================================================
================================================
BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF
Nr. 3.7 - 14 april 2005
================================================
================================================
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2005_7.html
=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================
1. Tweede Kamer zeer kritisch over bewaarplicht
2. Brief BOF en Consumentenbond tegen bewaarplicht
3. Nieuwe wetgeving camera-toezicht: beelden 4 weken bewaren
4. Brein gaat identiteit uploaders eisen
5. Wet vorderen gegevens in de Eerste Kamer
6. Congres: terrorismebestrijding met mensenrechten
7. Groot draagvlak voor privacy
8. Donnerabilia
9. Bits of Freedom in het nieuws
10. Steun Bits of Freedom
11. Colofon
=====================================================================
1. Tweede Kamer zeer kritisch over bewaarplicht
=====================================================================
Minister Donner van justitie heeft zeer veel kritiek van de Tweede
Kamer gekregen op het voorstel om alle verkeersgegevens te bewaren. De
Vaste commissie justitie heeft op 12 april tijdens een Algemeen
Overleg de bewaarplicht verkeersgegevens besproken. Vrijwel alle
fracties in de Tweede Kamer twijfelden tijdens het debat aan de
noodzaak en effectiviteit van de bewaarplicht. Bovendien vinden de
fracties dat de besluitvorming over een bewaarplicht op een meer
democratische wijze moet verlopen.
Minister Donner heeft de Kamer op 14 februari een lange brief met
weinig antwoorden gestuurd over de bewaarplicht verkeersgegevens. De
brief had antwoord moeten geven op de vele vragen in de Eerste en
Tweede Kamer over de noodzakelijkheid, proportionaliteit en de kosten
van een bewaarplicht verkeersgegevens. Uit het debat in de Tweede
Kamer blijkt dat Donner daar niet in is geslaagd.
De fracties van de PvdA, SP, GroenLinks, D66 en LPF bestrijden de
rechtsgrond van het ontwerp-kaderbesluit voor de bewaarplicht. Zij
worden daarbij gesteund door een juridische analyse van zowel de
Europese Raad als de Europese Commissie. Beiden komen tot de conclusie
dat het ontwerp-kaderbesluit voor een bewaarplicht deels illegaal is.
Beide analyses (nog niet openbaar) zijn in het Frans beschikbaar op de
website van Statewatch. Uit de analyses blijkt dat de Raad niet
bevoegd is om te beslissen over de aard van de te bewaren gegevens en
de bewaartermijn. Omgang met verkeersgegevens is geregeld in de
e-privacy richtlijn (2002/58/EG) en alleen de Commissie en het
Europees parlement zijn bevoegd om die bepalingen te wijzigen.
Het kaderbesluit is opgesteld door de Europese ministers van justitie.
Binnen de zogenaamde derde pijler kunnen de Europese ministers van
justitie en binnenlandse zaken zelfstandig beslissingen nemen, mits
unaniem, over justitie- en veiligheidskwesties. De onderhandelingen
binnen de derde pijler zijn geheim en de nationale parlementen krijgen
slechts mondjesmaat documenten over de te nemen besluiten. Deze
stukken komen meestal met veel vertraging, nadat de zwarte pen van de
censor er overheen is geweest, bij de Tweede Kamer terecht. De Kamer
kan pas op het allerlaatste moment beslissen over een besluit binnen
de derde pijler en dan nog alleen door middel van een veto. 'Slikken
of stikken' noemden Kamerleden deze gang van zaken in het debat.
De aard van de te bewaren gegevens en de bewaartermijn zouden daarom
moeten worden geregeld binnen de zogenaamde eerste pijler. De Europese
Commissie moet daartoe met een eigen voorstel komen waar het Europees
parlement vervolgens wijzigingen in kan aanbrengen. De Commissie heeft
inmiddels aangekondigd om op korte termijn met zo'n voorstel te komen.
PvdA, SP, GroenLinks en D66 willen daarom dat het voorstel van de
Europese ministers van justitie van tafel gaat en dat Donner afziet
van verdere onderhandelingen over de bewaarplicht. GroenLinks
overweegt om daartoe een motie in te dienen.
PvdA, SP, GroenLinks en D66 en LPF hebben ook kritiek op de noodzaak
en de effectiviteit van de bewaarplicht. De fracties vinden dat
minister Donner er niet in is geslaagd de noodzaak aan te tonen.
Eerdmans (LPF) vroeg zich in het debat af of de gigantische
hoeveelheid informatie die zo dadelijk bewaard moet worden, wel
bruikbaar is. Minister Donner kondigde een onderzoek van de Erasmus
Universiteit aan naar de effectiviteit van een bewaarplicht. Het
onderzoek moet voor de zomer klaar zijn en wordt openbaar.
Het CDA en de VVD hadden ook kritiek op het voorstel. Jonker (CDA)
zette vraagtekens bij de doelstelling van de bewaarplicht. Is dat nu
de bestrijding van terrorisme, ernstige criminaliteit of gewone
criminaliteit? Daarmee wordt ook de proportionaliteit van het voorstel
bepaald. Donner liet weten dat het in het geval van internationale
rechtshulpverzoeken alleen kan gaan om ernstige criminaliteit.
