BITS OF FREEDOM Nieuwsbrief


          ================================================
          ================================================

                     BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF

                     Nr. 3.23  - 9 december 2005

          ================================================
          ================================================

       http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2005_23.html

=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================

   Steun Bits of Freedom
1. Hoge Raad beperkt anonimiteit op internet
2. Besluit over bewaarplicht op 14 december
3. Spam naar bedrijven wordt verboden
4. Nieuwe bevoegdheden AIVD
5. Politie Amsterdam zet verdachten met foto online
6. Gevraagd: nominaties Big Brother Awards 2005
7. Nieuw dossier verkeersgegevens
8. Bits of Freedom in het nieuws
9. Colofon

=====================================================================
1. Hoge Raad beperkt anonimiteit op internet
=====================================================================

De Hoge Raad heeft op 25 november 2005 in een belangrijke uitspraak de
mogelijkheid ingeperkt om anoniem via internet een mening te uiten.
Het arrest van de Hoge Raad bevestigt de uitspraak van het gerechtshof
Amsterdam van 24 juni 2004 in de zaak tussen internetportal Lycos en
de postzegelhandelaar Pessers. Lycos is hierdoor verplicht de
persoonlijke gegevens van een abonnee aan Pessers te overhandigen.

Pessers is een advocaat in Tilburg die tevens handelt in postzegels
via eBay. Een anonymus publiceerde op Lycos een website, waarin hij of
zij Pessers van fraude betichtte. Na klachten van Pessers werd de site
weggehaald en vervangen door de tekst: ''Site removed to avoid legal
actions!!''. Pessers eiste vervolgens dat Lycos naam, adres en
geboortedatum van de betreffende websitehouder bekend maakte. Na de
uitspraak van de rechtbank Haarlem in september 2003 droeg Lycos de
gegevens over aan Pessers. Toen bleek echter dat de gebruiker aan
Lycos een vals adres had opgeven. Pessers begon daarna een kort geding
tegen Lycos waarin hij eiste dat de ISP op andere manieren probeerde
het juiste adres te achterhalen. Hier ging de rechter in een uitspraak
op 1 april 2004 echter niet in mee. Lycos hoefde alleen de gegevens
over te dragen die haar bekend waren.

De Hoge Raad is het eens met het oordeel van het Hof dat hoewel de
website niet "onmiskenbaar onrechtmatig" is, Lycos toch de gegevens
van de abonnee moet overhandigen. De reden daarvoor is dat Pessers het
"voldoende aannemelijk" heeft gemaakt dat de website onrechtmatig "zou
kunnen zijn". Lycos handelt vervolgens onrechtmatig wanneer zij de
gegevens niet overdraagt.

Het arrest van de Hoge Raad betekent dat internetproviders zich in het
vervolg twee complexe vragen moeten stellen wanneer over een website
geklaagd wordt. Een provider moet de website verwijderen wanneer na
een zogenaamd notice and takedown verzoek blijkt dat de website
"onmiskenbaar onrechtmatig" is. Dit is een direct resultaat van de
e-commerce richtlijn (2000/31/EG). Nu komt daar door het arrest van de
Hoge Raad een tweede vraag bij. Wanneer de website onrechtmatig "zou
kunnen zijn" moet de provider de identiteit van de abonnee prijsgeven
aan de benadeelde partij. In dat laatste geval is het goed mogelijk
dat de website niet "onmiskenbaar onrechtmatig" is en dus voorlopig
online mag blijven. In een civiel proces kan de benadeelde partij dan
bijvoorbeeld een schadevergoeding van de abonnee eisen (en
uiteindelijk ook verwijdering van de website).

De stichting Brein heeft grote interesse getoond in de zaak
Lycos/Pessers. Brein acht de zaak van groot belang voor haar pogingen
de identiteit van peer-to-peer gebruikers via de providers te
achterhalen. Om die reden heeft Brein de kosten van Pessers in de
procedure op zich genomen.

De uitspraak maakt de situatie voor de internetproviders er niet
eenvoudiger op. De providers zullen steeds een tweetal moeilijke en
complexe afwegingen moeten maken over de onrechtmatigheid van een
website. Het is de vraag of de provider hiermee niet (tegen wil en
dank) op de stoel van de rechter gaan zitten. Hoewel iedere provider
bij een vergelijkbaar verzoek om identificerende gegevens kan
besluiten naar de rechter te stappen, lijkt het onwaarschijnlijk dat
veel providers dat zullen doen wanneer de verzoeken wekelijks of
dagelijks binnenstromen.

