BITS OF FREEDOM Nieuwsbrief


           ================================================
           ================================================

                      BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF

                       Nr. 2.6 - 17 maart 2004

           ================================================
           ================================================

         http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2004_6.html

=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================

1. Ieren willen geen Nederlandse stemmachines
2. Twee wetsvoorstellen vorderen gegevens aangenomen
3. Hoge Raad: providers mogen spammers weren
4. Geen aanscherping anti-spam beleid
5. Donnerabilia
6. Steun Bits of Freedom

=====================================================================
1. Ieren willen geen Nederlandse stemmachines
=====================================================================

Uit een enquête van de Ierse krant Sunday Business Post blijkt dat een
meerderheid van de Ierse kiezers tegen invoering is van elektronische
stemmachines.

De Ierse overheid wil elektronische stemmachines van het Nederlandse
bedrijf Nedap gaan invoeren bij de volgende Europese verkiezingen in
juni. De machines bestaan uit software van het Nederlandse Groenendaal
en Nedap stemmachines. Het zijn dezelfde machines die in Nederland bij
de verkiezingen worden gebruikt.

De kritiek op de stemmachines richt zich vooral op het ontbreken van
een audit trail voor de kiezer. Na het uitbrengen van een stem heeft
de kiezer geen mogelijkheid om te controleren dat zijn of haar stem op
de juiste wijze is geteld. Een zogenaamd papieren spoor voor een
hertelling ontbreekt.

De discussie over de stemmachines kwam in Ierland pas goed op gang
nadat een evaluatierapport uitlekte dat het beveiligingsbedrijf
Zerflow in opdracht van de Ierse overheid had opgesteld. Het rapport
was negatief over de veiligheid van de Nedap stemmachines. De Ierse
overheid probeerde het rapport vervolgens geheim te houden, met een
averechts effect.

Diverse onderzoekers stellen vast dat de Groenendaal software geen
open source is en dat zelfs de Ierse overheid niet over de broncode
beschikt.

De situatie in Nederland is identiek. De Nederlandse overheid beschikt
niet over de broncode van de programmatuur waarmee in een zeer grote
meerderheid van Nederlandse gemeenten de stemmen worden geteld.
Stemmachines worden in Nederland gekeurd door TNO maar het is
onduidelijk of zij daarbij kunnen beschikken over de broncode. De
keuringsrapporten van TNO zijn niet openbaar.

Irish Citizens for Trustworthy Evoting (Engels)
http://www.evoting.cs.may.ie/

Electronic voting in Ireland: a threat to democracy? (november 2003) (Engels)
http://www.labour.ie/policy/download/evoting.pdf

Electronic Voting: A Safety Critical System (maart 2003) (Engels)
http://www.evoting.cs.may.ie/Project/report.pdf


=====================================================================
2. Twee wetsvoorstellen vorderen gegevens aangenomen
=====================================================================

De Eerste Kamer heeft zonder stemming de wetsvoorstellen vorderen
gegevens telecommunicatie en vorderen gegevens financiële sector
aangenomen.

Met de wet vorderen gegevens telecommunicatie mogen
opsporingsambtenaren naam, adres en woonplaats (NAW-gegevens) van
abonnees opvragen bij telefoon- en internetaanbieders, ook van
personen die niet verdacht zijn. Een officier van justitie mag
verkeersgegevens opvragen. De huidige regel is dat voor het opeisen
van NAW en verkeersgegevens een machtiging nodig is van een
rechter-commissaris.

De wet vorderen gegevens financiële sector geeft opsporingsambtenaren
de mogelijkheid om NAW-gegevens op te vragen bij banken. Een officier
van justitie kan rekeninginformatie bij de banken eisen.

Leden van de Eerste Kamer hebben tijdens de behandeling van de
wetsvoorstellen vragen gesteld over de controleerbaarheid van de
nieuwe bevoegdheden en de waarborgen tegen eventueel misbruik. De
Kamerleden pleitten voor een notificatieplicht jegens personen van wie
de NAW-gegevens zijn opgevraagd. De minister heeft dit echter
geweigerd. Wel komt er een jaarlijkse rapportage van het aantal
opvragingen.

