================================================
================================================
BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF
Nr. 4.15 - 21 juli 2006
================================================
================================================
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2006_15.html
=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================
1. Bits of Freedom stopt per 1 september 2006
2. Nieuwsbrief en website
3. Laatste t-shirts
Ander nieuws
4. Brein verliest ook hoger beroep om klantgegevens
5. Kamervragen over informatiehandel
6. Campagne tegen stemcomputers van start
7. CBP publiceert jaarverslag over 2005
8. Colofon
=====================================================================
1. Bits of Freedom stopt per 1 september 2006
=====================================================================
Na zes jaar gaat Bits of Freedom haar activiteiten staken. De
stichting Bits of Freedom (BOF) heeft zich sinds 2000 ingezet voor
digitale burgerrechten zoals privacy op internet en vrijheid van
meningsuiting.
Het bestuur ziet geen mogelijkheid om Bits of Freedom voort te zetten
nu de twee vaste medewerkers van BOF (Maurice Wessling en Sjoera Nas)
allebei vertrekken. Het kantoor van Bits of Freedom wordt daarom per 1
september 2006 gesloten. Na die datum zijn er geen medewerkers meer in
dienst. De stichting blijft wel bestaan, zodat het bestuur de
jaarlijkse uitreiking van de Big Brother Awards kan voortzetten met
behulp van vrijwilligers.
In de afgelopen maanden heeft het bestuur allerlei scenario's bedacht
om Bits of Freedom met andere medewerkers voort te zetten. Maar geen
van deze mogelijkheden bleek uiteindelijk realistisch. Karin Spaink,
de voorzitter van het bestuur, kan door ziekte een eventuele doorstart
niet begeleiden. Een andere, bijkomende, oorzaak voor de opheffing is
de voortdurende onzekerheid over de financiën van BOF. De stichting
heeft geen reserves en ondanks genereuze sponsoring van bedrijven en
gulle donaties van particulieren was het elk jaar erg moeilijk om een
sluitende begroting te maken. De beslissing valt het bestuur en
medewerkers zwaar en is pas genomen na lang nadenken en zorgvuldig
overwegen van alternatieven.
Bits of Freedom heeft zich sinds de oprichting ingezet voor de
handhaving van grondrechten in het digitale tijdperk. In die zes jaar
hebben zowel overheden als bedrijven heel veel maatregelen genomen
waarbij burgerrechten in de knel zijn gekomen. De overheid heeft haar
bevoegdheden op veel terreinen uitgebreid. In plaats van gerichte
speurtochten naar de activiteiten van mensen die verdacht worden van
ernstige misdrijven, werpen de opsporingsautoriteiten steeds
gemakkelijker grote sleepnetten uit naar het alledaagse gedrag van
onverdachte burgers. De persoonlijke levenssfeer wordt daardoor
onnodig ver ingeperkt. Daarbij zijn de noodzakelijkheid en
effectiviteit van veel beoogde maatregelen ten onrechte vaak
onderbelicht.
Waar in de jaren negentig de transparante overheid nog onderwerp van
het debat was, lijkt de overheid nu vooral de transparante burger als
doel na te streven. Ook het bedrijfsleven speelt een belangrijke rol
in de toenemende controle op het gedrag van burgers en consumenten.
Ontwikkelingen zoals de bewaarplicht verkeersgegevens, de voorgestelde
centrale opslag van biometrische gegevens en de centrale opslag van
reisgegevens (OV-chipkaart) geven daarbij de toon aan.
Bits of Freedom heeft zich de afgelopen jaren op tal van terreinen
begeven; van het aftappen van telecommunicatie tot privacy en RFID.
Maar ook in onderwerpen als spam, auteursrecht (fair-use) en vrijheid
van meningsuiting op internet heeft BOF veel tijd en energie
geïnvesteerd. Bits of Freedom heeft een belangrijke rol vervuld in het
agenderen van nieuwe bedreigingen van burgerrechten en het volgen van
voorgenomen nieuwe wetgeving. Daarbij heeft Bits of Freedom kunnen
samenwerken met vele andere organisaties, deskundigen en
sympathisanten.
Burgerrechten en in het bijzonder privacy blijven belangrijke
onderwerpen. Het is ook zeker niet zo dat Bits of Freedom stopt omdat
op dit terrein niets meer te bereiken valt. Sterker nog, een
burgerrechtenbeweging is harder nodig dan ooit.
