================================================
================================================
BITS OF FREEDOM NIEUWSBRIEF
Nr. 4.2 - 18 januari 2006
================================================
================================================
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2006_2.html
=====================================================================
Inhoud:
=====================================================================
Steun Bits of Freedom
Vacature: tijdelijke betaalde baan bij Bits of Freedom
1. Big Brother Awards 2005
2. Nominaties Personen
3. Nominaties Bedrijven
4. Nominaties Overheden en instellingen
5. Nominaties Voorstellen
6. Mensenrechten in Nederland
7. Bits of Freedom in het nieuws
8. Colofon
=====================================================================
Steun Bits of Freedom
=====================================================================
Bits of Freedom is een onafhankelijke stichting die geen
overheidssubsidie ontvangt, maar steunt op bijdragen van bedrijven en
particulieren. Om haar activiteiten voort te kunnen zetten, heeft Bits
of Freedom financiële steun nodig.
Als particulier kunt u snel en direct online doneren via acceptgiro,
eenmalige machtiging of credit-card:
http://www.bof.nl/donateur.html
Donatiebelasting afgeschaft
Goed nieuws! Sinds 1 januari 2006 zijn stichtingen die het algemeen
nut dienen, zoals Bits of Freedom, helemaal vrijgesteld van
donatiebelasting. Voorheen moest Bits of Freedom 8 en zelfs 11 procent
belasting betalen over donaties groter dan 4.143 euro per 2 jaar. Als
u een substantiële bijdrage wilt geven aan Bits of Freedom, kunt u dit
in veel gevallen in mindering brengen op uw particuliere of zakelijke
belastingaangifte.
http://www.bof.nl/belastingen.html
Voor bedrijven en instellingen die Bits of Freedom willen steunen,
zijn er twee opties. U kunt een bedrijfsabonnement op de BOF
nieuwsbrief nemen, dit kost 250 euro + 19% btw. U ontvangt dan een
factuur voor uw administratie. Vermelding met hyperlink op de
sponsorpagina van Bits of Freedom kan vanaf 1.000 euro. Hiervan
ontvangt u een schriftelijke bevestiging voor uw belastingaangifte.
http://www.bof.nl/sponsors.html
Abonnees van XS4ALL kunnen de 'steun Bits of Freedom' optie in het
XS4ALL service centre aanvinken. Bits of Freedom krijgt voor ieder
vinkje 1 euro per jaar. Dit kost de abonnee niets.
https://service.xs4all.nl/
U kunt BOF helpen om donateurs te werven door onze banner op uw site te
plaatsen.
http://www.bof.nl/banner.html
Medio februari 2006 presenteert Bits of Freedom haar jaarverslag over
2005. Daarin kunt u meer achtergrondinformatie vinden over de
activiteiten en financiën van Bits of Freedom.
=====================================================================
Vacature: tijdelijke betaalde baan bij Bits of Freedom
=====================================================================
Bits of Freedom zoekt een vervanger voor Sjoera Nas tijdens haar
zwangerschapsverlof. Het is een tijdelijke aanstelling voor 3,5 dag
per week, van maandag 20 maart tot en met eind augustus. Daar zitten
een ruime inwerk- en overdrachtsperiode bij.
Bits of Freedom zoekt iemand die erg goed kan schrijven en snel nieuwe
informatie kan verwerken, met een bovengemiddelde belangstelling voor
en liefst kennis van IT en recht. BOF biedt een leuke werkervaring in
een heerlijk kantoor in de Beurs van Berlage in Amsterdam en
samenwerking met een groot professioneel netwerk.
BOF biedt een salaris dat boven modaal ligt. De hoogte ligt naar
schatting, op basis van 3.5 dag per week, _onder voorbehoud_ tussen de
1.600 en 1.800 euro netto per maand.
Belangstellenden kunnen reageren door hun motivatie en CV te sturen
naar info@bof.nl
=====================================================================
1. Big Brother Awards 2005
=====================================================================
De ministers Rita Verdonk, Gerrit Zalm en bijna-politicus Peter R. de
Vries zijn genomineerd voor een Big Brother Award. Met de Awards
worden personen, bedrijven, overheden en voorstellen genomineerd die
in het afgelopen jaar bij uitstek controle op burgers en inbreuken op
privacy hebben bevorderd. In iedere categorie wordt op 28 januari één
winnaar bekend gemaakt. De uitreiking in Nederland vindt voor de
vierde maal plaats.
