================================================
================================================
BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF
Nr. 3.2 - 4 februari 2005
================================================
================================================
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2005_2.html
=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================
1. ID-plicht leidt tot 3300 boetes
2. Remkes wil snel schotels in Burum
3. Cookies: Sweeties, smarties of cookies?
4. Nieuwe wet DNA-onderzoek in werking
5. CBP kritisch over nieuwe wet terrorisme bestrijding
6. Bezwaarplicht
7. Bits of Freedom in het nieuws
8. Steun Bits of Freedom
9. Colofon
=====================================================================
1. ID-plicht leidt tot 3300 boetes
=====================================================================
In de maand januari hebben 3300 personen een boete gekregen voor het
niet kunnen tonen van een geldig identificatiebewijs. Volgens het
Openbaar Ministerie vinden de controles vooral plaats in specifieke
omstandigheden. "Controle van de identiteitsdocumenten zal dan ook
vooral aan de orde zijn bij onrust of dreigend geweld, zoals
bijvoorbeeld 's nachts in uitgaansgebieden. Ook in situaties waarbij
gevaar voor ordeverstoring aanwezig is, zoals bij voetbalwedstrijden,
kan de politie controle van de identiteit uitvoeren", aldus een
bericht van het OM.
In de praktijk leidt de identificatieplicht echter vooral tot
strafverzwaring. Wie zonder licht fiets en geen ID bij zich draagt,
krijgt twee boetes. Het OM wil met de boetes vooral een voorbeeld
stellen. "De hoofdregel voor het Openbaar Ministerie is dat er weinig
ontsnappingsmogelijkheden zijn voor mensen die geen identiteitsbewijs
bij zich dragen. Er is geen recht op een coulante behandeling, omdat
dan op den duur de waarde van de identificatieplicht voor de
rechtshandhaving wordt ondergraven."
Personen zonder identificatiebewijs worden meegenomen naar het
politiebureau waar zij, na controle, kans lopen nog een extra boete te
krijgen. "Degene die geen identiteitsbewijs bij zich draagt, neemt het
risico dat hij een boete krijgt opgelegd. Degene die zich èn niet kan
identificeren èn een valse naam of valse adresgegevens opgeeft wordt
vervolgd voor beide strafbare feiten."
Wanneer de huidige trend zich voortzet, zullen aan het einde van het
jaar bijna 40.000 boetes op basis van de identificatieplicht worden
uitgedeeld. Daarmee schept de identificatieplicht een grote, nieuwe
groep wetsovertreders.
Sinds de invoering van de identificatieplicht bestaat bij verzorgers
van verstandelijk gehandicapten en demente bejaarden onduidelijkheid
over de uitvoering van de nieuwe wet. De verzorgers aarzelen of ze de
patiënten hun paspoort mee moeten geven. Uit Kamervragen van de SP
blijkt dat de verzorgers het meegeven van een paspoort "in veel
gevallen met het oog op het verantwoordelijkheidsgevoel en veiligheid
van deze mensen niet verantwoord vinden."
Minister Donner wil echter geen uitzonderingen maken. Wie geen
paspoort bij zich kan dragen, hoort niet op straat thuis. "Het is
minder goed voorstelbaar dat een persoon in een zodanige staat
verkeert dat verzorgers hem geen identiteitsbewijs kunnen meegeven,
maar betrokkene wel onbegeleid over straat laten gaan."
Bovendien zorgt de identificatieplicht ervoor dat de demente bejaarden
niet kunnen verdwalen. "Indien zij worden aangetroffen, kan de politie
hen snel teruggeleiden." Donner voert nog aan dat het niet de
bedoeling is om bejaarden en patiënten een boete op te leggen in
dergelijke gevallen. "Hierbij kan worden gedacht aan gevallen waarin
het identiteitsbewijs later op het politiebureau wordt aangereikt."
Met andere woorden: wie dement op straat loopt, eindigt altijd op het
politiebureau.
Kamervragen met antwoord 2004-2005, nr. 796, Tweede Kamer (20.01.2005)
Vragen van het lid De Wit (SP) aan de minister van Justitie over de
consequenties van de identificatieplicht voor kwetsbare groepen in de
samenleving.
http://159.46.248.3/extern/documentportal/Kamerantwoorden/20050120_A%202040506080%20Identificatieplicht.doc
OM: 3300 keer geen identificatie op zak (02.02.2005)
http://www.om.nl/info/nieuws.php?p=pg&id=4358
=====================================================================
2. Remkes wil snel schotels in Burum
=====================================================================
Minister Remkes heeft in een brief de Tweede Kamer geïnformeerd over
de stand van zaken met betrekking tot de Nationale Sigint (Signals
Intelligence) Organisatie (NSO). De NSO is in 2003 opgericht als een
project-organisatie van AIVD en MIVD voor het afluisteren van
satellietverkeer. Het Kabinet wil de NSO echter verzelfstandigen zodat
een derde geheime dienst ontstaat in Nederland.