Griffith (VVD) vond de bewaarplicht noodzakelijk en redelijk maar
bekritiseerde het ontbreken van waarborgen om een grote inbreuk op de
privacy van burgers te voorkomen.
Alle fracties hadden kritiek op de kosten van een bewaarplicht. De
kosten voor de opslag van verkeersgegevens worden waarschijnlijk niet
door de overheid vergoed. Bovendien is de vergoeding voor de personele
en administratieve kosten van een tap of het opvragen van gegevens
onlangs door minister Brinkhorst van economische zaken drastisch
verlaagd. Alle fracties riepen de minister op meer overleg te voeren
met de aanbieders over de bewaarplicht en de kosten. Bovendien maken
de meeste fracties zich zorgen over het doorberekenen van alle kosten
aan de consument.
Minister Donner schiep verwarring met zijn opmerking dat de
bewaarplicht alleen betrekking heeft op gegevens die de aanbieders nu
al bewaren voor het versturen van rekeningen. De Europese ministers
van justitie hebben echter op 2 december 2004 gekozen voor een
zogenaamde vergaarplicht, waarbij aanbieders kunnen worden verplicht
verkeersgegevens te bewaren die op dit moment nog niet als zodanig in
hun systemen voorkomen. Hierbij valt te denken aan de URL's van
websites die door klanten van een provider worden bezocht, of mislukte
belpogingen. Aanvankelijk discussieerden de ministers over een
verplichting om bestaande gegevens te bewaren die voor facturering en
interne bedrijfsvoering worden opgeslagen. Deze variant, ook wel een
verlengde bewaarplicht genoemd, is toen afgevallen.
Een document waarin verschillende politiediensten uit Europese landen
de verkeersgegevens specificeren die onder het ontwerp-kaderbesluit
vallen, schept evenmin duidelijkheid. In deze zogenaamde 'non-paper'
worden vooral verkeersgegevens genoemd met betrekking tot telefonie.
Op internetgebied worden alleen IP-adressen en TCP poortnummers
genoemd. Of dat betekent dat providers alle gegevens over elk TCP
pakketje moeten bewaren, is onduidelijk. Ook wordt niet duidelijk wat
de politiediensten willen ten aanzien van e-mail adressen.
Donner zegde de Kamer toe dat de Nederlandse inzet bij de
onderhandelingen gericht blijft op een bewaarplicht die alleen
betrekking heeft op gegevens die al 'verwerkt' worden door de
aanbieders. Ook zegde Donner toe dat Nederland niet akkoord zal gaan
met het voorstel in zijn huidige vorm. Ongewis bleef of Donner hiermee
alleen de inzet van onderhandelingen bedoelde, of dat Nederland
daadwerkelijk tegen een vergaarplicht gaat stemmen. Griffith (VVD)
vroeg Donner dan ook om een brief aan de Kamer waarin hij de
Nederlandse inzet bij de onderhandelingen toelicht ten aanzien van
kosten, termijnen en toegang tot gegevens.
Van der Laan (D66) eiste van Donner de garantie dat de Kamer dadelijk
(wanneer de Europese minister hun definitieve besluit af hebben) op
alle onderdelen van het voorstel instemming kan geven en dat de
minister dan niet zegt dat de Kamer inmiddels te laat is. Die
toezegging deed Donner.
Uit het debat werd duidelijk dat de Europese ministers van justitie
hun streven om in juni tot een besluit te komen, niet zullen halen. De
landen zijn het onderling nog niet eens en de twijfel aan de
rechtsgrond van het besluit heeft roet in het eten gegooid. De
bewaarplicht staat dan ook niet op de agenda voor de komende
vergadering van de ministers van justitie op 14 april 2005 in
Luxemburg.
Op het moment dat deze nieuwsbrief verschijnt komt het bericht via het
ANP dat de Europese justitie ministers het voorstel intrekken. De
Europese Commissie zou in september met een eigen voorstel voor een
richtlijn komen. Op dit moment kan het nieuws door niemand bevestigd
worden.
EU: Data Retention proposal partly illegal, say Council and Commission
lawyers
http://www.statewatch.org/news/2005/apr/02eu-data-retention.htm
Raad van de Europese Unie juridische opinie (05.04.2005, Frans)
http://www.statewatch.org/news/2005/apr/Council-legal-opinion-data-retention.pdf
Europese Commissie juridische opinie (22.03.2005, Frans)
http://www.statewatch.org/news/2005/apr/Commission-legal-opinion-data-retention.pdf
Non paper Data Retention
http://www.bof.nl/docs/non-paper.pdf
Kamervragen met antwoord 2004-2005, vraagnr. 2040511330, Tweede Kamer
Vragen van de leden De Wit (SP) en Vos (GroenLinks) aan de minister
van Justitie over zijn brief inzake een kaderbesluit over de bewaring
van telecommunicatiegegevens (12.04.2005)
http://www.justitie.nl/extern/documentportal/Kamerantwoorden/20050412_A%202040511330%20kaderbesluit%20over%20de%20bewaring%20v.%20telecommunicatiegegevens..doc
Bewaarplicht internet uitgesteld (13.04.2005)
http://www.telegraaf.nl/i-mail/19893041/Bewaarplicht_internet_uitgesteld.html
=====================================================================
2. Brief BOF en Consumentenbond tegen bewaarplicht
=====================================================================
Bits of Freedom en de Consumentenbond hebben een brief naar de Tweede
Kamer gestuurd om hun bezorgdheid te uiten over het voorstel voor een
bewaarplicht verkeersgegevens. Bits of Freedom en de Consumentenbond
zijn zeer bezorgd over de gevolgen van het voorstel voor het vrije
gebruik van telecommunicatie door consumenten. Het voorstel leidt tot
hoge kosten voor consumenten en de noodzakelijkheid van een
bewaarplicht is door minister Donner niet aangetoond.