De jury ontving ook dit jaar weer vele tientallen nominaties van het
publiek. Verdonk is genomineerd voor het bekendmaken van informatie
over asielzoekers, Zalm voor zijn voorstel banken toegang te geven tot
informatie over burgers bij de overheid en De Vries voor zijn voorstel
voor een DNA-databank van alle Nederlanders.
De jury van de Big Brother Awards verzet zich tegen de gedachte dat
burgers meer veiligheid krijgen door privacy in te leveren. De jury
signaleert nu juist een tendens bij de in totaal 12 nominaties waarin
vermindering van privacy nieuwe veiligheidsrisico's schept.
Diverse voorstellen om grote hoeveelheden informatie centraal bij de
overheid op te slaan, leiden tot risico's van misbruik en diefstal.
Daarbij gaat het onder andere om het centraal opslaan van biometrische
gegevens en het bel- en e-mail gedrag. Het uitleveren van
privacy-gevoelige informatie over asielzoekers aan het land van
herkomst creëert voor de betrokkenen acuut gevaar.
De jury bestaat uit advocaat Christiaan Alberdingk Thijm, journalist
Arjan Dasselaar, hoogleraar computerbeveiliging Bart Jacobs,
hoogleraar regulering van technologie Bert-Jaap Koops, hoogleraar
recht en informatisering Corien Prins en publiciste Karin Spaink.
Op zaterdag 28 januari 2006 worden de Awards uitgereikt in de Melkweg
in Amsterdam, presentatie Pieter Hilhorst. Aanvang 16.30 uur, de
toegang is gratis (aanmelden is niet nodig).
Zeer uitgebreide documentatie met achtergrondinformatie en
overwegingen van de jury over de nominaties is te vinden op:
http://www.bigbrotherawards.nl/
Deze nieuwsbrief bevat een samenvatting van de documentatie op de Big
Brother Awards website.
=====================================================================
2. Nominaties Personen
=====================================================================
- Minister Rita Verdonk
Minister Rita Verdonk van Vreemdelingenzaken is genomineerd wegens het
openbaar maken, ontkennen en vervolgens bagatelliseren van de 'status
asielzoeker' van uitgeprocedeerde asielzoekers. Deze informatie kan
betrokkenen in ernstige, zelfs levensbedreigende situaties brengen bij
terugzending naar het land van herkomst.
Nadat de minister talloze keren glashard ontkende dat er informatie
over de asielzoekers was verstrekt, besloot ze toch in juni 2005 om
een onderzoek te laten instellen.
Op 9 december publiceerde de commissie Havermans het langverwachte
rapport. Uit het onderzoek kwam onomstotelijk vast te staan dat de IND
in een aantal gevallen statusinformatie verstrekt had aan Congo.
Hoewel de media veel aandacht hebben besteed aan de geloofwaardigheid
van de minister, meent de jury dat het privacy-punt onderbelicht is
gebleven. Uit deze zaak blijkt glashelder dat privacy juist van belang
is om de veiligheid van personen te garanderen. Ook blijkt uit deze
zaak dat het onderscheid tussen inhoudelijke informatie en gegevens
over het gedrag personen vaak kunstmatig is vanuit een
privacy-perspectief. In dit geval kan de status-informatie even
ernstige gevolgen hebben als de inhoudelijke mededeling dat iemand
zich tegen een politiek regime keert.
NRC Handelsblad, Asielgegevens toch verstrekt aan Congo (09.12.2005)
http://www.nrc.nl/dossiers/asielbeleid/het_beleid/article107113.ece
Rapport Commissie Havermans (09.12.2005)
http://www.ind.nl/nl/Images/RapportKongo_tcm5-98925.pdf
- Peter R. de Vries
Op 31 oktober 2005 lanceerde misdaadverslaggever Peter R. de Vries het
partijprogramma van zijn nieuwe partij, de PRDV, Partij voor
Rechtvaardigheid, Daadkracht & Vooruitgang. 1 van de 55
hervormingsstellingen in de proclamatie was het aanleggen van een
nationale DNA databank. "In de toekomst zal van elke burger
DNA-materiaal beschikbaar moeten zijn in een databank. Niet alleen
vanwege opsporing- en preventiedoeleinden, maar ook voor identificatie
bij calamiteiten."
