================================================
================================================
BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF
Nr. 3.19 - 12 oktober 2005
================================================
================================================
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2005_19.html
=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================
Steun Bits of Freedom
1. D66 gaat om bij bewaarplicht
2. OV-chipkaart: onenigheid CBP en vervoerders
3. Brein wil torrent-site stoppen
4. Afluisterschotels operationeel ondanks rechtszaak
5. Consumentenbond hekelt kopieerbeveiligingsdrift
6. Open-sourcegemeenschap bloeit alleen 'in het wild'
7. Agenten gluren in dossier Van Persie
8. Petitie update
9. Colofon
=====================================================================
Steun Bits of Freedom
=====================================================================
Bits of Freedom is een onafhankelijke stichting die geen
overheidssubsidie ontvangt, maar steunt op bijdragen van bedrijven en
particulieren. Om haar activiteiten voort te kunnen zetten, waaronder
de intensieve campagne tegen de bewaarplicht verkeersgegevens, heeft
Bits of Freedom dringend extra financiële steun nodig.
Als particulier kunt u snel en direct online doneren via acceptgiro,
eenmalige machtiging of credit-card:
http://www.bof.nl/donateur.html
Voor bedrijven en instellingen die Bits of Freedom willen steunen,
zijn er twee opties. U kunt een bedrijfsabonnement op de BOF
nieuwsbrief nemen, dit kost 250 euro + 19% btw. U ontvangt een factuur
voor uw administratie. Vermelding met hyperlink op de sponsorpagina
van Bits of Freedom kan vanaf 1.000 euro. U ontvangt een bevestiging
van uw donatie, die u in veel gevallen in mindering kunt brengen op de
vennootschapsbelasting, aangezien Bits of Freedom erkend is door de
belastingdienst als algemeen nut beogende instelling.
http://www.bof.nl/sponsors.html
Abonnees van XS4ALL kunnen de 'steun Bits of Freedom' optie in het
XS4ALL service centre aanvinken. Bits of Freedom krijgt voor ieder
vinkje 1 euro per jaar. Dit kost de abonnee niets.
https://service.xs4all.nl/
U kunt BOF helpen om donateurs te werven door onze banner op uw site
te plaatsen.
http://www.bof.nl/banner.html
In het Bits of Freedom jaarverslag over 2004 kunt u meer
achtergrondinformatie vinden over de activiteiten en financiën van
Bits of Freedom.
http://www.bof.nl/verslag2004.html
=====================================================================
1. D66 gaat om bij bewaarplicht
=====================================================================
Op 5 oktober debatteerden de Justitie-experts van de Tweede Kamer
uitgebreid met minister Donner over de noodzaak van de bewaarplicht.
Het debat was formeel gepland om het rapport van de Erasmus
Universiteit te bespreken, maar ging al snel over de nieuwste
politieke ontwikkelingen in Brussel.
Net als bij het rondetafelgesprek van 28 september gaven CDA en VVD
aan dat ze de noodzaak overtuigend bewezen achtten. GroenLinks, PvdA
en SP bleven hameren op het gebrek aan onderbouwing door het Erasmus
rapport. Zelfs Donner gaf uiteindelijk toe dat het rapport de noodzaak
voor een bewaarplicht niet kon staven. Maar uiteindelijk was dat
volgens hem een puur theoretische kwestie. Het was immers onmogelijk
om aan te tonen dat bepaalde onderzoeken mislukt waren omdat er geen
verkeersgegevens voorhanden waren, terwijl het glashelder is dat de
politie graag verkeersgegevens gebruikt. En als het nu nuttig is dat
de politie informatie over telefoongesprekken gebruikt die ruwweg drie
maanden beschikbaar is, dan is het nog veel nuttiger als de politie
oudere gegevens kan gebruiken. Diezelfde logica gold ook voor internet
volgens de minister.
Opmerkelijk was vooral de volmondige instemming van D66 (Lousewies van
der Laan) met de bewaarplicht. In voorgaande debatten was Van der Laan
zeer kritisch, maar nu beperkte zij zich tot het voorstel om een
'horizonclausule' in te bouwen. Dat wil zeggen, een bepaling dat een
wet na verloop van tijd automatisch vervalt. Hoewel veel andere
partijen dit voorstel steunden, gaf minister Donner aan dat dat
volstrekt onrealistisch was. Nederland kon niets veranderen aan de
duur van de wet.
Vrijwel unaniem vroegen de Kamerleden om het voorstel van de ministers
van de justitie en binnenlandse zaken (JBZ-raad) te laten vallen en in
plaats daarvan de behandeling van de Richtlijn af te wachten in het
Europees Parlement. Donner gaf aan dat hij de kans minimaal achtte dat
hij instemming zou krijgen van de Eerste en Tweede Kamer voor het
ontwerp-Kaderbesluit.