Defensie is naarstig op zoek naar een locatie waarop nieuwe schotels
kunnen worden gebouwd. In Zoutkamp, waar Defensie al twee schotels
heeft staan, wilde het ministerie het aantal uitbreiden tot 20 stuks.
Omwonenden in Zoutkamp hebben echter met succes de toestemming tot
uitbreiding ongedaan gemaakt via de Raad van State.
In de BOF nieuwsbrief van 19 januari werd bericht dat Defensie in
onderhandeling is met KPN dochter Xantic over de aankoop van een
terrein bij het Xantic satellietgrondstation in Burum (Friesland). KPN
heeft een 65% belang in Xantic. Defensie hoopt in Burum op minder
procedurele problemen omdat het bestemmingsplan aldaar is toegesneden
op het Xantic satellietgrondstation. Dat grondstation werd in 1976
gebouwd door de toenmalige PTT. Vooruitlopend op de aankoop van het
terrein heeft Defensie een bouwvergunning aangevraagd. Volgens
ambtenaren van de gemeente is de toestemming voor deze bouwvergunning
nog slechts een formaliteit. Nu zijn ook in Burum omwonenden in actie
gekomen en hebben bezwaarschriften ingediend.
Deze details krijgen de Kamerleden echter niet in de brief van Remkes.
Inmiddels melden omwonenden, die de aanvraag voor de bouwvergunning
hebben ingezien, dat Defensie wil bouwen op het terrein van Xantic.
Dat zou betekenen dat Xantic een deel van haar eigen terrein aan
Defensie verkoopt en haar eigen installaties op een kleiner perceel
terugtrekt.
De hardnekkige pogingen van Defensie om een terrein te vinden in de
buurt van het Xantic grondstation kan erop wijzen dat de NSO met haar
installatie de downlink van de Xantic verbindingen wil afluisteren: de
signalen van satellieten aan Xantic worden dan ook door de NSO
opgevangen. "Mede door de gunstige planologische ligging en de
aanwezigheid van bruikbare infrastructuur, bestaat voor deze locatie
een goed perspectief op een spoedige realisatie van de gewenste
uitbreiding van satellietinterceptiecapaciteit. Verwerving van deze
locatie rechtvaardigt de verwachting dat een groot deel van de
voorziene uitbreiding eind 2005 operationeel zal zijn."
In de brief beschrijft de minister de activiteiten van de NSO als
volgt: "Deze organisatie gaat de verwerving van alle
verbindingsinlichtingen voor de AIVD en voor de MIVD ondersteunen. Dit
betreft de interceptie van niet-kabelgebonden telecommunicatie te
weten satellietcommunicatie en hoogfrequent radioverkeer. Ook zal de
organisatie de bijbehorende signaal-en trafficanalyse leveren en wordt
er crypto-onderzoek uitgevoerd. De analyse van het geïntercepteerde
materiaal blijft bij de onderscheiden diensten."
Omwonenden in Burum zijn uitgenodigd voor een informatieavond op
maandag 7 februari op het gemeentehuis van Kollumerland. Pers is op de
bijeenkomst niet welkom. NSO projectleider kolonel van Nassau zal
vragen van de bewoners beantwoorden.
Kamerstuk 2004-2005, 27925, nr. 156, Tweede Kamer (24.01.2005)
Bestrijding internationaal terrorisme; Brief minister over de stand
van zaken van de ontwikkeling van de NSO (Nationale Sigint
Organisatie)
http://www.mindef.nl/nieuws/parlement/brieven/20050124_bestrijdingterrorisme.html
=====================================================================
3. Cookies: Sweeties, smarties of cookies?
=====================================================================
Met cookies wordt ongemerkt een grote hoeveelheid persoonsgegevens
verzameld van internetgebruikers. Cookies schenden de privacy van veel
internetgebruikers. Dat is de conclusie van Nicoline Braat in haar
afstudeerscriptie aan de Rijksuniversiteit Groningen.