De jury acht dit voorstel buitengewoon kwaadaardig, juist omdat het
gaat om het complete DNA-materiaal dat volgens de verslaggever
opgeslagen zou moeten worden. Tot nu toe mogen politie en justitie
alleen beschikken over DNA-profielen. Profielen zijn uitgeklede
stukjes van het genetisch materiaal (zogenaamde 'markers') die alleen
gebruikt kunnen worden om twee mensen met zeer grote mate van
waarschijnlijkheid van elkaar te onderscheiden, veel beter dan
bijvoorbeeld vingerafdrukken of gezichtsfoto's.
Het complete DNA materiaal biedt echter de mogelijkheid tot het doen
van uitgebreide genetische analyses, die allerlei medische informatie
kan opleveren. Het DNA onderzoek staat in de kinderschoenen, maar alle
experts verwachten dat dit type onderzoek de komende tien jaar enorm
geavanceerd raakt, met allerlei toepassingen die nu nog niet denkbaar
zijn.
Proclamatie (de 55 stellingen)
http://www.prdv.nl/nl/sitemanager/proclamatie_prdv.html
- Minister Gerrit Zalm
Minister Gerrit Zalm is genomineerd vanwege zijn voorstel in de Kamer
op 17 november 2005 om de banken toegang te geven tot het nieuwe
burgerservicenummer, ver voordat de beoogde wet is aangenomen door de
Kamers. Het wetsvoorstel voor de invoering van het burgerservicenummer
is pas in oktober 2005 ingediend bij de Tweede Kamer. Het BSN gaat het
sofinummer vervangen, en als het aan het Kabinet had gelegen, was de
wet al op 1 januari 2006 in werking getreden. Aan het BSN zijn de
actuele naam-adres-woonplaats gegevens gekoppeld uit de Gemeentelijke
Basis Administratie. Het is de bedoeling om dit unieke
registratienummer ook in de zorg en in het onderwijs te gebruiken; het
nummer heet dan respectievelijk Zorg Informatie Nummer (ZIN) en
Onderwijsnummer.
Volgens minister Zalm moeten alle financiële dienstverleners toegang
krijgen tot het BSN, wat hij "de hoofdprijs" noemt. Banken krijgen
daardoor een beter controlemiddel om identiteitsfraude te bestrijden.
Ook leidt toegang tot het BSN tot minder administratieve lasten, aldus
Zalm.
De jury acht de wens van minister Zalm niet alleen erg voorbarig, maar
ook niet onderbouwd. Daarmee illustreert zijn uitspraak een
belangrijke trend in 2005; van overhaaste invoering van wetgeving die
inbreuk maakt op fundamentele vrijheden waarbij alle nadruk ligt op
'zo snel mogelijk doen' in plaats van 'zo goed mogelijk nadenken over
de noodzaak en effectiviteit'.
ANP, Banken krijgen toegang tot het burgerservicenummer (17.11.2005)
http://www.nu.nl/news/627857/11/Banken_krijgen_toegang_tot_burgerservicenummer.html
Column jurylid Karin Spaink in het Parool, Het sofi-nummer maakt
promotie (13.12.2005)
http://blogger.xs4all.nl/kspaink/archive/2005/12/13/70402.aspx
=====================================================================
3. Nominaties Bedrijven
=====================================================================
- Brein
De stichting Brein is genomineerd voor haar jacht op
internetgebruikers. Brein is in het voorjaar van 2005 begonnen met het
versturen van schikkingsvoorstellen aan peer-to-peer gebruikers. Brein
beschuldigde de gebruikers van het aanbieden van illegaal gekopieerde
muziek op internet. Omdat Brein alleen beschikte over de IP-nummers
van de gebruikers en niet over hun namen en adressen, verzocht Brein
een aantal internetproviders de brieven aan hun klanten door te
sturen. Brein wilde eerst dat de providers vrijwillig de identiteit
van hun gebruikers bekend maakten. Maar dat weigerden de providers.
Niet meer dan 8 personen troffen uiteindelijk een regeling met Brein,
waarbij ze gemiddeld 2.100 euro betaalden. Brein dwong hen ook een
zeer ruime belofte te tekenen om nooit meer illegaal muziek aan te
bieden op internet.
Daarna begon Brein een kort geding tegen de providers om de identiteit
te achterhalen van gebruikers die niet op de brief hadden gereageerd.
De rechtbank in Utrecht verwierp die eis op 12 juli 2005 omdat Brein
gebruik had gemaakt van de diensten van het Amerikaanse bedrijf
MediaSentry om de IP-adressen te verzamelen.