Met de voorgestelde bewaarplicht slaan Nederland en Europa een
fundamenteel andere weg in bij de opsporing van de misdaad; van
gerichte opsporing naar algemeen toezicht op alle burgers. Burgers
moeten vrij en onbezorgd gebruik kunnen maken van alledaagse
communicatiemiddelen zoals mobiele telefoon en internet. Door de
invoering van een bewaarplicht zullen burgers zich bij elk
telefoontje, bij elke muisklik en bij het intypen van een zoekwoord in
Google moeten afvragen of deze informatie ooit tegen hen gebruikt kan
worden. Een dergelijk algemeen en alziend toezicht heeft een
verstikkend effect op het gebruik van telecommunicatie. Het recht om
in vrijheid, onbevreesd en met plezier te communiceren gaat verloren
wanneer de overheid altijd over de schouder van de burger kan
meekijken.
Bits of Freedom en de Consumentenbond roepen de Tweede Kamer op het
initiatief van de Europese Commissie te steunen om het voorstel uit de
derde pijler te halen. Een dergelijk initiatief maakt het ook mogelijk
voor het Europees parlement om mee te beslissen over het voorstel.
Het ISPO (Internet Service Provider Overleg) heeft tevens een brief
aan de Kamer gezonden. De providers BIT, Demon, Planet, Wanadoo en
XS4ALL noemen daarin hun fundamentele en financiële bezwaren tegen het
voorgenomen Europese kaderbesluit. In aanvulling op eerder geuite
bezwaren met betrekking tot privacy, het effect op innovatie en de
uitvoerbaarheid, noemt ISPO een aantal nieuwe zorgen. De providers
stellen vast dat de Europese ministers van justitie, naast de
'normale' bewaartermijn van 12 tot 36 maanden inmiddels een minimum
bewaarplicht van zes maanden hebben vastgesteld. "Ook een
minimumbewaartermijn van zes maanden is voor veel soorten gegevens
veel te lang en onuitvoerbaar." De providers wijzen de Kamer op de
onlangs afgekondigde drastische verlaging van de onkostenvergoeding
voor het plaatsen van taps en het opvragen van gegevens. De providers
vrezen dat de kosten van een bewaarplicht hierdoor nog verder zullen
stijgen. Tot slot wijst het ISPO op het ontbreken van duidelijkheid
over wat de aanbieders moeten bewaren. "Dit laat ruimte voor
draconische invullingen achteraf, nadat het besluit al is aangenomen."
Ook een grote groep telefonie-aanbieders en kabelbedrijven, heeft zijn
zorgen geuit. De groep pleit voor een structureel overleg van de
branche met de overheid, een onderzoek naar de toegevoegde waarde van
de bewaarplicht, onderzoek naar de daadwerkelijke kosten voor
introductie van de bewaarplicht voor het bedrijfsleven en een
redelijke vergoeding aan marktpartijen.
Brief Bits of Freedom en Consumentenbond (06.04.2005)
http://www.bof.nl/briefverkeersgegevens.html
Verkeersgegevens van internet en telefonie niet bewaren (07.04.2005)
http://www.consumentenbond.nl/nieuws/nieuws/1419784?ticket=nietlid
Brief ISPO (08.04.2005)
http://www.ispo.nl/home/downloads/BriefVasteKamercommissievoorJustitierevAN1-8-4-05-0001.pdf
=====================================================================
3. Nieuwe wetgeving camera-toezicht: beelden 4 weken bewaren
=====================================================================
De Tweede Kamer heeft op 5 april ingestemd met nieuwe wetgeving over
cameratoezicht op openbare plaatsen. De drie belangrijkste wijzigingen
ten opzichte van de huidige regels zijn verlenging van de
bewaartermijn, verbreding van de mogelijkheden om beelden in te zetten
voor de strafvordering en verbreding van het begrip openbare plaats.
Kamerlid Van Haersma Buma van het CDA wilde de bewaartermijn graag van
7 dagen verlengen naar 6 maanden. VVD en LPF waren het daarmee eens,
maar de PvdA wilde niet verder gaan dan twee tot vier weken. Tijdens
het Kamerdebat op 30 maart (waarbij D66, GroenLinks en de SP opvallend
afwezig waren), gaf minister Remkes aan bereid te zijn tot een
verlenging van de bewaartermijn. Zes maanden vond hij te lang, in het
licht van het proportionaliteitsvereiste van het Europees Verdrag van
de Rechten van de Mens, maar in een last-minute nota van wijziging van
4 april heeft hij de bewaartermijn opgerekt naar vier weken.