Gelukkig zijn er nog tenminste twee initiatieven die doorgaan in de
geest van Bits of Freedom. European Digital Rights, de Europese
coalitie van digitale burgerrechten organisaties, zal haar
activiteiten gewoon voortzetten. Bits of Freedom was in 2002 één van
de initiatiefnemers voor de oprichting van deze organisatie die zich
vooral op lobby-werk in Brussel richt. Ook de Nederlandse Big Brother
Awards die elk jaar door Bits of Freedom worden uitgereikt, verdwijnen
niet. Het bestuur van de stichting Bits of Freedom wil de jaarlijkse
uitreiking voortzetten.
Bits of Freedom heeft in de afgelopen zes jaar alleen maar kunnen
bestaan door de steun van een grote groep sponsors en donateurs.
Vooral Felipe Rodriquez, XS4ALL Internet bv en de stichting XS4ALL
(inmiddels de stichting internet4all) moeten daarbij worden genoemd.
Maar ook een groot aantal andere organisaties en veel, heel veel
individuele donateurs hebben onze activiteiten mogelijk gemaakt. Al
die organisaties en mensen willen we heel erg bedanken voor hun steun
en vertrouwen.
Het beschermen en verdedigen van burgerrechten blijft belangrijk. We
hopen dan ook dat andere organisaties en individuen dat werk blijven
voortzetten. Er is genoeg te doen! Tot de volgende Big Brother Awards!
=====================================================================
2. Nieuwsbrief en website
=====================================================================
De nieuwsbrief van Bits of Freedom blijft tweewekelijks uitkomen tot
het einde van deze zomer. Daarna zal de mailinglijst blijven bestaan
onder beheer van het bestuur van de stichting Bits of Freedom en
gebruikt worden voor de verzending van incidentele 'specials' zoals
over de Big Brother Awards. In alle gevallen gaat het uitsluitend om
nieuws van of over Bits of Freedom.
De website van Bits of Freedom blijft bestaan, ook al zal veel
informatie snel verouderen. Bits of Freedom overweegt om na 1
september 1 of 2 wiki's te openen met actuele informatie over
belangrijke onderwerpen als de bewaarplicht verkeersgegevens of RFID
en privacy. Of dat succesvol is, hangt af van de belangstelling om
actief (en vrijwillig) bijdragen te leveren. Ter inventarisatie roept
BOF iedereen op die belangstelling heeft voor een serieuze
redactietaak om zich aan te melden via info@bof.nl, onder vermelding
van zijn of haar interesse/specialiteit. In een volgende nieuwsbrief
komen we hier graag op terug.
=====================================================================
3. Laatste t-shirts
=====================================================================
Bits of Freedom heeft nog een beperkt aantal t-shirts in voorraad.
Nieuwe donateurs krijgen het t-shirt toegestuurd. Kijk op de website
voor de voorwaarden:
http://www.bof.nl/donateur.html
=====================================================================
4. Brein verliest ook hoger beroep om klantgegevens
=====================================================================
Het Amsterdamse Hof heeft op 13 juli 2006 de vordering van Brein
afgewezen, in een kort geding tegen een aantal Internet Service
Providers (ISP's). Brein wilde de identiteit achterhalen van een
aantal internetgebruikers die door Brein werden beschuldigd van
onrechtmatig handelen, door ongeautoriseerd bestanden aan te bieden op
een p2p-netwerk. Brein had na onderzoek een lijst met IP-nummers en
tijdstippen aan de ISP's geleverd. Deze hoeven de gegevens van het Hof
niet af te staan, omdat Brein de beschuldigingen niet voldoende hard
heeft gemaakt en het Hof niet heeft overtuigd van de zorgvuldigheid
van het onderzoek. Met de uitspraak is het vonnis van de rechtbank
bekrachtigd. Bits of Freedom schreef hierover in de nieuwsbrief van 20
juli 2005.
"Noodzakelijk is allereerst dat niet in redelijkheid kan worden
betwijfeld dat de IP-adressen betrekking hebben op abonnees die
illegaal muziekbestanden aanbieden in 'shared folders' vanaf hun
computer", aldus het Hof. Het zijn de onderzoeksmethoden van Brein, en
in het bijzonder de methoden van het door Brein ingeschakelde
Amerikaanse bedrijf MediaSentry, die op dat punt voor Brein roet in
het eten gooien. Bij het onderzoek van MediaSentry werd de hele
'shared folder' gescand. Het Hof is er niet van overtuigd dat dit
handelen binnen de grenzen van de Nederlandse privacywetgeving blijft.