Tijdens de rechtszaak bleek dat veel van de door Brein aangeleverde
informatie niet klopte, met name in de exacte data en tijdstippen
waarop onrechtmatig aangeboden muziek kon worden gedownload. Omdat
IP-adressen een seconde later al aan een andere klant kunnen worden
toegewezen, mogen de providers geen enkele twijfel hebben dat de
sommatie klopt en aan de juiste persoon is gericht. In de procedure
bleek Brein tot drie keer toe pijnlijke fouten te hebben gemaakt.
Uitspraak Voorzieningenrechter Utrecht (12.07.2005)
http://www.rechtspraak.nl/ljn.asp?ljn=AT9073
Vragen en antwoorden peer-to-peer bestandsuitwisseling
http://www.bof.nl/p2p/
- Sony BMG
Platenmaatschappij Sony BMG is genomineerd vanwege het meeleveren van
een rootkit met 2,6 miljoen audio-cd's. Wie een dergelijke besmette cd
afspeelde op zijn computer, kreeg ongevraagd en ongemerkt programma's
op zijn computer geïnstalleerd. De software was bedoeld om de cd
beveiligen tegen kopiëren, maar bracht in de praktijk de stabiliteit
en de veiligheid van de pc in gevaar. De rootkit zorgde ervoor dat
bepaalde bestanden, processen en registersleutels onzichtbaar werden.
De rootkit installeerde bovendien een speciale player, die in het
geniep elke keer de unieke ID van een cd aan de platenmaatschappij
stuurde, volgens Sony bedoeld om de koper op de hoogte te houden van
nieuwe cd-hoezen en teksten bij het album.
De jury wil met deze nominering ook een algemenere trend honoreren; de
botsing van informatievrijheid met het auteursrecht. Wie tegen
betaling online liedjes of films downloadt, geeft automatisch al een
belangrijk deel van het communicatiegeheim op; om in alle rust en
onbespied te luisteren en te kijken. De online winkel kan heel
makkelijk profielen aanleggen van de belangstelling van de koper, niet
alleen door te kijken naar het lijstje verkochte nummers, maar ook
door bij te houden hoe lang diens IP adres bij bepaalde pagina's
blijft hangen, en naar welke liedjes hij of zij luistert zonder tot
aanschaf over te gaan. Dat is al erg genoeg, maar wie een cd koopt in
de winkel, verwacht op geen enkele manier systematisch begluurd te
worden door een platenmaatschappij. Veel systemen van digital rights
management die nu massaal worden uitgeprobeerd, stellen niet alleen
beperkingen aan het volstrekt legitieme maken van een thuiskopie, maar
functioneren tegelijkertijd als spionagevehikels.
Webwereld, uitgebreid dossier Sony rootkit
http://webwereld.nl/articles/38305
- Translink
Het bedrijvenconsortium Translink is opnieuw genomineerd wegens de
invoering van de OV chipkaart, net als in 2003. Translink is een
samenwerkingsverband van de NS, Connexxion en de gemeentelijk
vervoerbedrijven van Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Ondanks
herhaald aandringen van het College bescherming persoonsgegevens
weigert Translink om heldere informatie te geven over de direct
marketing doelstellingen. Met de OV chipkaart wordt immers van iedere
reiziger nauwgezet elke verplaatsing vastgelegd.
De jury wil er op wijzen dat de invoering van de OV chipkaart niet
alleen een risico oplevert voor ongewenste direct marketing, maar ook
voor verdergaande staatscontrole op het dagelijks leven van alle
burgers. Door de inwerkingtreding van de wet vorderen gegevens op 1
januari 2006 kan immers iedere agent en opsporingsambtenaar bij elk
bedrijf of maatschappelijke instelling reeksen identificerende
gegevens opvragen, zonder dat er een concrete verdenking voor hoeft te
zijn. De officier van justitie mag inzage eisen in alle andere
gegevens over mensen, inclusief hun verplaatsingsgedrag, mits het geen
'bijzondere' gegevens zijn over bijvoorbeeld ras of religie. Dat
plaatst het ontbreken van een gratis anonieme voorziening in een extra
schril daglicht.