Een andere belangrijke wijziging is het uitbreiden van het begrip
openbare plaats. Op initiatief van VVD Kamerlid Cornielje zijn - met
nadrukkelijke steun van CDA, PvdA en LPF - de mogelijkheden tot
camera-toezicht aanzienlijk uitgebreid. Onder 'openbare plaats' vallen
nu ook openbare parkeerterreinen. Als de gemeente een openbare plaats
aanwijst voor camera-toezicht hoeven de individuele camera's ook niet
meer herkenbaar of zichtbaar te worden opgesteld, bevestigde Remkes in
het debat.
Een meerderheid van de Kamer wilde meer mogelijkheden voor het gebruik
van camerabeelden in de strafvordering, bij voorkeur door koppeling
aan automatische gezichtsherkenning. Daarop gaf Remkes een halfhartig
antwoord. Hij wil graag nog eens met Donner overleggen over
uitbreiding van de strafvorderlijke bevoegdheden. En hoewel
cameratoezicht in de eerste plaats bedoeld is voor handhaving van de
openbare orde, kan het "niet worden uitgesloten dat men bij het
cameratoezicht stuit op strafbare feiten. Als met de camera's een
strafbaar feit wordt geconstateerd, bijvoorbeeld een diefstal of de
overtreding van een straatverbod, kan de politie op basis daarvan
optreden. Het kan en mag dus niet zo zijn dat men de ogen moet sluiten
voor strafbare feiten." Hierop concludeerde de aanwezigen dat het
wetsvoorstel voldoende ruimte biedt om camera-toezicht in te zetten om
bijvoorbeeld systematisch kentekens te registreren, als er een
aanleiding is om te vermoeden dat er bijvoorbeeld veel gestolen auto's
langskomen.
Vrijwel alle mogelijkheden tot toezicht, analyse, controle en
evaluatie zijn uit het wetsvoorstel geschrapt. Met uitzondering van
GroenLinks stemden bijvoorbeeld alle partijen voor het schrappen van
de verplichte gemeentelijke evaluatie van camera-toezicht.
Amendementen van Van Heemst (PvdA) om meer controle uit te oefenen op
de integriteit van de toezichthouders en gemeenten te dwingen tot een
integraal veiligheidsbeleid (in plaats van het louter plaatsen van
camera's) sneuvelden tijdens het debat op verzet van CDA, LPF en VVD
tegen al te grote bemoeienis met gemeentelijk beleid. Van Heemst deed
ook een poging om tot een landelijke statistiek te komen van
particuliere camera's. "Wij weten dat 2,8% van de buitenbrandjes
ontstaat doordat kinderen met vuur spelen. Hoeveel camera's van
particulieren er in dit land hangen, weten wij niet. Wij weten dat 0,8
mln ton granen stroomopwaarts op de Rijn langs Lobith per binnenschip
is vervoerd. Hoeveel camera's van particulieren er in ons land zijn
opgesteld, weten wij niet."
Maar volgens de VVD was dit 'een onderzoek om het onderzoek' en ook
Remkes had er geen goed woord voor over.
Ook met het individuele recht op inzage en correctie werd korte metten
gemaakt. De opgeslagen beelden vormen een tijdelijk politie-register,
waar alle privacy-rechten op van toepassing zijn. Van Heemst maakte
zich grote zorgen over deze inzagerechten: "Als veertig gekken in dit
land dat iedere dag gaan doen, leggen zij het cameratoezicht lam. Dat
is toch de consequentie?" Remkes zag hierin geen groot gevaar. De
vraag om inzage moet naar tijd en plaats gespecificeerd zijn, en
redelijk zijn. "De korpsbeheerder kan dus vragen om het verzoek te
specificeren als er een ongerichte vraag komt. Het verzoek moet ook
redelijk zijn. Als het verzoek niet redelijk is, dan kan de
korpsbeheerder weigeren."
Alleen het voorstel van de PvdA om de wetgeving als geheel na vijf
jaar te evalueren is door Remkes overgenomen. Daarnaast moeten
politiekorpsen hun registers bij het College bescherming
persoonsgegevens blijven aanmelden. De minister kondigde aan dat hij
het Centrum voor Veiligheid en Criminaliteit opdracht heeft gegeven
certificeringsregelingen te maken voor de kwaliteit van
camera-toezicht.