De wet vorderen gegevens financiële sector bevat vreemd genoeg ook een
beklagregeling. Maar rekeninghouders kunnen daar geen gebruik van
maken omdat zij geen notificatie van de opvraging krijgen.

Kamerlid Broekers-Knol (VVD) heeft bij de behandeling van het
wetsvoorstel vorderen gegevens telecommunicatie bovendien gepleit voor
een verslag van de kosten die aan de opvragingen zijn verbonden. "Er
kan toch niet vrijelijk worden gevorderd voor gegevens terwijl er
vervolgens weinig met die gegevens wordt gedaan? Hieraan zijn kosten
verbonden. Die kosten worden natuurlijk ook door het ministerie van
Justitie betaald, maar daarnaast maken de instellingen zelf ook
kosten."

De Eerste Kamer is het niet eens met de stelling van Minister Donner
dat verkeersgegevens niet onder de bescherming van het telefoongeheim
vallen (artikel 13 Grondwet). Volgens de Kamerleden heeft het Europees
Hof voor de Rechten van de Mens in verschillende uitspraken laten
blijken dat verkeersgegevens een integraal bestanddeel vormen van de
mededelingen per telefoon. Maar het beschermingsniveau hoeft in de
Grondwet volgens Koekkoek (CDA) niet hetzelfde te zijn: "Voor de
opsporing en de veiligheid van de Staat behoeft de bescherming van
verkeersgegevens door artikel 13 geen belemmering te zijn".

De wet vorderen gegevens telecommunicatie definieert niet wat precies
verkeersgegevens zijn. Daarvoor komt de minister nog met een aparte
regeling (AMvB). Donner heeft aangegeven dat verkeersgegevens gelijk
zijn aan 'inhoud' als het gaat om url's waarin inhoudelijke zoektermen
zijn opgenomen. Verder blijft de bevoegdheid tot het opvragen van
verkeersgegevens beperkt tot mobieltjes waarmee daadwerkelijk gebeld
wordt. Mobieltjes die 'stand-by' staan, mogen dus niet permanent
worden gevolgd. Ook is het afgelopen met de vrijwillige verstrekking
van gegevens door banken en telecommunicatieaanbieders. Alle
verstrekkingen dienen volgens het nieuwe regime te verlopen.

Wetsvoorstel vorderen gegevens financiële sector
Oorspronkelijk voorstel van wet (28353, TK nrs. 1-2)

Wetsvoorstel vorderen gegevens telecommunicatie
Oorspronkelijk voorstel van wet (28059, TK nrs. 1-2)


=====================================================================
3. Hoge Raad: providers mogen spammers weren
=====================================================================

Provider XS4ALL heeft van de Hoge Raad het gelijk aan haar zijde
gekregen in de juridische strijd tegen spam. Het eigendomsrecht weegt
zwaarder dan het recht op de vrijheid van (commerciële) meningsuiting,
stelt de Hoge Raad, en dus mogen providers maatregelen nemen om spam
te weren. Het arrest gaat nog een stap verder dan het advies van de
Advocaat-Generaal in november 2003. Hij pleitte voor een
belangenafweging per geval. "De ISP mag derden het gebruik van 'zijn'
faciliteiten weigeren/beletten als hij daarvoor voldoende zwaarwegende
gronden kan aanvoeren, en zijn beslissing niet op een als onredelijk
aan te merken belangenafweging berust."

De Hoge Raad geeft het eigendomsrecht met een brede armzwaai absolute
voorrang op andere rechten. "Iemand die zonder daartoe gerechtigd te
zijn gebruik maakt van een goed waarop een ander een exclusief recht
heeft, en die daardoor inbreuk maakt op dat exclusieve recht, handelt
onrechtmatig tegenover die rechthebbende, behoudens de aanwezigheid
van een rechtvaardigingsgrond. Zo'n rechtvaardiging is niet gelegen in
het recht op vrijheid van meningsuiting."