Wanneer inderdaad de situatie ontstaat dat identificerende gegevens
van abonnees opgevraagd kunnen worden omdat een website onrechtmatig
zou kunnen zijn, wordt de kans op misbruik groot. Niet alleen wordt
het dan eenvoudig om onder valse voorwendselen gegevens op te vragen.
Ook kunnen hoog oplopende conflicten in nieuwsgroepen en fora
gewelddadig eindigen in de echte wereld nadat iemands identiteit
opgevraagd is onder het mom van belediging of smaad.

Er valt echter nog wel enige hoop te putten uit het arrest omdat de
Hoge Raad daarin geen algemene regel formuleert. De conclusies zijn
beperkt tot het specifieke geval Lycos/Pessers.

Arrest Hoge Raad Lycos / Pessers (25.11.2005)
http://zoeken.rechtspraak.nl/zoeken/dtluitspraak.asp?searchtype=ljn&ljn=AU4019&u_ljn=AU4019


=====================================================================
2. Besluit over bewaarplicht op 14 december
=====================================================================

Het Europees Parlement zal op 14 december 2005 een besluit nemen over
het voorstel van de Europese Commissie voor de bewaarplicht
verkeersgegevens. Hoewel de uitkomst op details nog onzeker is, lijkt
er overeenstemming te zijn tussen de sociaal-democratische en
christen-democratische fracties in het EP om voor de bewaarplicht te
stemmen.

European Digital Rights, de coalitie van Europese digitale
burgerrechten organisaties waartoe Bits of Freedom behoort, heeft op 6
december een flyer verspreid onder de leden van het Europees Parlement
tegen de bewaarplicht. Ook heeft EDRI deelgenomen aan een hoorzitting
over de bewaarplicht georganiseerd door de Groenen in het EP.

Bits of Freedom heeft samen met vele andere organisaties een open
brief aan het Europees Parlement geschreven met argumenten tegen de
bewaarplicht. Ook de Consumentenbond heeft deze brief ondertekend.
Bits of Freedom en de Consumentenbond hebben op 5 december een
gezamenlijk persbericht over de brief verstuurd.

In de Eerste Kamer heeft de bijzondere commissie voor de JBZ zich
blijvend verzet tegen het voorstel van de Europese minister van
justitie voor een bewaarplicht (het ontwerp-kaderbesluit van de Raad).
De commissie behandelt voorstellen die in de Raad van ministers van
justitie en Binnenlandse Zaken van de Europese Unie (de JBZ-Raad) aan
de orde zijn. De Eerste Kamer verbood minister Donner op 29 november
opnieuw om met de bewaarplicht akkoord te gaan. De blokkade van de
Eerste Kamer is een van de redenen waarom de Europese ministers van
justitie genoodzaakt zijn een besluit aan de Europese Commissie en het
Europees Parlement over te laten.

In een brief van Donner aan de Eerste Kamer spreekt de minister zijn
teleurstelling uit over het feit dat de Eerste Kamer dwarsligt. "Het
feit dat de commissie vooralsnog niet overtuigd is van het nut en de
noodzaak van de voorgestelde maatregel vervult mij met enige
teleurstelling", aldus Donner in de brief van 28 november. De minister
geeft nogmaals antwoord op vragen van de Eerste Kamer tegen de
bewaarplicht. De minister geeft toe dat de noodzaak voor de
bewaarplicht moeilijk te onderbouwen is. "Achteraf zal het niet
eenvoudig zijn aan te tonen dat een opsporingsonderzoek baat zou
hebben gehad bij historische verkeersgegevens als die gegevens er niet
meer zijn, laat staan er niet zijn geweest, nog daargelaten of deze
omstandigheid conditio sine qua non had kunnen vormen voor het
welslagen van dat onderzoek. Andersom is het moeilijk te bewijzen dat
een onderzoek ook zou zijn geslaagd zonder het gebruik van historische
verkeersgegevens, omdat die gegevens dikwijls een onderdeel vormen van
de keten van handelingen die leiden tot inzicht in de wijze waarop het
strafbare feit is gepleegd en de identiteit en de rol van de personen
die daarbij zijn betrokken." Daarnaast beantwoord de minister vragen
over de effectiviteit van een bewaarplicht, de impact van
mogelijkheden om de bewaarplicht te kunnen omzeilen (TOR en Freenet),
de groei van het internetverkeer en de kosten. Volgens Donner valt er
over de kosten voor de aanbieders nog niets te zeggen omdat niet alle
details van de bewaarplicht bekend zijn. "Naar een meer precieze
benadering van de hoogte van de uitvoeringskosten start begin volgend
jaar een onderzoek. Dit onderzoek kon niet eerder plaatsvinden,
aangezien teveel variabelen (lijst van gegevens, bewaartermijnen)
lange tijd nog onzeker waren. Nu daarin meer duidelijkheid is gekomen
kan een dergelijk onderzoek zinvol worden uitgevoerd."