Kamerstuk 2004-2005, 29440, nr. A, Eerste Kamer (08.04.2005)
Wijziging Gemeentewet en Wet politieregisters in verband met
cameratoezicht op openbare plaatsen; Gewijzigd voorstel van wet
Tweede Kamer, Handelingen 2004-2005, nr. 68, pag. 4282-4283
(Handelingen stemming, 05.04.2005)
Nota van wijziging Cameratoezicht op openbare plaatsen, Tweede Kamer,
vergaderjaar 2004-2005, 29 440, nr. 16 (04.04.2005)
Tweede Kamer, Handelingen 2004-2005, nr. 66, pag. 4219-4238
(Handelingen debat, 30.03.2005)
=====================================================================
4. Brein gaat identiteit uploaders eisen
=====================================================================
Brein gaat rechtszaken aanspannen tegen de providers Planet Internet,
Het Net, @Home, Wanadoo en Tiscali om zo achter de identiteit te komen
van gebruikers van peer-to-peer netwerken.
Brein heeft 50 sommaties gestuurd aan verspreiders van illegale muziek
op peer-to-peer netwerken. In de meeste gevallen beschikt Brein alleen
over het IP-nummer van de peer-to-peer gebruikers. Daarom stuurt Brein
de sommaties aan de internetproviders met het verzoek de sommaties
door te sturen aan de gebruikers.
In de sommaties vraagt Brein aan de abonnee om zich bekend te maken,
een onthoudingsverklaring te tekenen die gericht is op voorkoming van
verdere inbreuken en akkoord te gaan met een schikking voor de geleden
schade. De onthoudingsverklaring verplicht de abonnee om nooit meer
inbreuk te maken op de door Buma/Stemra uitgeoefende auteursrechten en
de naburige rechten van de bij de NVPI aangesloten leden (de
platenindustrie). Ook verplicht de abonnee zich bij ondertekening om
nooit meer "direct of indirect op enigerlei wijze betrokken [te] zijn
of belang [te] hebben" bij de verspreiding van illegale bestanden op
internet. Peer-to-peer gebruikers die de onthoudingsverklaring
tekenen, krijgen te maken met een boete van 5000 euro per dag wanneer
ze doorgaan met de verspreiding van de bestanden. De
onthoudingsverklaring bevat geen einddatum waardoor Brein de
peer-to-peer gebruikers ook in de verre toekomst een boete kan
opleggen.
Inmiddels zijn zeven gebruikers akkoord gegaan met de schikking. Zij
betalen een schadevergoeding van gemiddeld 2100 euro. Van de andere
gebruikers, die niet hebben gereageerd, wil Brein nu via de rechter de
identiteit achterhalen. Brein verwacht dat de eerste rechtszaak medio
mei zal plaatsvinden. Op dit moment is het niet zeker of een rechter
zal toestemmen met de eis van Brein. Internetproviders zijn niet
aansprakelijk voor de doorgifte van materiaal op internet zoals bij
peer-to-peer netwerken. Van aansprakelijkheid kan pas sprake zijn in
het geval van hosting.
Juridische jacht op uploaders muziek geopend (12.04.2005)
http://www.webwereld.nl/nieuws/21241.phtml
Vordering Brein (31.03.2005)
http://www.bof.nl/docs/breinvordering.pdf
Vragen en antwoorden peer-to-peer bestandsuitwisseling (01.04.2005)
http://www.bof.nl/p2p/
=====================================================================
5. Wet vorderen gegevens in de Eerste Kamer
=====================================================================
De Vaste commissie van justitie van de Eerste Kamer heeft in een
voorlopig verslag vragen gesteld over het wetsvoorstel vorderen
gegevens.
Het wetsvoorstel bevoegdheden vorderen gegevens is op 2 november 2004
met algemene stemmen aangenomen door de Tweede Kamer en ligt nu bij de
Eerste Kamer. Het wetsvoorstel is gebaseerd op de voorstellen uit 2001
van de commissie strafvorderlijke gegevensvergaring in de
informatiemaatschappij (de zogenoemde commissie Mevis). Voor banken en
telecom-aanbieders zijn al aparte wetten gemaakt, namelijk de wet
vorderen gegevens financiële sector en de wet vorderen gegevens
telecommunicatie. In het wetsvoorstel vorderen gegevens wordt de
toegang tot gegevens voor politie en justitie makkelijker en worden
verschillende drempels en waarborgen verlaagd.
Het voorstel maakt onderscheid tussen drie categorieën gegevens:
identificeerbare gegevens (naam, adres), andere gegevens
(verkeersgegevens, logs, administratie) en bijzondere gegevens. Bij
identificeerbare gegevens gaat het niet alleen om iemands naam, adres,
woonplaats, postadres, geboortedatum of geslacht, maar ook om
zogenoemde administratieve kenmerken, zoals een klantnummer, een
nummer van een polis, een bankrekeningnummer, of een
lidmaatschapsnummer. Deze gegevens kunnen door iedere agent of
opsporingsambtenaar mondeling worden opgevraagd.
De categorie 'andere gegevens' is zeer omvangrijk. Het gaat om vooral
om gegevens uit de administratie van bedrijven. Om deze gegevens in te
zien, is nu nog een gerechtelijk bevel nodig, maar in het wetsvoorstel
volstaat een bevel van de officier van justitie. Alleen voor
bijzondere gegevens, zoals godsdienst, ras, politieke gezindheid,
gezondheid of seksuele leven, blijft een gerechtelijk bevel
noodzakelijk.