"Een gebruiker van een IP-adres stelt zijn computer open voor een
specifiek doel, het uitwisselen van bestanden met andere P2P
gebruikers van het netwerk, waarbij hij er niet op bedacht behoeft te
zijn dat een organisatie als het door Brein ingeschakelde MediaSentry
zijn 'shared folder' bekijkt op mogelijke inbreuken op auteursrecht.
Hierbij komt dat deze gegevensverwerking voor de betrokkene
onopgemerkt blijft."
Het Hof vindt verder van belang dat de muziekindustrie het internet
vervuilt met zogenoemde 'decoy-files' en 'spoofed content', bestanden
die op muziekbestanden lijken maar het in werkelijkheid niet zijn.
MediaSentry ging bij haar onderzoek puur af op de naam van bestanden.
Er werd niet onderzocht of de betreffende bestanden daadwerkelijk een
inhoud hadden waar auteursrecht op rustte. Het Hof concludeert dat dit
een bewijsprobleem oplevert. "Zelfs indien [...] de gebruiker van het
IP-adres op het door MediaSentry vastgestelde moment bezig was
bestanden vanaf zijn computer op het internet aan te bieden, staat
daarmee nog niet vast dat daardoor inbreuk werd gemaakt op enig aan
betrokkenen toekomend auteursrecht of naburig recht."
Het criterium dat er 'in redelijkheid geen twijfel mag bestaan' ten
aanzien van de inbreuk is aanmerkelijk zwaarder dan het criterium in
de zaak Lycos-Pessers, waar het criterium werd gehanteerd dat de
onrechtmatigheid 'voldoende aannemelijk' moet zijn gemaakt. De zaken
verschillen volgens het Hof echter. Bij Lycos-Pessers ging het om het
onrechtmatig publiceren van informatie op een website. In deze zaak
gaat het "om de vraag of de door Brein verzamelde IP-adressen
betrekking hebben op abonnees die daadwerkelijk inbreuk hebben gemaakt
op de auteursrechten [...] alsmede om de vraag of, indien dat het
geval is, de IP-adressen van de desbetreffende abonnees rechtmatig
zijn verkregen".
Het Hof is van oordeel dat het gaat om een beslissing met grote
maatschappelijke implicaties. Het komt tot de conclusie dat een kort
geding onvoldoende ruimte biedt om tot een goede afweging te komen. In
een kort geding procedure kan de rechter geen eigen onderzoek door
deskundigen laten doen en is dus erg afhankelijk van hetgeen door
partijen wordt aangedragen. Het Hof acht dit in deze zaak ongewenst.
Het Hof verwijst vervolgens naar de bodemprocedure die al een tijdje
loopt bij de rechtbank.
De uitspraak van het Gerechtshof te Amsterdam (13.07.2006)
http://www.rechtspraak.nl/ljn.asp?ljn=AY3854
Brein verliest rechtszaak om klantgegevens (20.07.2005)
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2005_14.html
Hoge Raad beperkt anonimiteit op internet (09.12.2005)
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2005_23.html
=====================================================================
5. Kamervragen over informatiehandel
=====================================================================
Tweede Kamerlid De Wit (SP) heeft vragen gesteld aan minister Donner
van justitie over illegale informatiehandel in Nederland. De Wit stelt
de vragen naar aanleiding van een artikel in Netkwesties. Daaruit
blijkt dat de illegale handel in privé-informatie gewoon doorgaat en
dat opdrachtgevers van handelsinformatiebureau's niet worden vervolgd.
In 2003 kwam het handelsinformatiebureau Mariëndijk in het nieuws. Het
bureau vroeg onder valse voorwendselen informatie op bij onder andere
banken en uitkeringsinstanties. Tot de klanten van Mariëndijk
behoorden de landsadvocaat Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn, Nauta
Dutilh, De Brauw Blackstone Westbroek, Houthoff Buruma en anderen. De
advocatenkantoren wonnen om die reden in 2003 een Big Brother Award.
Uit het artikel in Netkwesties blijkt dat de opdrachtgevers van
Mariëndijk niet vervolgd worden door justitie. Toch hadden de
advocatenkantoren destijds moeten weten dat de informatie nooit langs
legale weg verkregen kon zijn.