BOF nieuwsbrief: OV-chipkaart: onenigheid CBP en vervoerders
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief_2005_19.html
Iedereen een chippie in zijn arm? RFID-labels en de wolk van gegevens
(juni 2005)
http://www.bof.nl/docs/P&I_rfid.pdf
=====================================================================
4. Nominaties Overheden en instellingen
=====================================================================
- Flevoziekenhuis
Het Flevoziekenhuis in Almere is genomineerd voor de slechte
beveiliging van gegevens van patiënten. Het ziekenhuis heeft op haar
website een online systeem (@-pointment) waarmee patiënten een
afspraak voor behandeling kunnen maken, een afspraak wijzigen of
annuleren. Het ziekenhuis wil hiermee de bereikbaarheid en de
toegankelijkheid van het ziekenhuis verbeteren. Het automatische
afsprakensysteem @-pointment is door het Flevoziekenhuis ontwikkeld
met hulp van subsidies van de Europese Unie, de Gemeente Almere en de
Provincie Flevoland.
De gegevens van de patiënten zijn echter slecht beveiligd. Om toegang
te krijgen tot de online gegevens van een patiënt zijn alleen diens
naam en geboortedatum nodig. Vervolgens toont @-pointment het adres
van de patiënt (NAW-gegevens) en eventueel een email-adres en
telefoonnummer. Verder geeft @-pointment een overzicht van geplande
afspraken en medische gegevens zoals welke onderzoeken door de
huisarts gewenst worden. Vervolgens kunnen op naam van de patiënt
'spookafspraken' worden gemaakt.
Almere Kennisstad over @-pointment
http://www.almerekennisstad.nl/selfcare_planning2
Websites in Almere met discussie over @-pointment
http://www.dial.nl/
http://www.stad-van-de-vrijheid.nl/
- Politie Limburg-Zuid
De politie Limburg-Zuid is genomineerd wegens het filmen en screenen
van demonstranten. Op 8 mei 2005 woonde president Bush een herdenking
bij op het oorlogskerkhof in Margraten (Limburg). Voorafgaand daaraan
vond op 7 mei in Maastricht een demonstratie tegen Bush plaats.
Veiligheidsmensen bleken alle demonstranten en omstanders te hebben
gefilmd tijdens de demonstratie in Maastricht. De beelden zijn
gebruikt om te personen te identificeren die de volgende dag waren
uitgenodigd voor de herdenking op de begraafplaats Margraten.
De jury is bezorgd over het inzetten van vergaande technologische
middelen voor controle tijdens grootschalige of belangrijke
evenementen. Bovendien bestaan er geen garanties wat na afloop met die
observaties gebeurt.
De politie gaf in de pers toe dat tijdens de demonstratie op grote
schaal gefilmd werd. "Het klopt dat we vier mensen eruit hebben gepikt
die naar de begraafplaats wilden", zei W.Velings, leider van het
politiekorps in De Limburger. "Ze zijn gezien bij de demonstratie en
wij verwachtten grote ellende van hen op de begraafplaats."
De Limburger: Amerika-fan mist ceremonie (09.05.2005)
http://www.limburger.nl/Pagina/0,7090,31-1-2-2497-2583474-1438-730825-,00.html
- Politie Rotterdam-Rijnmond
De politie Rotterdam is genomineerd voor het opeisen van een grote
hoeveelheid historische locatiegegevens van mobieltjes van volstrekt
onverdachte mensen. De politie stuurde 17.000 Rotterdammers een smsje
omdat hun mobieltje op minder dan 6 kilometer afstand was van De Kuip
ten tijde van de ernstige voetbalrellen in het voorjaar van 2005. In
de sms stond: "Tijdens de voetbalrellen van 17 april 2005 was u nabij
stadion De Kuip. De politie doet hiernaar onderzoek en vraagt uw
medewerking. Zie politie: www.politie-rijnmond.nl."
De actie kreeg al snel navolging in Limburg. In de verantwoording naar
het publiek kozen de woordvoerders van beide korpsen exact dezelfde
bewoordingen. "Het is geen schending van de privacy, omdat we alleen
de nummers hebben opgevraagd en niet de namen en adressen."
De jury acht deze redenering flagrant onjuist, aangezien alle
identificerende gegevens persoonsgegevens zijn, en het gebruik ervan
dus privacy-gevoelig is. Gevoelsmatig gaat het grootschalig opvragen
van locatiegegevens van onverdachte mensen, alleen omdat ze mogelijk
getuige kunnen zijn, nog een stap verder.