De CDA fractie wil meer duidelijkheid over de waarborgen tegen
willekeurige inmenging en misbruik van bevoegdheiden. "In verband
daarmee wordt gewezen op het belang van het proces-verbaal dat moet
worden opgemaakt van verstrekking. In dat proces-verbaal dienen de
feiten en omstandigheden te worden vermeld waaruit blijkt dat is
voldaan aan het vereiste van een verdenking van een strafbaar feit van
bepaalde ernst en waarin de reden waarom de gegevens in het belang van
het onderzoek worden gevorderd dient te worden vermeld. Vervolgens
luidt de memorie van toelichting: 'Het proces-verbaal dient, voor
zover het voor het onderzoek in de zaak van betekenis is, bij de
processtukken te worden gevoegd.' De in deze zin besloten liggende
restrictie voor zover het voor het onderzoek in de zaak van betekenis
is, konden de leden van de CDA-fractie niet goed plaatsen. Indien een
dergelijk proces-verbaal buiten het procesdossier kan worden gehouden,
impliceert dat al meteen, dat er geen rechterlijke controle meer op
mogelijk is. Dat is nu juist een institutionele waarborg die
opsporingsambtenaren en officieren van justitie ertoe dwingt zich
rekenschap te geven van hun verantwoordelijkheid."
De CDA fractie stelt ook vraagtekens bij het argument dat de wet
vorderen gegevens noodzakelijk is in het belang van de opsporing. In
de memorie van toelichting wordt opgemerkt dat steeds meer gegevens
beschikbaar zijn door ontwikkelingen in de ICT. De memorie zegt
daarover: "Wanneer deze gegevens kunnen bijdragen in de opsporing van
strafbare feiten, is het voor de instanties die belast zijn met de
opsporing van belang om over deze gegevens de beschikking te kunnen
krijgen." De CDA fractie vraagt zich af of deze gegevens ook al niet
voorhanden waren voordat ICT een vlucht had genomen. "Bij lezing van
de memorie van toelichting en de daar genoemde voorbeelden van alle
mogelijke soorten gegevens zijn de leden van de CDA-fractie geen
gegevens tegengekomen die niet ook al in het tijdperk voor – zeg –
1980 voorhanden waren bij de bedoelde instellingen en bedrijven.
Hooguit zou men kunnen opmerken, dat de elektronisering het verzamelen
en bewaren van gegevens zodanig heeft vergemakkelijkt, dat wellicht
instellingen en bedrijven thans van derden meer gegevens hebben dan
vroeger het geval was. Door de elektronisering is een zekere rem op
het vergaren en bewaren van gegevens, een zekere selectiviteit met het
oog op doel en nut ervan, onmiskenbaar verminderd." De redegeving
motiveert, volgens het CDA, tot een zo gemakkelijk mogelijke toegang
tot zoveel mogelijk gegevens. "Het nodigt uit tot fishing expeditions.
Dat baarde de leden van de CDA-fractie – naast de zorg over de
respectering van de persoonlijke levenssfeer van derden (niet
verdachten!) – de nodige zorgen."
Voorlopig verslag commissie Justitie (21.03.2005)
Dossier voorstel wet vorderen gegevens
http://www.eerstekamer.nl/9324000/1/j9vvgh5ihkk7kof/vguza935lou9
=====================================================================
6. Congres: terrorismebestrijding met mensenrechten
=====================================================================
Wat is de balans tussen terrorismebestrijding en de bescherming van
mensenrechten? Daarover discussieerden vele juristen, politici en
experts op vrijdag 8 april in het Vredespaleis in Den Haag, tijdens
een congres ter gelegenheid van het 30-jarig bestaan van het
Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM).
De organisatoren hadden veel moeite gedaan om te voorkomen dat het
'een slap D66 zooitje' zou worden, zoals dagvoorzitter Ernst Myer
aangaf, rechter bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
Publicist en hoogleraar Paul Cliteur en CDA Kamerlid Wim van Fessem
openden het congres met een somber beeld van de acute dreigingen van
de verschillende soorten politiek en religieus geïnspireerd terrorisme
en de noodzaak om ingrijpende maatregelen te nemen. Toen de Leidse
hoogleraar en consultant Ernst Muller de aanwezigen vroeg of ze
doordrongen waren van het gevaar van een terroristische aanslag, stak
alleen Cliteur zijn hand op. Ten onrechte, vond Muller, omdat de
risico's enorm groot waren. Wel vond hij dat ingrijpende wettelijke
maatregelen tijdelijk moesten zijn, in navolging van het boek 'The
lesser evil: political ethics in an age of terror' van de historicus
Michael Ignatieff.
Uiteindelijk waren het toch twee politici van D66 die voor het meeste
vuurwerk zorgden tijdens de conferentie; Jacob Kohnstamm, de nieuwe
voorzitter van het College bescherming persoonsgegevens, voorheen D66
senator, en Alexander Pechtold, in zijn maiden speech als minister van
bestuurlijke vernieuwing en koninkrijksrelaties.