De enige persoon die voor het verzamelen van de privé-informatie is
veroordeeld, Michel Kraaij, heeft aangifte gedaan tegen zijn vroegere
opdrachtgevers. Nadat het OM de zaak seponeerde probeert Kraaij via
een artikel 12 procedure het OM alsnog te dwingen vervolging in te
zetten.
In het artikel wordt gesteld dat het informatiebureau Goderie van
Groen nog steeds in privé-informatie handelt. Het bureau achterhaalt
bijvoorbeeld bankrekeningen en saldi. Ook blijkt dat het bureau zich
na 9 jaar nog steeds niet heeft aangemeld bij het College bescherming
persoonsgegevens.
De Wit wil van minister Donner weten waarom de opdrachtgevers van
dergelijke bureaus niet vervolgd worden. Ook vraagt het Kamerlid
waarom er nog steeds dergelijke bureaus in Nederland actief kunnen
zijn.
Privé-informatie nog steeds makkelijk te koop; Kopers persoonsgegevens
niet vervolgd (01.07.2006)
http://www.netkwesties.nl/editie143/artikel3.html
Kamervragen 2005-2006, vraagnr. 2050616600, Tweede Kamer
Vragen van het lid De Wit (SP) aan de minister van Justitie over de
aanpak van illegale handel in persoonsgegevens. (17.07.2006)
Winnaars Big Brother Awards Nederland 2003
http://www.bigbrotherawards.nl/index_2003.html
=====================================================================
6. Campagne tegen stemcomputers van start
=====================================================================
Een groep deskundigen en beveilingsexperts is een campagne gestart
tegen stemcomputers. Op de website 'Wij vertrouwen stemcomputers niet'
pleiten de initiatiefnemers, waaronder Rop Gonggrijp, voor
controleerbare en transparante verkiezingen.
"De huidige situatie - waarbij zelfs de leden van de stembureaus geen
enkel zicht hebben op het feitelijke tellen van de stemmen - is
volstrekt onacceptabel. Van alle software die gebruikt wordt in het
verkiezingsproces dient de broncode gepubliceerd te zijn. Als er al
stemcomputers in de stemlokalen gebruikt zouden worden dan moet er
altijd ook een papieren kopie van elke uitgebrachte stem zijn, en die
papieren stemmen moeten dan ook regelmatig geteld worden. Maar
voorlopig moeten we eerst maar eens terug naar stemmen op
stembiljetten", aldus het FAQ op de website.
In de campagne wordt de controleerbaarheid van verkiezingen als
belangrijkste eis verheven boven de bestaande argumenten die de
voorstanders van stemcomputers aanvoeren, zoals efficiëntie, gemak en
de snelheid van het tellen.
Interessant detail is dat de Organisatie voor de Organisatie voor
Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), die waarnemers naar
verkiezingen in de voormalige Oostblok-landen stuurt, eisen stelt aan
stemcomputers waar Nederland niet aan voldoet. Zo pleit de OVSE voor
onafhankelijk onderzoek van de broncode en een paper-trail (een
papieren kopie van elke uitgebrachte stem). De voorwaarden staan
vermeldt in het Election Observation Handbook van de OVSE.
Gonggrijp is gestart met een uitputtend inzageverzoek in het kader van
de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) bij gemeente en ministeries.
Vrijwel alle informatie waarop de betrouwbaarheid van stemcomputers is
gebaseerd (zoals de test rapporten TNO) is nog niet openbaar.
In de radio interview bij Tros Radio Online op 11 juli wijst de
belangrijkste fabrikant van stemcomputers in Nederland, Nedap, de
invoering van een paper-trail af. Jan Groenendaal, directeur van
Nedap, zegt in het interview dat niemand de moeite neemt om een
kassabon van Albert Heijn te controleren. Voor een print van een
uitgebracht stem zal dus wel hetzelfde gelden, aldus de directeur.
Wij vertrouwen stemcomputers niet
http://www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl/
Actiegroep tegen stemcomputers (11.07.2006)
http://www.radio-online.nl/pivot/entry.php?id=639
Election Observation Handbook (blz. 44)
http://www.osce.org/odihr/item_11_14004.html
=====================================================================
7. CBP publiceert jaarverslag over 2005
=====================================================================
Het College bescherming persoonsgegevens (CBP) wijst in het
jaarverslag 2005 op het verband tussen vertrouwen en een zorgvuldige
omgang met persoonsgegevens en roept op door middel van een
zorgvuldige omgang met persoonsgegevens in dit vertrouwen te
investeren. Het CBP is de officiële toezichthouder op de omgang met
persoonsgegevens in Nederland. In het jaarverslag is een goed
overzicht te vinden van de werkzaamheden van het CBP in het afgelopen
jaar. Zorgelijk is het dat het CBP aangeeft onvoldoende middelen te
hebben voor haar belangrijkste taak: de naleving van privacywetgeving
te controleren en te handhaven bij overtredingen. "Het CBP heeft in de
afgelopen periode in allerlei kwesties zijn aandeel niet of slechts
beperkt kunnen nemen."