PI and coalition call on European Parliament to reject data retention
(05.12.2005)
http://www.privacyinternational.org/retentionlaunderingcampaign

Brief Donner aan de Eerste Kamer (28.11.2005)
http://www.justitie.nl/pers/kamerstukken/include.asp?bestand=/extern/documentportal/Brieven%20TK/20051128_5388400b%20de%20bewaring%20van%20telecommunicatiegegevens.doc.c

Persbericht Bits of Freedom en Consumentenbond (06.12.2005)
http://www.bof.nl/docs/persbericht05122005.pdf

Laatste nieuws en documenten bewaarplicht
http://wiki.dataretentionisnosolution.com/


=====================================================================
3. Spam naar bedrijven wordt verboden
=====================================================================

Tijdens een bijeenkomst van ECP over de spamwetgeving en -handhaving
op 7 december heeft het ministerie van economische zaken bekendgemaakt
dat een ontwerp-wetsvoorstel dat het versturen naar spam aan bedrijven
verbiedt, gereed is voor een adviesronde.

Het ontwerp-wetsvoorstel werd in december 2004 al aangekondigd door
minister Brinkhorst in een brief aan de Tweede Kamer. Het bestaande
spamverbod in de Telecommunicatiewet geldt alleen ten aanzien van
ongevraagde e-mail, sms en faxen aan natuurlijke personen. Het is
daardoor nog steeds mogelijk om spam te versturen aan bijvoorbeeld
zakelijke e-mail adressen. In het ontwerp-wetsvoorstel zullen ook deze
zakelijke adressen beschermd worden en heeft de verzender voorafgaande
toestemming nodig van de houder van het adres.

Waarschijnlijk komt er wel een regeling waarin bedrijven een speciaal
e-mail adres kunnen openen waarvoor geen voorafgaande toestemming
noodzakelijk is. Brinkhorst voelde zich genoodzaakt tot een wettelijke
regeling omdat het bedrijfsleven zelf niet tot overeenstemming kon
komen over regels voor het versturen van direct-marketing aan
bedrijven (de zogenaamde business-to-business communicatie).

Het ontwerp-wetsvoorstel gaat voor advies naar diverse overlegorganen
en toezichthouders en zal medio 2006 door de Tweede Kamer worden
behandeld.

ECP: SPAMinar (07.12.2005)
http://www.ecp.nl/agendaitem.php?id=162

Brief Brinkhorst: 'Spambeleid: Stand van zaken december 2004' (20.12.2004)
http://www.bof.nl/docs/4073637-vtk.pdf


=====================================================================
4. Nieuwe bevoegdheden AIVD
=====================================================================

De ministerraad heeft ingestemd met een voorstel tot wijziging van de
Wet op de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Het
ontwerp-wetsvoorstel is nog niet openbaar en gaat eerst naar de Raad
van State voor advies. "Het wetsvoorstel heeft tot doel een
effectievere en efficiëntere taakuitvoering van de AIVD en MIVD
mogelijk te maken en de mogelijkheden op het terrein van
gegevensverwerking en samenwerking te vergroten", aldus een
persbericht van de ministerraad.