Opinie-artikel Bits of Freedom: Sms-actie politie onwettig en immoreel
(05.09.2005)
http://www.bof.nl/docs/opiniesmsactie.pdf
=====================================================================
5. Nominaties Voorstellen
=====================================================================
- Centrale opslag biometrie
Nederland begint uiterlijk eind augustus 2006 met de uitgifte van
nieuwe paspoorten. De nieuwe documenten krijgen een ingebouwde chip
met biometrische informatie. Minister Pechtold wil eerst een
gezichtsopname op de chip invoeren en pas later, op een nog te bepalen
tijdstip, de vingerafdrukken toevoegen. Het kabinet heeft in januari
2005 aangekondigd om al deze gegevens op te willen slaan in een
centrale database, waardoor allerlei nieuwe controlemogelijkheden
ontstaan om burgers op de voet te volgen.
De jury is bezorgd over het voornemen biometrische gegevens centraal
op te slaan. De doelstelling van het biometrisch paspoort verandert
daarmee radicaal. De centrale opslag is een schoolvoorbeeld van wat
ook 'function creep' wordt genoemd; de oorspronkelijke doelstelling
wordt langzaam verschoven door het toevoegen van nieuwe
functionaliteiten en dus ook nieuwe veiligheidsrisico's.
De centrale database van foto's opent op termijn bovendien de
mogelijkheid cameratoezicht in het project te betrekken. Door middel
van gezichtsherkenning is het dan mogelijk personen te identificeren
en te volgen in hun bewegingen. Centrale opslag creëert dus een
infrastructuur met potentieel zeer ernstige privacy-bedreigingen.
Brief van Remkes en Donner over terrorismebestrijding (24.01.2005)
Kamerstuk 2004-2005, 29754, nr. 5, Tweede Kamer
http://www.minbzk.nl/contents/pages/11000/bestandzeventig.pdf
Biometry in passports (dossier van jury-lid Bart Jacobs)
http://www.sos.cs.ru.nl/research/society/passport/index.html
- Centrale opslag verkeersgegevens
Nadat de bewaarplicht in 2004 een Award had gewonnen toen het nog een
voorstel was, nomineert de jury nu het voorstel van minister Donner om
alle verkeersgegevens (informatie over het bel- en e-mail gedrag van
alle Nederlanders) op te slaan in een centraal politiepakhuis.
Op 14 december 2005 heeft het Europees Parlement de Richtlijn voor de
bewaarplicht verkeersgegevens van de Europese Commissie aangenomen. De
Richtlijn verplicht aanbieders van telefonie en internet om de
verkeersgegevens van vaste en mobiele telefonie, e-mail en
Voice-over-IP (VoIP) te bewaren.
De Richtlijn schrijft niet voor hoe en waar de verkeersgegevens
opgeslagen moeten worden. In opdracht van justitie heeft KPMG in 2004
twee varianten uitgewerkt. Een variant waarbij de opslag bij de
aanbieders ligt en een variant met centrale opslag (volgens het
zogenaamde CIOT-model).
In een brief aan de Tweede Kamer van 5 september 2005 bepleit minister
Donner de centrale opslag van verkeersgegevens bij het CIOT. Tegen de
centrale opslag van verkeersgegevens bestaan bij de jury verschillende
bezwaren. De centrale opslag bevordert misbruik. De centrale database
is een aantrekkelijk doelwit voor hackers. Bovendien vreest de jury
ook misbruik door nieuwsgierige agenten.
Centrale opslag van verkeersgegevens opent de mogelijkheid tot
datamining door de overheid. In dat geval kan de overheid niet alleen
de verkeersgegevens opvragen die bij een bepaalde persoon horen, maar
kan zij ook complexe zoekopdrachten uitvoeren op gegevens van
onverdachte personen. Minister Remkes heeft op 15 juli 2004 in een
brief aan de Tweede Kamer laten weten dat hij de AIVD die bevoegdheden
wil geven. De inlichtingendienst mag daarvoor "zoeken aan de hand van
profielen en het opsporen van bepaalde patronen met behulp van
data-mining". De AIVD moet daarvoor "grote bestanden met
persoonsgegevens van niet-verdachte personen [doorzoeken]".
Kamerstuk 2004-2005, 23490, nr. 388, Tweede Kamer (05.09.2005)
Ontwerpbesluiten Unie-Verdrag; Brief minister met reactie op het
rapport 'Wie wat bewaart die heeft wat' van de Erasmus Universiteit
Rotterdam
http://www.justitie.nl/pers/kamerstukken/include.asp?bestand=/extern/documentportal/Brieven%20TK/20050905_5372972%20rapport%20EUR.doc.c
Bits of Freedom dossier verkeersgegevens
http://www.bof.nl/verkeersgegevens.html
- De virtuele slotgrachten van de politie
De Raad van Hoofdcommissarissen heeft een nominatie in de wacht
gesleept met voorstellen om de bevolking op grote schaal te monitoren.
