar maken op
basis van de Wet Bescherming Persoonsgegevens'. Op de pagina is niets
te vinden over geheime nummers en bovendien moet de abonnee zijn
bezwaar zelf formuleren, in weerwil van een eerdere eis van het CBP
hierover.

Volgens een woordvoerder van KPN is de huidige bezwaar procedure in
"nauw overleg met het CBP tot stand gekomen" en is het CBP "blij" met
de vorm die KPN daarvoor gekozen heeft.

Op andere pagina's van de KPN website worden de houders van een geheim
nummer nog doorverwezen naar de inmiddels opgeheven direct marketing
branche organisatie DMSA: "Een 'geheim' nummer betekent dat KPN het
telefoonnummer niet in de telefoongids vermeldt en/ of via
NummerService Binnenland aan anderen geeft. De bijbehorende adressen
zijn echter niet geheim. De betreffende adressen kunnen dus wel voor
commerciële doeleinden worden gebruikt, tenzij u uitdrukkelijk
aangeeft hierop geen prijs te stellen. Neemt u hiervoor telefonisch
contact op met Helpdesk DMSA."

KPN is midden jaren negentig begonnen met de verkoop van de
adresgegevens van abonnees met een geheim nummer zonder deze abonnees
daarover in te lichten. Het CBP en de OPTA zijn van mening dat er een
gerechtvaardigde, grotendeels door KPN zelf opgeroepen verwachting
leeft bij de abonnee dat adresgegevens behorende bij geheime nummers
niet aan derden worden gegeven voor direct marketing. In 1993 nog liet
PTT Telecom consumenten expliciet weten dit niet te zullen doen. In
een nieuwsbrief van februari-maart 2002 (met veel voorkomende vragen
over privacy) legt KPN – op de hoogte van de onduidelijkheid rond
geheime nummers – de abonnees niet uit dat hun adresgegevens voor
direct marketing verkocht worden en evenmin dat zij hiertegen bezwaar
kunnen maken.

Voorstel KPN aanpassing beleid geheime nummers schiet tekort
(06.04.2004)
http://www.cbpweb.nl/downloads_uit/z2003-1178.pdf

Onderzoek naar beleid omtrent 'geheime' nummers (16.05.2003)
http://www.cbpweb.nl/downloads_rapporten/onderzoek_koninklijke_KPN_NV.pdf


=====================================================================
4. Kamervragen over bewaarplicht verkeersgegevens
=====================================================================

Het bericht in de vorige BOF nieuwsbrief over de Nederlandse steun aan
een verwaarplicht verkeersgegevens telecomunnicatie in de EU heeft tot
veel reacties geleid in de media (zie BOF in het nieuws).

Het Tweede Kamer lid Kant (SP) heeft vragen gesteld aan
minister-president Balkenende en minister van Justitie Donner.

Kant wil weten hoe de maatregel zich verhoudt tot de in artikel 8 van
de in het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM)
neergelegde eis dat inbrueken op de persoonlijke levenssfeer door de
overheid moeten voldoen aan een 'dwingende noodzaak'. Ook wil Kant
weten welke kosten de telecommunicatiebedrijven moeten maken om aan de
bewaarplicht te voldoen. De minister moet ook beantwoorden hoe
effectief de maatregel is: "Bent u bereid te beargumenteren dat het
uitbreiden van de opslag tot effectievere terrorisme- en
criminaliteitsbestrijding zal leiden? Hoeveel effectiever? Hebt u
internationaal vergelijkingsmateriaal?".

Tot slot stelt Kant een vraag die gezien het voorstel van Remkes om de
AIVD data-mining te laten gebruiken ineens zeer relevant is geworden.
"Hoe voorkomt u dat opsporingsinstanties door de bestanden van
allerlei niet-verdachte mensen gaan kijken, zogenaamde 'fishing
operations'?".

Kamervragen 2003-2004, vraagnr. 2030418770, Tweede Kamer (30.07.2004)
http://www.bof.nl/docs/V030418770.pdf

Nederland is voorstander bewaren verkeersgegevens (21.07.2004)
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2004_15.html

BOF in het nieuws
http://www.bof.nl/bof_in_nieuws.html


=====================================================================
5. Bits of Freedom in het nieuws
=====================================================================

Het bericht in de vorige BOF nieuwsbrief over de Nederlandse steun aan
een bewaarplicht verkeersgegevens telecomunnicatie in de EU heeft tot
veel reacties geleid in de media.

Minder privacy door terreur, Algemeen Dagblad
http://www.ad.nl/artikelen/Nieuws/1090473314324.html

Een lezing van Maurice Wessling over de bewaarplicht op het Megabit
festival resulteerde in een NRC artikel.

Iedereen wordt een beetje verdacht, NRC Handelsblad
http://www.nrc.nl/binnenland/artikel/1091511012030.html

BOF in het nieuws
http://www.bof.nl/bof_in_nieuws.html


=====================================================================
6. Steun Bits of Freedom
=====================================================================

Bits of Freedom is een onafhankelijke stichting die geen
overheidssubsidie ontvangt, maar steunt op bijdragen van bedrijven en
particulieren. Dankzij vele kleine en grote bijdragen is BOF de winter
goed doorgekomen, maar om te kunnen overleven is structureel veel geld
nodig. U kunt BOF helpen om donateurs te werven door de nieuwe banner
op uw site te plaatsen.

BOF banner
http://www.bof.nl/banner.html

BOF jaarverslag 2003
http://www.bof.nl/verslag2003.html

Online doneren via credit card, acceptgiro of eenmalige machtiging:
http://www.bof.nl/donateur.html


=====================================================================
7. Colofon
=====================================================================

De Bits of Freedom nieuwsbrief wordt samengesteld en verzonden door de
stichting Bits of Freedom.

http://www.bof.nl/

Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten. Bits of Freedom
is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global Internet Liberty
Campaign en European Digital Rights. Bits of Freedom bestaat uit
Maurice Wessling en Sjoera Nas.

Mits niet anders vermeld, valt de inhoud van deze nieuwsbrief onder de
Creative Commons Naamsvermelding 1.0 licentie. De gebruiker mag de
nieuwsbrief kopiëren, verspreiden, afgeleide werken maken en gebruiken
voor commerciële doeleinden. De licentie verplicht tot
naamsvermelding: de gebruiker dient Bits of Freedom te vermelden. Voor
de volledige licentie zie:

http://creativecommons.org/licenses/by/1.0/nl/deed.nl

Contactgegevens Bits of Freedom

info@bof.nl

tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229

Postbus 10746
1001 ES  Amsterdam

Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/

Stuur een e-mail aan info@bof.nl als u de
persberichten van Bits of Freedom wilt ontvangen.


=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================

Abonneren kan via het invoerveld op:

http://www.bof.nl/

of door een e-mail te sturen naar:

nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: subscribe

Afmelden kan door een e-mail te sturen:

nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: unsubscribe

Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met
info@bof.nl.


=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================

Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan door een e-mail te sturen naar:

edri-news-request@edri.org
Onderwerp: subscribe

=====================================================================