"Meer aandacht voor de bescherming van persoonsgegevens is een directe
investering in het vertrouwen van burgers in overheid, bedrijfsleven
en samenleving." Over het vertrouwen van de overheid in de burger
signaleert het CBP dat er een "tendens bestaat om er niet langer van
uit te gaan dat deelnemers aan het maatschappelijke verkeer te
vertrouwen zijn. In vrijwel alle dagelijkse situaties - reizen,
dierentuin- of zwembadbezoek, winkelen en werken - wordt gestreefd
naar permanent toezicht of identiteitscontroles met middelen die
vroeger alleen werden ingezet als staats- of bedrijfsgeheimen op het
spel stonden."
Het CBP wijst verder op een aantal gemiste kansen bij de overheid. Bij
nieuwe overheidsinitiatieven wordt volgens het CBP onvoldoende
geïnvesteerd in de bescherming van persoonsgegevens. Als voorbeelden
worden het burgerservicenummer en de OV-chipkaart genoemd. "Het
burgerservicenummer dient vooral de overheid terwijl niet voorzien is
in krachtige hulp voor de burger bij administratieve ongelukken. De
OV-chipkaart biedt reizigers en vervoerders allerlei voordelen maar
vooralsnog wordt geen recht gedaan aan de keuzevrijheid van de klant."
Het CBP besteedt ook veel aandacht aan de vele nieuwe inbreuken op de
privacy door nieuwe wetgeving op het gebied van veiligheid en
terrorismebestrijding. "Zorgen om terrorisme, onveiligheid en
maatschappelijke misstanden hebben vele bestuurders, politici,
belangenbehartigers en opinieleiders er ten onrechte toe verleid de
bescherming van persoonsgegevens als zondebok of als obstakel aan te
wijzen."
Het jaar 2005 heeft het CBP onder meer gebruikt voor reflexie op de
doelen en de onderliggende waarden van de bescherming van
persoonsgegevens. Dit jaar wordt dit voortgezet mede in het kader van
de evaluatie van de Wet bescherming persoonsgegevens. "De Wet
bescherming persoonsgegevens is een instrument. Het wezenlijke dilemma
is de noodzaak van en controle en vertrouwen," concludeert voorzitter
Kohnstamm.
Jaarverslag CBP 2005 (12.07.2006)
http://www.cbpweb.nl/documenten/jv_2005.shtml
=====================================================================
8. Colofon
=====================================================================
Deze nieuwsbrief wordt mogelijk gemaakt door een gift van de stichting
NLnet.
http://www.nlnet.nl/
De Bits of Freedom nieuwsbrief wordt samengesteld en verzonden door de
stichting Bits of Freedom.
http://www.bof.nl/
Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten. Bits of Freedom
is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global Internet Liberty
Campaign en European Digital Rights. Bits of Freedom bestaat uit
Maurice Wessling en Joris van Hoboken.
Mits niet anders vermeld, valt de inhoud van deze nieuwsbrief onder de
Creative Commons Naamsvermelding 2.5 licentie. De gebruiker mag de
nieuwsbrief kopiëren, verspreiden, afgeleide werken maken en gebruiken
voor commerciële doeleinden. De licentie verplicht tot
naamsvermelding: de gebruiker dient Bits of Freedom te vermelden. Voor
de volledige licentie zie:
http://creativecommons.org/licenses/by/2.5/nl/
Contactgegevens Bits of Freedom
info@bof.nl
tel 020 - 4686451
Postbus 10746
1001 ES Amsterdam
Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/
Voor het ontvangen van persberichten kunt u een email sturen naar
info@bof.nl voor opname in de verzendlijst.
=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================
Abonneren kan via het invoerveld op:
http://www.bof.nl/
of door een e-mail te sturen naar:
nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: subscribe
Afmelden kan door een e-mail te sturen:
nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: unsubscribe
Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met info@bof.nl.
=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================
Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan op de website van EDRI:
http://www.edri.org/
=====================================================================