"Het cookie mechanisme voldoet alarmerend slecht aan de gestelde
privacy eisen. Het protocol geeft geen enkele informatie aan de
gebruiker en controleert de gegevensverzamelaar of de verzamelde
gegevens niet inhoudelijk. Dit betekent dat iedere website elk gegeven
kan verzamelen dat de gebruiker bloot geeft. Ook schiet het protocol
ernstig te kort in het voldoen aan de gestelde veiligheid eisen. Het
mechanisme kan niet garanderen dat het mechanisme het lekken van
informatie voorkomt. Daarbij slaat het mechanisme gegevens op geen
enkele wijze beveiligd op. Deze tekortkomingen zijn zorgwekkend omdat
ze ernstige gevolgen kunnen hebben voor zowel de gebruiker als de
gegevensverzamelaar."
Cookies zijn kleine tekstbestanden die door een server op de computer
van de internetgebruiker worden geplaatst. In een cookie kan
informatie over of van de gebruiker worden opgeslagen, welke bij een
volgend bezoek weer aan de server gestuurd wordt. Deze gegevens
blijven vaak behouden nadat de verbinding tussen de server en de
cliënt verbroken is.
Braat heeft voor haar onderzoek een database van 53.000 cookies
samengesteld en bestudeerd. Daaruit blijkt dat de bewaartermijn voor
veel cookies door de server wordt ingesteld op meerdere jaren, in een
kwart van de gevallen zelf 30 jaar of meer. Een dergelijk gebruik van
cookies in elk geval in strijd met de Europese richtlijn betreffende
privacy en elektronische communicatie (2002/58/EG). Deze richtlijn
bepaalt dat de gegevens enkel voor de benodigde tijd bewaard mogen
worden om een toegevoegde service te kunnen bieden.
Artikel 5, derde lid, van de richtlijn bepaalt dat plaatsen van
software op de computer van de eindgebruiker alleen is toegestaan op
voorwaarde dat de betrokken gebruiker daaromtrent wordt geïnformeerd
en het recht krijgt aangeboden om dit te weigeren. Deze bepaling ziet
niet alleen toe op het plaatsen van cookies of spyware, maar ook op de
plaatsing van andersoortige software zoals autodialers.
Nederland heeft dit onderdeel van de richtlijn nog niet in nationale
wetgeving omzet. Minister Brinkhorst heeft de Kamer laten weten dat
dit onderdeel in het (nieuwe) Besluit Universele Dienstverlening en
Eindgebruikers worden geïmplementeerd. In het voorstel is opgenomen
het toezicht op deze bepaling neer te leggen bij OPTA.
Cookies: Sweeties, smarties of cookies? (16.12.2004)
[op moment van publicatie van deze nieuwsbrief is de link gebroken]
http://odur.let.rug.nl/alfa/scripties/NicolineBraat.html
=====================================================================
4. Nieuwe wet DNA-onderzoek in werking
=====================================================================
Per 1 februari 2005 is de Wet 'DNA-onderzoek bij veroordeelden' van
kracht. Vanaf die datum moeten mensen die veroordeeld zijn voor een
misdrijf waarop in de wet een gevangenisstraf staat van maximaal vier
jaar of meer, verplicht celmateriaal afstaan.
In de eerste plaats zal de afname plaatsvinden bij personen die
veroordeeld zijn (of worden) voor een gewelds- of zedendelict. Naar
verwachting zal de DNA-databank nog dit jaar worden uitgebreid met
9.000 persoonsprofielen van veroordeelden. Op dit moment heeft
Justitie al 6.000 profielen waarvan het DNA-materiaal en de identiteit
van betreffende persoon aan elkaar gekoppeld zijn. In de komende jaren
zal dit aantal met enkele tienduizenden stijgen. Alle DNA-profielen
worden getoetst aan onbekende profielen uit de huidige DNA-databank
wat kan leiden tot 'hits' en nieuwe impulsen aan bestaande
opsporingsonderzoeken.
De invoering van de wet gebeurt in fases. Eerst wordt DNA afgenomen
bij mensen die zijn veroordeeld voor ernstige gewelds- en
zedendelicten zoals moord, doodslag, zware mishandeling, verkrachting,
mensenroof, gijzeling en kaping. In een latere fase komen ook de
mensen aan de beurt die zijn veroordeeld voor minder ernstige
delicten.