Het arrest betekent dat providers in theorie alle spam kunnen
verbieden, ook als die spam gericht is aan zakelijke e-mail adressen.
In de praktijk zal dat moeilijk uitvoerbaar zijn. Een provider zal een
specifieke spammer eerst moeten waarschuwen, om daarna per kort geding
een verbod te eisen met een dwangsom per overtreding. De kans dat
providers een dergelijk kort geding winnen is groot, maar het is de
vraag of ze er zin hebben. Het is een hele dure vorm van
spambestrijding. Het recht voorziet immers niet in een
schadevergoeding voor de juridische kosten die daarmee zijn gemoeid.

Het arrest legitimeert het instellen van vergaande filters, maar hoe
dat technisch moet worden aangepakt, blijft een open vraag. De NLIP,
de branche-organisatie van internetproviders, wijst er terecht op dat
het arrest dan ook geen einde maakt aan het spamprobleem. "Het treffen
van preventieve maatregelen heeft weinig effect als het spamverbod
niet effectief wordt gehandhaafd. Het is daarom cruciaal dat overheden
stevig optreden als blijkt dat bedrijven de wet overtreden en toch
ongevraagde mail versturen."

Het arrest is zo stellig over eigendomsrecht, dat het veel nieuwe
vragen oproept over vrijheid van meningsuiting. Kunnen providers op
grond van dit arrest nu allerlei ongewenst materiaal gaan weren, ook
als er niets onwettigs aan is? Het is wat wrang dat juist provider
XS4ALL, die zichzelf profileert als voorvechter van de vrijheid van
meningsuiting, voor dit arrest heeft gezorgd.

Dossier XS4ALL - Abfab (inclusief arrest Hoge Raad)
http://www.xs4all.nl/nieuws/overzicht/abfab.html

BOF nieuwsbrief over advies AG (26.11.2003)
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2003_19.html


=====================================================================
4. Geen aanscherping anti-spam beleid
=====================================================================

De Tweede Kamer is er niet in geslaagd om minister Brinkhorst aan te
zetten tot een strenger anti-spam beleid tijdens een algemeen overleg
van de Kamercommissie voor Economische Zaken op 17 maart 2004. De
Kamer was zeer kritisch over de beleidsnotitie van de minister, waarin
hij zijn visie op spambestrijding verwoordt. Daarin wordt gewezen op
de noodzaak voor internationale samenwerking, maar worden geen
concrete maatregelen aangekondigd (zie BOF nieuwsbrief 2.3).

Van Dam (PvdA) deed een dringende oproep om alsnog de zakelijke e-mail
adressen te beschermen. Hij werd gesteund door alle partijen, behalve
de VVD. Kamerlid Atsma (CDA) vroeg de minister waarom hij zoveel spam
ontving op zijn parlementaire e-mail adres, terwijl hij zichzelf toch
absoluut niet als bedrijf beschouwde. En ook bedrijven moest volgens
het kamerlid beter tegen spam beschermd worden. Maar toen Bakker (D66)
hem vroeg waarom hij dan tegen het amendement van Van Dam had gestemd
waarmee ook zakelijke adressen beschermd zouden worden, wilde hij geen
uitleg geven. Atsma nam genoegen met de toezegging van de minister om
met zakelijke internetgebruikers te gaan praten.

Alle partijen behalve de VVD drongen ook bij de minister aan om een
publiek meldpunt voor spam te ondersteunen, bijvoorbeeld spamvrij.nl.
De minister waarschuwde expliciet dat hij een eventuele motie in die
richting niet zou uitvoeren. Een meldpunt wekt volgens hem alleen
valse verwachtingen, omdat het nooit alle spam kan uitbannen, en zeker
niet de internationale. De OPTA is in de ogen van de minister
voldoende toegerust om Nederlandse spammers aan te pakken.