Kohnstamm gaf twee angstaanjagende voorbeelden over de vergissingen
die inlichtingendiensten kunnen maken. "In 1964 schreef de BVD: 'Van
kopstukken van de PSP, zoals A.G. van der Spek, is nimmer iets gemerkt
van contacten met personeel van de Russische ambassade. Kennelijk
wordt dit contact angstvallig geheim gehouden voor de niet daarbij
betrokken PSP'ers.' Een jaar later maakte de dienst de volgende
professionele inschatting van het ondergrondse organisatievermogen van
Van der Spek: 'Over mogelijke uitwijkadressen bestaan er voor Van der
Spek zeer waarschijnlijk geen problemen. Hij heeft in de Tweede
Wereldoorlog met zijn vrouw moeten onderduiken (beide zijn van Joodse
bloede). Hij heeft dus de nodige ervaring op dit terrein. Daarnaast
heeft hij zeer veel relaties en contacten over de hele wereld, zodat
hij altijd wel een plaats zal kunnen vinden."
Kohnstamm pleitte naast precisie bij het opstellen van wetten met name
voor strengere controle op alle nieuwe bevoegdheden. De rechter toetst
maar een fractie van al het onderzoek. Uit de recente evaluatie van de
wet bob (bijzondere opsporingsbevoegdheden) blijkt dat het andere
controle-middel, de notificatieplicht, amper wordt gebruikt. Heel veel
burgers komen daardoor nooit te weten dat ze ten onrechte in het
vizier zijn geweest bij terrorismebestrijding. Kohnstamm zei daarover:
"Een officier van justitie geeft aan dat hij nog nooit genotificeerd
heeft: 'ik weet dat het moet, maar er staat ook geen sanctie op in de
wet.' Een rechercheur stelt desgevraagd: 'Ik vind de notificatieplicht
belachelijk. Dat risico loop je toch als je crimineel bent?" Tenslotte
haalde Kohnstamm uit naar de voorgenomen bewaarplicht verkeersgegevens
en het algemene wetsvoorstel vorderen gegevens (ook bekend als 'de wet
Mevis'). "Het is leugenachtig om te zeggen dat we met de bestaande
bevoegdheden niet toe kunnen."
Pechtold sloot de conferentie af met een krachtig pleidooi voor behoud
van alle mensenrechten. Hij vond dat Nederland door dreigde te
schieten bij de strijd tegen terreur. "Hoe effectief zijn we als we
het accent leggen op het beschérmen van onze waarden en
verworvenheden? Moeten we niet veel meer de weg op van het úitdragen
van de waarden van onze rechtstaat, van democratie, van vrijheid van
denken en handelen? Moeten we niet evenveel nadenken over de
vóedingsbodem van het terrorisme?" Pechtold gebruikte het podium ook
om nog een kritische opmerking te maken over de identificatieplicht,
in navolging van zijn kritische nieuwjaarstoespraak als burgemeester
van Wageningen. Hij had gehoord dat er een vermelding zou komen van
handelingsonbekwaamheid op het identiteitsbewijs. "Ik dacht eerlijk
gezegd toen ik het las in de krant, dat het een 1 april-grap was.
Helaas niet. Wat mij betreft gaat dit óver de grens, schiet de
ID-plicht zijn doel hier ver voorbij, en botst dit met de persoonlijke
integriteit van mensen."
De NJCM publiceert een bundel met alle toespraken.
Toespraak minister Pechtold (08.04.2005)
http://www.minbzk.nl/grondwet_en/grondwet/toespraken/toespraak_minister_5
=====================================================================
7. Groot draagvlak voor privacy
=====================================================================
Burgers zijn zich goed bewust van het belang van de bescherming van
persoonsgegevens, maar hebben weinig inzicht in de manier waarop
organisaties met persoonsgegevens omgaan. Burgers hechten groot belang
aan het correct omgaan met persoonsgegevens maar hebben minder
vertrouwen dat organisaties dat ook correct doen. Dat is een van de
belangrijkste conclusies uit een onderzoek uitgevoerd in opdracht van
het College bescherming persoonsgegevens (CBP).
Uit het onderzoek blijkt dat 84% van de Nederlanders het belangrijk
tot zeer belangrijk vindt dat organisaties op een correcte wijze met
hun persoonsgegevens omgaan. Voor bepaalde organisaties leggen zij de
lat hoger dan voor andere. Burgers hechten met name belang aan een
zorgvuldige omgang met persoonsgegevens door officiële instanties: 95%
van de burgers vindt het belangrijk tot zeer belangrijk dat de
Belastingdienst en de gemeenten correct omgaan met hun gegevens en 93%
vindt het belangrijk tot zeer belangrijk dat de politie en
uitkeringsinstanties correct met hun gegevens omgaan. Daarnaast
hechten burgers veel belang aan zorgvuldige omgang met
persoonsgegevens door commerciële instanties die gevoelige informatie
gebruiken, zoals informatie over de persoonlijke situatie, inkomen en
uitgaven of gezondheid.
De kennis over de WBP en het CBP ligt op een laag niveau. Mensen
denken (in een enkel geval weten) wel dat er iets van een wet of een
instantie is - 'dit is tenslotte Nederland en alles is hier geregeld'
- die zich met de bescherming van de persoonsgegevens bezighoudt, maar
kunnen dat niet precies benoemen.