Hoewel de meeste Kamerleden (behalve de VVD) blij waren met de
beperkte bewaartermijnen die de Commissie voorstelt, een jaar voor
telefoniedata en van een half jaar voor internetdata, was iedereen erg
bezorgd over de voorgestelde flexibele Comitology procedure.
Comitology betekent dat de Europese Commissie vergadert met ambtenaren
van de lidstaten over uitbreidingen van de lijst, zonder dat het
Europees Parlement vetorecht heeft. Tijdens de persconferentie bij de
presentatie van het Commissie voorstel gaf Eurocommissaris Frattini al
aan dat de 'mislukte beloproepen', die nu buiten de bewaarplicht
vallen, als eerste via Comitology zouden worden toegevoegd.
De VVD wilde bij monde van Frans Weekers van de minister weten waarom
de internetgegevens niet ook een jaar werden bewaard. Donner
antwoordde dat de proportionaliteit van de bewaarplicht met name in de
kosten lag, die bij internet toch hoger waren dan bij telefonie en dat
een half jaar daarom redelijker was. Echter, voegde hij toe, als het
goed beviel, kon de bewaarplicht voor informatie over internetgedrag
ook makkelijk naar een jaar worden uitgebreid.
Tenslotte discussieerde de commissie nog over de uitvoering, vooral
naar aanleiding van de kritische opmerkingen tijdens het
rondetafelgesprek over de gevaren van centrale opslag van gegevens en
de beschouwing in NRC Handelsblad een dag eerder, 'Iedereen in de
grabbelton?'. Alle Kamerleden drongen aan op toetsing van het gebruik
door een rechter-commissaris. Donner serveerde dit verzoek af door te
zeggen dat alle bevoegdheden geregeld waren in artikel 126na tot en
met ua Wetboek van Strafvordering. Die artikelen zijn aangepast in
september 2004, door de inwerkingtreding van de Wet vorderen gegevens
telecom. Daardoor ligt, met instemming van _alle_ partijen, de
bevoegdheid tot het opvragen van verkeersgegevens een flinke stap
lager, bij de officier van justitie en mag iedere opsporingsambtenaar
grasduinen in de database met gegevens wie bij welk e-mail adres of
IP-nummer hoort. Over de bevoegdheden van de inlichtingendiensten is
helemaal niet gesproken, maar met het Kabinetsvoorstel om de AIVD
uitgebreide dataminingbevoegdheden te geven, schept de bewaarplicht
wel degelijk nieuwe bevoegdheden.
Donners voorspelling dat hij waarschijnlijk geen instemming van de
Eerste Kamer zou krijgen voor het ontwerp-Kaderbesluit is op 11
oktober opnieuw uitgekomen. Die dag heeft de JBZ-commissie van de
Eerste Kamer vergaderd over de agenda van de JBZ-raad van 12 en 13
oktober. De JBZ-commissie heeft daarbij op "formele en inhoudelijke
gronden" instemming onthouden aan het ontwerp-Kaderbesluit. Naar
aanleiding van antwoorden van Donner op vragen van Hans Franken (CDA)
zal de commissie nadere schriftelijke vragen stellen over het
voorstel. De zeer kritische inbreng van Franken wordt door de gehele
commissie ondersteund: "Er zal nogmaals benadrukt worden dat het lid
Franken tijdens het mondeling overleg namens de gehele commissie heeft
gesproken."
Korte aantekeningen van de vergadering van dinsdag 11 oktober 2005
(11.10.2005)
http://europapoort.eerstekamer.nl/9345000/1/j9vvgy6i0ydh7th/vg7slw5im1tl?key=vh4na06nynee
Dossier bewaarplicht Eerste Kamer
http://europapoort.eerstekamer.nl/9345000/v/
NRC Handelsblad, Iedereen in de grabbelton?, commentaar van Frank
Kuitenbrouwer (04.10.2005)
=====================================================================
2. OV-chipkaart: onenigheid CBP en vervoerders
=====================================================================
De openbaar vervoersbedrijven, waaronder de NS, botsen met het College
bescherming persoonsgegevens (CBP) over het gebruik van reisgegevens
voor direct marketingdoeleinden na invoering van de OV chipkaart. Het
College wil dat reizigers expliciet toestemming geven voordat
vervoerders gegevens over hun reisgedrag mogen gebruiken voor
fijnmazige, individuele aanbiedingen. Het College wordt daarin
gesteund door organisaties als Rover, de Consumentenbond en Bits of
Freedom.