Praten blijft vooralsnog het favoriete beleidsinstrument van de
minister, die net als minister Donner van Justitie graag koketteert
met onbenul van internet ("ik ben maar een oude man en heb geen
verstand van cyberspace"). Brinkhorst gaat niet alleen met zakelijke
internetgebruikers praten, maar ook met de vijf belangrijkste
internetproviders, hoe die nu - ondersteund door het arrest van de
Hoge Raad in de zaak XS4ALL vs Abfab - het spamprobleem kunnen gaan
oplossen. Brinkhorst wil verder het Nederlands voorzitterschap van de
Europese Unie gebruiken om een informeel overleg te organiseren met de
andere Europese ministers van Economische Zaken over zakelijke e-mail
adressen. Het probleem dat het gros van de spam uit de Verenigde
Staten komt (momenteel 57% volgens onderzoek van softwarefabrikant
Sophos) gaat de minister ook aankaarten tijdens het Nederlands
voorzitterschap, in een informele transatlantische dialoog.

De Eerste Kamer behandelt de aanpassingen op de Telecommunicatiewet op
20 april. Meteen daarna, beloofde Brinkhorst, stuurt hij een nader
bericht aan de Tweede Kamer hoe de OPTA de grootste Nederlandse
spammers aan denkt te kunnen gaan pakken.

Spambrief Brinkhorst (02.02.2004)
http://www.ez.nl/upload/docs/Kamerbrieven/PDF-Documenten/4005429-vtk.pdf

BOF nieuwsbrief over spambrief (06.02.2004)
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2004_3.html

Top 12 spam landen
http://www.sophos.com/spaminfo/articles/dirtydozen.html


=====================================================================
5. Donnerabilia
=====================================================================

Minister Donner tijdens de plenaire behandeling van het wetsvoorstel
vorderen gegevens telecommunicatie in de Eerste Kamer op 16 maart
2004:

"De heer Holdijk stelde een vraag over ISP's. Ik moet eerst
achterhalen wat een ISP is, maar het gaat waarschijnlijk om de
behartigers van de belangen van burgers."


=====================================================================
6. Steun Bits of Freedom
=====================================================================

Bits of Freedom is een onafhankelijke stichting die geen
overheidssubsidie ontvangt, maar steunt op bijdragen van bedrijven en
particulieren. Om te kunnen overleven, is structureel veel geld nodig.
Dankzij de campagne 'Help Bits of Freedom de winter door' is sinds
december 2003 ruim 10.000 euro aan donaties binnengekomen. Maar Bits
of Freedom heeft ook de rest van het jaar steun nodig van mensen die
de verdediging van digitale rechten belangrijk vinden.

Om donateurs en sympathisanten meer inzicht te geven in de
activiteiten en financiën, heeft BOF een jaarverslag gemaakt over
2003.

http://www.bof.nl/verslag2003.html

Online doneren via credit card, acceptgiro of eenmalige machtiging:

http://www.bof.nl/donateur.html

Soms is ook steun in natura welkom. Zo is BOF dringend op zoek naar
een faxmachine.


=====================================================================
Over Bits of Freedom
=====================================================================

Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten.
Bits of Freedom is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global
Internet Liberty Campaign en European Digital Rights.
Bits of Freedom bestaat uit Maurice Wessling en Sjoera Nas.
Wij hopen op uw steun, commentaar en kritiek.

http://www.bof.nl/

info@bof.nl

tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229

Postbus 56901
1040 AX  Amsterdam

Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/

Stuur een e-mail aan info@bof.nl als u de persberichten van Bits of
Freedom wilt ontvangen.


=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================

Abonneren kan via het invoerveld op:

http://www.bof.nl/

of door een e-mail te sturen naar:

nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: subscribe

Afmelden kan door een e-mail te sturen:

nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: unsubscribe

Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met info@bof.nl.


=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================

Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan door een e-mail te sturen naar:

edri-news-request@edri.org
Onderwerp: subscribe

=====================================================================