TNS NIPO Consult, dat het onderzoek uitvoerde, zegt in de
aanbevelingen dat het CBP "nu nog onvoldoende zichtbaar in de
maatschappelijke discussie en kan daardoor nog niet de rol spelen van
'morele autoriteit' die opkomt voor de waarde van de bescherming van
persoonsgegevens. Een communicatiestrategie zou dan wel argumenten
moeten aanreiken aan hen die voor deze waarde willen opkomen."
Het CBP wordt aangeraden ook meer ambitieus te zijn in het debat.
"Wellicht moet het CBP dus wel een stapje verder gaan dan zich te
bekommeren om het 'behoud van maatschappelijk en politiek draagvlak'.
Er is draagvlak voor meer dan behoud. Als het gaat om de
‘maatschappelijke privacykwaliteit' is er winst te boeken."
Burgers en hun privacy (11.02.2005)
http://www.cbpweb.nl/downloads_rapporten/rap_2005_privacy_burgers.pdf
=====================================================================
8. Donnerabilia
=====================================================================
Tijdens het debat in de Tweede Kamer over de bewaarplicht
verkeersgegevens (in de Vaste commissie justitie die de agenda van de
Europese Raad bespreekt van ministers van Justitie en Binnenlandse
Zaken) vroeg SP Kamerlid Arda Gerkens minister Donner hoe hard zijn
toezeggingen eigenlijk waren aan het Nederlands parlement dat hij niet
akkoord zou gaan met het huidige voorstel, gezien haar slechte
ervaringen met eerdere toezeggingen van minister Brinkhorst om in
Europa niet in te stemmen met een richtlijn over software patenten.
"De heer Brinkhorst is wat liberaler met de discussie hier."
AO Vaste commissie justitie, 12 april 2005.
=====================================================================
9. Bits of Freedom in het nieuws
=====================================================================
Volkskrant: Privacyhoeders tegen opslag internetverkeer (07.04.2005)
De Consumentenbond en de digitale privacy-organisatie Bits of Freedom
(BoF) keren zich tegen de voorgenomen opslag van internet- en
telefoongegevens van alle Europese burgers. In een brief aan de Tweede
Kamer vragen de organisaties niet in te stemmen met de plannen daartoe
van minister Donner van Justitie.
http://www.volkskrant.nl/binnenland/1112764740236.html
Zie ook BOF in het nieuws
http://www.bof.nl/bof_in_nieuws.html
=====================================================================
10. Steun Bits of Freedom
=====================================================================
Bits of Freedom is een onafhankelijke stichting die geen
overheidssubsidie ontvangt, maar steunt op bijdragen van bedrijven en
particulieren.
Snel en direct online doneren via acceptgiro of eenmalige machtiging:
http://www.bof.nl/donateur.html
Abonnees van XS4ALL kunnen de 'steun Bits of Freedom' optie in het
XS4ALL service centre aanvinken. Bits of Freedom krijgt voor ieder
vinkje 1 euro per jaar. Dit kost de abonnee niets.
https://service.xs4all.nl/
U kunt BOF helpen om donateurs te werven door onze banner op uw site
te plaatsen.
http://www.bof.nl/banner.html
In het Bits of Freedom jaarverslag over 2004 kunt u meer
achtergrondinformatie vinden over de activiteiten en financiën van
Bits of Freedom.
http://www.bof.nl/verslag2004.html
=====================================================================
11. Colofon
=====================================================================
Deze nieuwsbrief wordt mogelijk gemaakt door een gift van de stichting
NLnet.
http://www.nlnet.nl/
De Bits of Freedom nieuwsbrief wordt samengesteld en verzonden door de
stichting Bits of Freedom.
http://www.bof.nl/
Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten. Bits of Freedom
is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global Internet Liberty
Campaign en European Digital Rights. Bits of Freedom bestaat uit
Maurice Wessling en Sjoera Nas.
Mits niet anders vermeld, valt de inhoud van deze nieuwsbrief onder de
Creative Commons Naamsvermelding 1.0 licentie. De gebruiker mag de
nieuwsbrief kopiëren, verspreiden, afgeleide werken maken en gebruiken
voor commerciële doeleinden. De licentie verplicht tot
naamsvermelding: de gebruiker dient Bits of Freedom te vermelden. Voor
de volledige licentie zie:
http://creativecommons.org/licenses/by/1.0/nl/deed.nl
Contactgegevens Bits of Freedom
info@bof.nl
tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229
Postbus 10746
1001 ES Amsterdam
Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/
Voor het ontvangen van persberichten kunt u een email sturen naar
info@bof.nl voor opname in de verzendlijst.
=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================
Abonneren kan via het invoerveld op:
http://www.bof.nl/
of door een e-mail te sturen naar:
nieuws-l-request@bof.nl
Subject: subscribe
Afmelden kan door een e-mail te sturen:
nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: unsubscribe
Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met info@bof.nl.
=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================
Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan op de website van EDRI:
http://www.edri.org/
=====================================================================