De gezamenlijke vervoersbedrijven gaan met de OV-chipkaart de
strippenkaart en het treinkaartje vervangen. Volgens de planning wordt
in 2007 de chipkaart overal in Nederland gebruikt. De reiziger moet de
chipkaart met RFID zowel bij het in- als uitstappen langs een
kaartlezer halen. Aan de hand van de berekende route wordt een bedrag
van de kaart afgeschreven. Voor de uitrol van de OV-chipkaart hebben
de vervoersbedrijven Trans Link Systems opricht. De vervoersbedrijven
zijn zowel aandeelhouder als klant van Trans Link Systems. De
vervoerders willen zowel kaarten op naam als anonieme kaarten gaan
uitgeven.
Trans Link Systems heeft in september tijdens twee expert-meetings een
presentatie gegeven over de privacy-aspecten van de OV-chipkaart. Op 9
september tijdens een bijeenkomst van de RFID en privacy-werkgroep van
ECP.nl en op 19 september tijdens een overleg bij het CBP. Bits of
Freedom was tijdens beide bijeenkomsten aanwezig.
Trans Link en de NS hadden tijdens de bijeenkomsten weinig zin om
moeilijke of lastige vragen te beantwoorden over direct marketing en
de noodzaak tot het opslaan van reisbewegingen. Bij ECP.nl kon Trans
Link niet aangeven wat nu precies de noodzaak was om kaarten (en dus
reisbewegingen) aan identiteiten te koppelen. Op de suggestie van
verschillende deelnemers aan het overleg dat direct marketing de
belangrijkste reden is, volgde slechts stilzwijgen van de kant van
Trans Link.
De NS liet tijdens het overleg bij het CBP weten dat zij de invoering
van de OV-chipkaart geen geschikte aanleiding vindt voor een
fundamentele discussie over reisgegevens. Volgens de NS worden ook bij
de invoering van rekeningrijden grote hoeveelheden reisgegevens
vastgelegd. De NS laat daarbij even buiten beschouwing dat de
OV-chipkaart daadwerkelijk wordt uitgerold en dat rekeningrijden
voorlopig in Den Haag in de ijskast staat.
Bij een eventuele toestemming (of afmelding) van reizigers voor de
verwerking van hun reisgegevens speelt de verdeling van
verantwoordelijkheden tussen Trans Link en de vervoerders een
complicerende rol. Trans Link zal namelijk wel kaarten uitgeven en
transacties afhandelen maar de reisgegevens worden door ieder
vervoersbedrijf afzonderlijk opgeslagen. Een reiziger die van Den Haag
naar Amsterdam reist, heeft dan te maken met drie bedrijven die
reisgegevens verwerken en ieder afzonderlijk moeten worden
aangesproken: de HTM, de NS en het GVB. Bovendien zullen al deze
bedrijven hun eigen privacy-beleid op de gegevens toepassen.
In juli nam de Eerste Kamer de Wet vorderen gegevens aan. De wet is
nog niet in werking getreden, maar maakt het mogelijk voor politie en
justitie om gedetailleerde reisgegevens op te vragen bij de
vervoerders. Door de invoering van de OV-chipkaart ontstaat een heel
nieuwe categorie gegevens voor het opsporingsonderzoek.
Het ov-chipkaartsysteem en privacy, presentatie Trans Link Systems
(09.09.2005)
http://www.bof.nl/docs/privacy_presentatie_trans_link_systems.pdf
OV-chipkaart website van de vervoersbedrijven
http://www.ov-chipkaart.nl/
=====================================================================
3. Brein wil torrent-site stoppen
=====================================================================
Brein wil actie ondernemen tegen de torrent-site Newnova. Newnova is
een voortzetting van de oude Suprnova-site en biedt links naar
Bittorrent bestanden die in delen, gedistribueerd zijn opgeslagen op
andere computers.
Tegenover Webwereld verteld Tim Kuik, directeur van Brein, dat hij
'instructies' heeft gegeven om actie te ondernemen tegen de site. In
Nederland is er nog geen jurisprudentie over sites met torrent-links,
maar Brein creëert deze volgens Kuik met alle liefde. "Het is
eigenlijk nog simpeler dan bij Kazaa destijds. Er is een centrale plek
met linkjes en zijn er duidelijke verantwoordelijken voor de inhoud
van de site. Als iets voor Kazaa geldt, geldt dat dubbel en dwars voor
Newnova", aldus Kuik in Webwereld.