De aankondiging bevat weinig details maar verwijst naar een eerdere
brief aan de Tweede Kamer naar aanleiding van de aanslagen in Madrid.
Daarbij ging het om bevoegdheden voor data-mining door de
inlichtingendiensten en rechtstreekse toegang tot de databanken van
derden. Uit de aankondiging van de ministerraad blijkt nu duidelijker
dat het daarbij gaat om bestanden van bedrijven: "In het wetsvoorstel
wordt de basis gelegd om nog te bepalen bestuursorganen, vervoerders
zoals luchtvaartmaatschappijen en financiële dienstverleners te
verplichten informatie aan de AIVD en MIVD te verstrekken. Momenteel
vindt verstrekking van informatie door instanties en organisaties – op
een aantal uitzonderingen na – op vrijwillige basis plaats. In het
belang van het tegengaan van terroristische aanslagen en andere
bedreigingen van de nationale veiligheid is deze
afhankelijkheidspositie in een aantal gevallen niet langer wenselijk."

Ook lijkt het ontwerp-westvoorstel aan de AIVD dezelfde bevoegdheden
toe te kennen die eerder via de wet vorderen gegevens aan politie en
justitie zijn toegekend: "Momenteel zijn aanbieders van openbare
telecommunicatiediensten zoals genoemd in de Telecommunicatiewet wel
verplicht gegevens te verstrekken aan de inlichtingendiensten. Dit
wordt in het wetsvoorstel uitgebreid tot aanbieders van openbare
communicatiediensten, waardoor bijvoorbeeld ook webhosts onder de
verplichting zullen vallen."

Meer mogelijkheden voor de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
(02.12.2005)
http://www.minaz.nl/data/1133530805.pdf


=====================================================================
5. Politie Amsterdam zet verdachten met foto online
=====================================================================

De politie Amsterdam publiceert foto's van verdachten op haar website.
Eerder ging de politie Rotterdam hier in mei en juni ook toe over naar
aanleiding van de ernstige voetbalrellen rondom de wedstrijd
Feyenoord-Ajax op 17 april 2005.

Het College bescherming persoonsgegevens is in augustus een onderzoek
gestart naar de publicatie van foto's van verdachten op internet.
"Gezien de mogelijk verstrekkende en langdurige gevolgen die
verspreiding van hun foto via internet voor individuen kan hebben,
dient dit opsporingsmiddel met grote zorgvuldigheid te worden
ingezet", aldus het CBP.

Vooral het feit dat foto's op internet niet zomaar te verwijderen zijn
uit zoekmachines en nog lang kunnen rondzwerven, kan verstrekkende
gevolgen hebben voor personen die achteraf gezien onschuldig blijken
te zijn. Het gevaar van eigenrichting speelt ook mee.

In maart 2004 sprak minister Donner zich nog uit tegen de publicatie
van foto's van veelplegers op internet. Donner zei dit in antwoord op
Kamervragen van Vos (GroenLinks) naar aanleiding van de
nieuwjaarstoespraak van de Utrechtse korpschef Vogelzang. Deze pleitte
ervoor dat de politie gegevens over veelplegers op internet zet, in
sommige gevallen met foto's erbij.

Volgens Donner werkt het publiceren van foto's op internet of in wijk-
en buurtkrantjes echter het risico van vergissingen en eigenrichting
in de hand. "Het tonen van foto's van veelplegers aan een veel breder
publiek dient naar het oordeel van het Openbaar Ministerie echter geen
ander doel dan 'naming and shaming'". Het Openbaar Ministerie mag
volgens Donner wel foto's openbaar maken om de hulp van het publiek in
te roepen bij het vaststellen van de identiteit van verdachten. Maar
dit middel wordt gereserveerd voor ernstige delicten en niet voor het
veelvuldig plegen van winkeldiefstal.

De foto's van de Amsterdamse foto's hebben veelal betrekking op
misdrijven waarbij geweld is gebruikt, zoals diefstal met geweld. Maar
er zit ook een poging van geldopname met een vervalst paspoort tussen.

Gezocht
http://www.politie-amsterdam-amstelland.nl/frameset/gezocht.cfm

Onderzoek naar rechtmatigheid publicatie foto’s verdachten op internet 
(31.08.2005)
http://www.cbpweb.nl/documenten/pb_20050831_fotos_internet.shtml

Kamervragen met antwoord 2003-2004, vraagnr. 2030405680, Tweede Kamer (26.03.2004)


=====================================================================
6. Gevraagd: nominaties Big Brother Awards 2005
=====================================================================

Wordt u iedere dag om uw identiteitsbewijs gevraagd? Staan de camera's
nu ook al bij u in de straat? Bent u bezorgd over de OV-chipkaart, het
BurgerServiceNummer, het biometrisch paspoort, de bewaarplicht of
direct-marketing? Wees geen hulpeloos slachtoffer maar doe iets terug.