Het afnemen van DNA vindt plaats door een wattenstaafje of zacht
borsteltje langs de binnenkant van de wang slijm af te nemen. Het
DNA-onderzoek zelf vindt plaats in het laboratorium van het Nederlands
Forensisch Instituut (NFI). Dit instituut beheert ook de DNA-databank.
Hoe lang DNA-profielen bewaard worden, hangt af van het strafbare feit
waarvoor iemand is veroordeeld. Als in de wet een strafbaar feit van 6
jaar of meer wordt gesteld, dan blijven de gegevens 30 jaar bewaard.
Voor minder zware delicten, met een strafmaximum van 6 jaar, mogen het
celmateriaal en het DNA-profiel niet langer dan 20 jaar bewaard
blijven. Bezwaar maken tegen de afname van DNA-celmateriaal is niet
mogelijk. Afname vindt, na bevel van de officier van justitie, altijd
plaats.
Justitie folder: De Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden (januari 2005)
http://159.46.248.3/Images/11_61827.pdf
Project Uitbreiding DNA-onderzoek in Strafzaken
http://www.dnasporen.nl/
=====================================================================
5. CBP kritisch over nieuwe wet terrorisme bestrijding
=====================================================================
Het College bescherming persoonsgegevens (CBP) heeft kritiek op de
onderbouwing van het conceptwetsvoorstel bijzondere bevoegdheden tot
opsporing van terroristische misdrijven. Dit wetsvoorstel moet politie
en justitie vergelijkbare bevoegdheden geven als de Algemene
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD).
Het wetsvoorstel geeft politie en justitie bij aanwijzingen van
terroristische misdrijven verregaande bevoegdheden zoals afluisteren
van telecommunicatie, stelselmatige observatie en infiltratie. Nu
mogen politie en justitie deze bevoegdheden alleen inzetten als er
sprake is van een redelijk vermoeden van schuld. Het CBP vindt dat de
onderbouwing van de voorgestelde uitbreiding van bevoegdheden voor
politie en justitie tekort schiet. Tevens wordt voorbijgegaan aan de
zeer recente uitbreiding van bevoegdheden van de politie, zonder dat
gebleken is of kan zijn dat deze bevoegdheden tekort schieten.
Veel strafvorderlijke bevoegdheden, zoals het afluisteren van
telecommunicatie en stelselmatige observatie, mogen door politie en
justitie alleen worden ingezet als er sprake is van een redelijk
vermoeden van schuld. Het wetsvoorstel vereist niet langer dat
aanwijzingen gebaseerd zijn op feiten of omstandigheden en redelijk
moeten zijn. Zo zou het kunnen gaan om vage, moeilijk verifieerbare
geruchten of een dreigingsanalyse van de AIVD.
Justitie mag op dit moment ter voorbereiding van de opsporing een
verkennend onderzoek instellen. Het verleent de officier van justitie
geen opsporingsbevoegdheden in het kader van het verkennend onderzoek.
In het conceptwetsvoorstel krijgt de officier van justitie, in het
kader van een verkennend onderzoek naar terroristische misdrijven, de
bevoegdheid geautomatiseerde gegevensbestanden te vorderen teneinde
deze te bewerken.
Het CBP zegt in het advies aan minister Donner dat een belangrijke
waarborg voor de bescherming van persoonsgegevens juist is gelegen in
de scheiding van taken van de AIVD en de politie. Bij de AIVD is
bovendien bijzondere expertise en ervaring aanwezig die het
specialistische werk van het inlichtingenmatig onderzoeken van
aanwijzingen voor terroristische activiteiten vereist. De aanwezige
'zachte' informatie wordt in bijzonder hoge mate afgeschermd. Naar het
oordeel van het CBP is controle en onafhankelijk toezicht op het
groeiend aantal afgeschermde verwerkingen van persoonsgegevens
noodzakelijk. Verschillende instanties lijken hetzelfde
inlichtingenwerk te gaan verrichten, maar vallen onder een andere
toezichtregime.
Het CBP pleit in haar brief voor meer en ander toezicht op
opsporingsmethoden. "Ondanks waarborgen als verslagverplichtingen,
interne openbaarheid in het strafproces en de notificatieverplichting
is naar het oordeel van het CBP bijzondere aandacht geboden voor
onafhankelijk toezicht op de verwerking van persoonsgegevens. Lang
niet alle onderzoeken leiden immers tot een strafproces waarin
rechterlijke controle kan plaatsvinden. Meer en meer richten
bevoegdheden zich bovendien op anderen dan verdachte personen."