De vraag is echter of de vergelijking met de Kazaa zaak hier eigenlijk
wel opgaat. Newnova biedt geen peer-to-peer software aan (zoals Kazaa)
maar links. Daarmee lijken de omstandigheden veel meer op die van
Zoekmp3.nl. Brein spande in 2004 een bodemprocedure aan tegen
Zoekmp3.nl waarin de rechtmatigheid van hyperlinks centraal stond.
In haar vonnis van 12 mei 2004 zegt de rechtbank dat het aanbieden van
links geen openbaarmaking is en dat Zoekmp3.nl "door het aanbieden van
deeplinks/hyperlinks naar mp3-bestanden die zonder toestemming van de
rechthebbende openbaar zijn/worden gemaakt door derden, niet openbaar
maakt in de zin van de Auteurswet". Zoekmp3 moest echter wel optreden
als zij gewezen wordt op links naar inbreukmakende bestanden.
Brein wil zo snel mogelijk einde aan torrent-site Newnova (12.10.2005)
http://www.webwereld.nl/articles/37763
Hyperlinks naar MP3 bestanden zijn rechtmatig (12.05.2004)
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2004_10.html
=====================================================================
4. Afluisterschotels operationeel ondanks rechtszaak
=====================================================================
Volgens het ministerie van Defensie zijn enkele nieuwe schotels voor
de interceptie van satellietverkeer in Burum inmiddels operationeel.
Defensie bouwt een nieuw schotelpark voor de Nationale Sigint
Organisatie (NSO) in Burum. Defensie heeft daarvoor een deel van het
terrein van KPN-dochter Xantic gekocht.
Defensie wacht de uitkomst van een lopende rechtszaak van omwonenden
niet af. Enkele omwonende hebben bezwaar gemaakt tegen de schotels
onder andere omdat de schotels mogelijk het doelwit kunnen worden van
terroristische aanslagen. In een eerdere procedure zijn de bewoners
niet-ontvankelijk verklaard maar deze beslissing wordt door hen nog
aangevochten. Defensie maakt voorlopig de inschatting dat de procedure
geen gevaar oplevert voor de bouw van de NSO installatie.
Het convenant tussen de AIVD en de MIVD waarin de oprichting van de
NSO is geregeld, stelde 1 november 2005 als datum waarop de ontvangst
van satellietverkeer mogelijk moest zijn. Deze datum lijkt dus
behaald.
De omwonenden kampen in hun procedure tegen het ministerie van
Defensie met zeer beperkte financiële middelen.
Defensie plaatst afluisterschotels ondanks rechtszaak (12.10.2005)
http://www.automatiseringgids.nl/news/default.asp?nwsId=33228
AIVD wil grootschalig 'e-mail' aftappen (20.07.2005)
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2005_14.html
Nationale Sigint Organisatie bouwtekeningen
http://www.bof.nl/nso.html
=====================================================================
5. Consumentenbond hekelt kopieerbeveiligingsdrift
=====================================================================
Volgens de Consumentenbond slaat het beschermen van de auteursrechten
op muziek en films door. Ook consumenten die zich aan de wet houden
krijgen steeds vaker last van kopieerbeveiligingen.
De Bond stelt dat steeds meer cd's en dvd's een kopieerbeveiliging
hebben waardoor consumenten geen kopie voor eigen gebruik meer kunnen
maken. Bovendien kan muziek die tegen betaling gedownload is via
internet, niet op alle spelers en bijvoorbeeld een computer of
auto-cd-speler afgespeeld worden.
De Consumentenbond pleit ervoor om de ontwikkeling een halt toe te
roepen. De maatregelen zijn volgens de Bond kortzichtig en maken de
koop van legale producten minder aantrekkelijk.
Kopie maken van cd moet mogelijk blijven (06.10.2005)
http://www.consumentenbond.nl/nieuws/nieuws/2609760
=====================================================================
6. Open-sourcegemeenschap bloeit alleen 'in het wild'
=====================================================================
Ruben van Wendel de Joode wilde met zijn promotieonderzoek over de
organisatiemodellen voor open-source gemeenschappen graag een handboek
presenteren: hoe kan een bedrijf een succesvolle open-source
gemeenschap rond haar eigen product bouwen?
Dat handboek komt er niet. De conclusie van zijn studie 'Open source
communities; and organizational perspective' is dat open-source
gemeenschappen zelf-organiserend zijn en uitsluitend 'in het wild'
groeien.
Volgens Van Wendel de Joode worden open-source gemeenschappen gedreven
door individuen en niet door bedrijven of instituties. Bedrijven die
het open-sourceproces intern willen kopiëren dreigen een spook na te
jagen. In zijn promotieonderzoek vergelijkt Van Wendel de Joode de
verschillende open-source licenties en onderzoekt de spanningen tussen
de wijze waarop open source en free software gemeenschappen met het
intellectueel eigendom omgaan en de wijze waarop bedrijven hun
intellectueel eigendom beschermen.