Op zaterdag 28 januari reikt Bits of Freedom voor de vierde keer de
Big Brother Awards uit. Met de Awards worden de persoon, het bedrijf
of de overheidsinstelling te kijk gezet die zich het afgelopen jaar te
buiten zijn gegaan aan het controleren van burgers en afbreken van hun
privacy. Vanaf vandaag kan iedereen nominaties indienen.

Een deskundige jury zal de nominaties beoordelen en de winnaars
kiezen. Nominaties zijn welkom via , bij
voorkeur voorzien van uitleg en documentatie. De identiteit en
gegevens van de inzenders worden niet openbaar gemaakt. De awards
worden uitgereikt in vier categorieën: personen, bedrijven, overheid
en voorstellen.

Big Brother Awards
http://www.bigbrotherawards.nl/


=====================================================================
7. Nieuw dossier verkeersgegevens
=====================================================================

Bits of Freedom heeft het dossier verkeersgegevens op de eigen website
geheel vernieuwd en bijgewerkt met de laatste ontwikkelingen. Het
dossier is daardoor vele malen groter in omvang geworden en bestrijkt
zowel nationale als Europese ontwikkelingen op het gebied van de
bewaarplicht verkeersgegevens. Bovendien gaat het dossier ook
uitgebreider in op de activiteiten van Bits of Freedom en EDRI in hun
campagne tegen de bewaarplicht. Tot slot bevat het dossier een zeer
omvangrijk aantal links naar originele documenten en berichten over
het onderwerp. De uitbreiding van het dossier is het werk van John
Witsenburg, student-stagiaire van de Universiteit van Tilburg bij Bits
of Freedom.

Dossier verkeersgegevens
http://www.bof.nl/verkeersgegevens.html


=====================================================================
8. Bits of Freedom in het nieuws
=====================================================================


'P2p-gebruikers nog niet vogelvrij' (28.11.2005)
Het is verder de vraag of het vonnis het gedrag van internetproviders
zal veranderen. De burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom (BoF)
vreest van wel en denkt dat door het arrest de vrijheid van
meningsuiting op internet wordt beperkt.
http://www.nrc.nl/media/artikel/1133157680885.html

Zie ook BOF in het nieuws
http://www.bof.nl/bof_in_nieuws.html


=====================================================================
9. Colofon
=====================================================================

Deze nieuwsbrief wordt mogelijk gemaakt door een gift van de stichting
NLnet.

http://www.nlnet.nl/

De Bits of Freedom nieuwsbrief wordt samengesteld en verzonden door de
stichting Bits of Freedom.

http://www.bof.nl/

Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten. Bits of Freedom
is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global Internet Liberty
Campaign en European Digital Rights. Bits of Freedom bestaat uit
Maurice Wessling en Sjoera Nas.

Mits niet anders vermeld, valt de inhoud van deze nieuwsbrief onder de
Creative Commons Naamsvermelding 1.0 licentie. De gebruiker mag de
nieuwsbrief kopiëren, verspreiden, afgeleide werken maken en gebruiken
voor commerciële doeleinden. De licentie verplicht tot
naamsvermelding: de gebruiker dient Bits of Freedom te vermelden. Voor
de volledige licentie zie:
http://creativecommons.org/licenses/by/1.0/nl/deed.nl

Contactgegevens Bits of Freedom

info@bof.nl

tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229

Postbus 10746
1001 ES  Amsterdam

Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/

Voor het ontvangen van persberichten kunt u een email sturen naar
info@bof.nl voor opname in de verzendlijst.


=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================

Abonneren kan via het invoerveld op:

http://www.bof.nl/

of door een e-mail te sturen naar:

nieuws-l-request@bof.nl
Subject: subscribe

Afmelden kan door een e-mail te sturen:

nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: unsubscribe

Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met info@bof.nl.


=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================

Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan op de website van EDRI:

http://www.edri.org/

=====================================================================