In de nota 'Politie in Ontwikkeling' introduceert de Raad een visie
waarin stromen van mensen, goederen, geld en informatie op grote
schaal gemonitord worden. De politie ziet ook privacy-voordelen:
"Daarmee wordt ook voorkomen dat onverdachte personen onnodig in hun
privacy worden aangetast."
De jury verzet zich tegen de gedachte dat dergelijke intensieve en
grootschalige controle goed is voor de privacy. Uit de nota blijkt een
algemene tendens om alle burgers onder een constante controle te
plaatsen. "Informatiegestuurde politiezorg richt zich meer en meer op
monitoring van groepen van potentiële verdachten dan individuele
verdachten." In de Volkskrant zijn de schrijvers van de nota nog
directer: "Iedereen wordt gecontroleerd. Dat is de prijs om het kwaad
te kunnen identificeren".
Hoofdcommissaris Welten is een van de weinige personen die de film
Minority Report als een sociale utopie ziet, in plaats van als een
technologische nachtmerrie, zo blijkt uit de diverse interviews.
Politie in Ontwikkeling. Projectgroep Visie op de politiefunctie, Raad
van Hoofdcommissarissen (mei 2005)
http://www.politie.nl/Nieuws/Images/32_143587.pdf
Politie legt 'virtuele slotgracht' om grote steden (21.06.2005)
http://www.volkskrant.nl/binnenland/1119247072186.html
=====================================================================
6. Mensenrechten in Nederland
=====================================================================
Onder invloed van allerlei krasse anti-terrrorisme maatregelen begint
er in Nederland langzamerhand een tegenstroom te ontstaan. Hoewel
Nederland zich vanouds altijd heeft ingezet voor het stimuleren van
mensenrechten in het buitenland, begint het langzamerhand grotere
groepen mensen te dagen dat de mensenrechten in Nederland zelf ook
actief verdedigd moeten worden.
Het Humanistisch Overleg Mensenrechten is in september 2005 begonnen
met een pilotproject mensenrechten en terrorismebestrijding in
Nederland. In de praktijk houdt het HOM professionele belangstellenden
wekelijks per e-mail op de hoogte van de politieke vorderingen met een
aantal controversiële anti-terrorisme wetsontwerpen en relevante
jurisprudentie. Bits of Freedom houdt twee wetsontwerpen in het
bijzonder in de gaten: het wetsvoorstel strafbaarstelling
verheerlijking terroristische misdrijven en ontzetting uit het beroep,
vanwege de impact op (online) vrijheid van meningsuiting en het
wetsvoorstel computercriminaliteit II (CCII, in behandeling in de
Eerste Kamer). Daarnaast is er een wijziging aangekondigd van het
Besluit verstrekking gegevens telecommunicatie (om ook
internetproviders te verplichten de naam-adres-woonplaats gegevens van
klanten via het CIOT te ontsluiten, zoals de telecom operators dat al
jaren gewend zijn).
In november 2005 heeft het HOM een gedegen analyse gepubliceerd van de
effecten van vijf (voorgestelde) wetten op de mensenrechten. De
conclusies zijn vernietigend. Er is geen oog, noch bij de indieners
noch bij de Kamer voor het cumulatieve effect van alle wetgeving. "Bij
elkaar opgeteld betekenen de effecten van de verschillende maatregelen
een vergaande beperking van de vrijheden en rechten van burgers in
Nederland." Daarbij dreigt steeds meer gevaar van willekeur: "door het
gebruik van vage criteria wordt een te ruim bereik gecreëerd ten
aanzien van situaties waarin vergaande bevoegdheden kunnen worden
ingezet." Ook ontberen veel wetsvoorstellen noodzakelijkheid: "De
inbreuk op mensenrechtenbepalingen staat niet in verhouding tot het
nagestreefde doel. De noodzakelijkheid van de (voorgestelde) wetgeving
is niet aangetoond."