Open source communities; and organizational perspective
http://www.tbm.tudelft.nl/webstaf/rubenw/
Open-sourcegemeenschap bloeit alleen 'in het wild' (07.10.2005)
Automatiseringsgids
=====================================================================
7. Agenten gluren in dossier Van Persie
=====================================================================
Meer dan tweehonderd Rotterdamse politieagenten hebben geprobeerd het
elektronisch dossier in te zien over het onderzoek naar de vermeende
verkrachting door voetballer Robin van Persie.
Geen van de agenten had de bevoegdheid om het dossier te bekijken
omdat zij geen deel uitmaakten van het onderzoeksteam. De pogingen om
het beveiligde bestand binnen te komen, zijn geregistreerd door het
computersysteem van de Rotterdamse politie. Alle agenten hebben thuis
een brief thuis ontvangen van korpschef Meijboom met de vraag waarom
zij in het dossier wilden kijken.
Het gegluur heeft geen gevolgen voor de betrokken agenten. "Dit was
geen onderzoek, maar een leermoment om het korps verder te
professionaliseren", aldus de politie tegenover de Telegraaf.
Uit onderzoek van het Centrum voor Politiewetenschappen van de Vrije
Universiteit Amsterdam van april 2004 blijkt dat politieagenten in
Nederland massaal gebruik maken van de politie informatiesystemen voor
privé-doeleinden. De agenten kunnen makkelijk via de computer
informatie opvragen over kentekens van auto's en gegevens over
verdachten en veroordeelden. Het misbruik van politie
informatiesystemen voor privé-gebruik blijkt binnen de politie echter
een geaccepteerd verschijnsel. Politieagenten zien het gebruik van de
informatie als een 'beroepsvoordeeltje'.
Agenten gluren in pikant dossier Van Persie (12.10.2005)
http://www.telegraaf.nl/binnenland/26760091/Agenten_gluren_in_dossier_Van_Persie.html
Agenten misbruiken massaal politie-informatie privé (14.04.2004)
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2004_8.html
=====================================================================
8. Petitie update
=====================================================================
De petitie tegen de bewaarplicht verkeersgegevens van European Digital
Rights (EDRI) en XS4ALL heeft al 52.145 ondertekeningen opgeleverd.
Nederlanders zijn verantwoordelijk voor bijna 20.000 daarvan.
Duitsland en Finland komen op de tweede en derde plaats.
In totaal hebben 79 organisaties de petitie ondertekend. De tekst is
in 20 talen vertaald, waaronder het Grieks en Sloveens. Het is nog
steeds mogelijk om de petitie te ondertekenen.
De bewaarplicht is geen oplossing!
http://www.stopdebewaarplicht.nl/
Petitie Wiki met het laatste nieuws
http://wiki.dataretentionisnosolution.com/
=====================================================================
9. Colofon
=====================================================================
Deze nieuwsbrief wordt mogelijk gemaakt door een gift van de stichting
NLnet.
http://www.nlnet.nl/
De Bits of Freedom nieuwsbrief wordt samengesteld en verzonden door de
stichting Bits of Freedom.
http://www.bof.nl/
Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten. Bits of Freedom
is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global Internet Liberty
Campaign en European Digital Rights. Bits of Freedom bestaat uit
Maurice Wessling en Sjoera Nas.
Mits niet anders vermeld, valt de inhoud van deze nieuwsbrief onder de
Creative Commons Naamsvermelding 1.0 licentie. De gebruiker mag de
nieuwsbrief kopiëren, verspreiden, afgeleide werken maken en gebruiken
voor commerciële doeleinden. De licentie verplicht tot
naamsvermelding: de gebruiker dient Bits of Freedom te vermelden. Voor
de volledige licentie zie:
http://creativecommons.org/licenses/by/1.0/nl/deed.nl
Contactgegevens Bits of Freedom
info@bof.nl
tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229
Postbus 10746
1001 ES Amsterdam
Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/
Voor het ontvangen van persberichten kunt u een email sturen naar
info@bof.nl voor opname in de verzendlijst.
=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================
Abonneren kan via het invoerveld op:
http://www.bof.nl/
of door een e-mail te sturen naar:
nieuws-l-request@bof.nl
Subject: subscribe
Afmelden kan door een e-mail te sturen:
nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: unsubscribe
Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met info@bof.nl.
=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================
Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan op de website van EDRI:
http://www.edri.org/
=====================================================================