Advies conceptwetsvoorstel bijzondere bevoegdheden tot opsporing van
terroristische misdrijven (22.12.2004)
http://www.cbpweb.nl/downloads_adv/z2004-1529.pdf
=====================================================================
6. Bezwaarplicht
=====================================================================
De internetproviders XS4ALL en BIT zijn, met steun van Bits of
Freedom, een nieuwe campagne begonnen tegen de bewaarplicht
verkeersgegevens. De leden van het Nederlands parlement worden allen
opgeroepen gehoor te geven aan de bezwaarplicht tegen de bewaarplicht.
Alle Kamerleden hebben daarom een t-shirt met de tekst
www.bezwaarplicht.nl gekregen.
Minister Donner heeft het parlement in december 2004 een rapport
toegestuurd van KPMG waaruit blijkt dat de uitgebreide bewaarplicht
internetproviders vele miljoenen euro's gaat kosten. XS4ALL en BIT
willen graag dat het parlement de minister vraagt om dit KPMG-rapport
in te brengen in die discussie binnen de EU, en namens Nederland te
pleiten voor een volledige vergoeding van deze kosten.
De Tweede Kamer is nog in afwachting van een brief van minister Donner
waarin de noodzakelijkheid en de kosten van een eventuele bewaarplicht
worden toegelicht.
Bezwaarplicht
http://www.bezwaarplicht.nl/
=====================================================================
7. Bits of Freedom in het nieuws
=====================================================================
Burgers boos over ID-boetes
NRC Handelsblad 19 januari 2005
Achtergrondverhaal over de eerste boetes voor het niet kunnen tonen
van een identiteitsbewijs. 'Sjoera Nas van Bits of Freedom, een
stichting die zich bezighoudt met de privacy-bescherming van burgers:
"Nu al blijkt dat de wet in de praktijk gewoon uitdraait op dubbele
boetes: 25 euro omdat je geen licht op je fiets hebt, plus 50 euro
omdat je je identiteitsbewijs niet bij je draagt."'
Zie ook BOF in het nieuws
http://www.bof.nl/bof_in_nieuws.html
=====================================================================
8. Steun Bits of Freedom
=====================================================================
Bits of Freedom is een onafhankelijke stichting die geen
overheidssubsidie ontvangt, maar steunt op bijdragen van bedrijven en
particulieren.
Snel en direct online doneren via credit card, acceptgiro of eenmalige
machtiging:
http://www.bof.nl/donateur.html
Abonnees van XS4ALL kunnen de 'steun Bits of Freedom' optie in het
XS4ALL service centre aanvinken. Bits of Freedom krijgt voor ieder
vinkje 1 euro per jaar. Dit kost de abonnee niets.
https://service.xs4all.nl/
U kunt BOF helpen om donateurs te werven door onze banner op uw site
te plaatsen.
http://www.bof.nl/banner.html
In februari 2005 verschijnt het BOF jaarverslag over 2004.
=====================================================================
9. Colofon
=====================================================================
Deze nieuwsbrief wordt mogelijk gemaakt door een gift van de stichting
NLnet.
http://www.nlnet.nl/
De Bits of Freedom nieuwsbrief wordt samengesteld en verzonden door de
stichting Bits of Freedom.
http://www.bof.nl/
Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten. Bits of Freedom
is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global Internet Liberty
Campaign en European Digital Rights. Bits of Freedom bestaat uit
Maurice Wessling en Sjoera Nas.
Mits niet anders vermeld, valt de inhoud van deze nieuwsbrief onder de
Creative Commons Naamsvermelding 1.0 licentie. De gebruiker mag de
nieuwsbrief kopiëren, verspreiden, afgeleide werken maken en gebruiken
voor commerciële doeleinden. De licentie verplicht tot
naamsvermelding: de gebruiker dient Bits of Freedom te vermelden. Voor
de volledige licentie zie:
http://creativecommons.org/licenses/by/1.0/nl/deed.nl
Contactgegevens Bits of Freedom
info@bof.nl
tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229
Postbus 10746
1001 ES Amsterdam
Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/
Voor het ontvangen van persberichten kunt u een email sturen naar
info@bof.nl voor opname in de verzendlijst.
=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================
Abonneren kan via het invoerveld op:
http://www.bof.nl/
of door een e-mail te sturen naar:
nieuws-l-request@bof.nl
Subject: subscribe
Afmelden kan door een e-mail te sturen:
nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: unsubscribe
Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met info@bof.nl.
=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================
Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan op de website van EDRI:
http://www.edri.org/
=====================================================================