Het HOM signaleert een sterk glijdende schaal-effect en pleit voor
eindigheid van anti-terrorisme maatregelen. "Het gevaar bestaat dat er
steeds meer beperkende bevoegdheden worden gecreëerd zonder dat de
noodzakelijkheid, effectiviteit en proportionaliteit gewaarborgd zijn.
Om niet op een glijdende schaal terecht te komen waarbij mensenrechten
in toenemende mate ingeperkt worden, is het van belang dat in elk
wetsvoorstel een horizonbepaling, of in elk geval een
evaluatiebepaling, is opgenomen." Ook waarschuwt de paper tegen de
olievlekwerking: "De reikwijdte van de voorgestelde wetgeving beperkt
zich niet alleen tot de bestrijding van terrorisme. De wetgeving laat
ruimte om deze bevoegdheden in bredere zin in te zetten (...) zonder
dat de noodzakelijkheid en proportionaliteit voor deze doeleinden zijn
aangetoond."
Eerder al, in september 2005, kondigden het College bescherming
persoonsgegevens, de Commissie Gelijke Behandeling, de Nationale
ombudsman en het Studie- en informatiecentrum mensenrechten de
oprichting aan van een nationaal Nederlands mensenrechteninstituut,
via een advies aan minister Pechtold van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. Hoewel er naast de vier initiatiefnemers nog twee
organisaties zijn die zich bekommeren om mensenrechten in Nederland,
het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten en het Nederlands
Helsinki Comité, zien de oprichters grote lacunes in hun
werkzaamheden.
In het advies aan de minister worden de mensenrechtelijke gevolgen van
het antiterrorisme beleid genoemd als een voorbeeld waar het mis gaat.
De terreur wetgeving wordt weliswaar "vanuit verschillende
deelperspectieven [..] becommentarieerd, maar [..] een algehele visie
ontbreekt". Ook op andere terreinen zoals "de vrijheid van informatie
in het digitale tijdperk, de rechten van het kind en mensenrechten en
biotechnologie" ontbreekt volgens de opstellers zo'n visie. De
minister heeft daarop de middelen toegezegd om een bouwmeester aan te
stellen om een concreet plan te maken voor de samenwerking onder 1
gezamenlijke vlag.
Pilot project mensenrechten en terrorismebestrijding
http://www.hom.nl/nieuws_actueel.php/archives/2005/09/12/64/
Rechtsbescherming op de helling – effecten van anti-terreurwetgeving
opgeteld (14.11.2005)
http://www.hom.nl/publicaties/rechtsbescherming_op_de_helling.pdf
Advies aan Minister Pechtold, De Daad bij het Woord (08.09.2005)
http://www.cbpweb.nl/downloads_overig/advies_NIRM.pdf
Reactie minister Pechtold (08.09.2005)
http://www.ministerpechtold.nl/homepage_items/beneden/mijn_toespraken/toespraak_minister_a
=====================================================================
7. Bits of Freedom in het nieuws
=====================================================================
Gelderlander: Ongewenste e-mails en telefoontjes na prijsvraag op
internet (07.01.2006)
http://www.gelderlander.nl/archief?ArchiefID=3024128
"Dit is een veelgebruikte truc van bedrijven om zo veel mogelijk
persoonsgegevens van burgers te verzamelen", zegt Sjoera Nas van Bits
of Freedom, een digitale burgerrechtenbeweging. Vervolgens wordt de
consument overstelpt met ongewenste telefoontjes, e-mail en post.
Zie ook BOF in het nieuws
http://www.bof.nl/bof_in_nieuws.html
=====================================================================
8. Colofon
=====================================================================
Deze nieuwsbrief wordt mogelijk gemaakt door een gift van de stichting
NLnet.
http://www.nlnet.nl/
De Bits of Freedom nieuwsbrief wordt samengesteld en verzonden door de
stichting Bits of Freedom.
http://www.bof.nl/
Bits of Freedom komt op voor digitale burgerrechten. Bits of Freedom
is gevestigd in Amsterdam en is lid van de Global Internet Liberty
Campaign en European Digital Rights. Bits of Freedom bestaat uit
Maurice Wessling en Sjoera Nas.
Mits niet anders vermeld, valt de inhoud van deze nieuwsbrief onder de
Creative Commons Naamsvermelding 1.0 licentie. De gebruiker mag de
nieuwsbrief kopiëren, verspreiden, afgeleide werken maken en gebruiken
voor commerciële doeleinden. De licentie verplicht tot
naamsvermelding: de gebruiker dient Bits of Freedom te vermelden. Voor
de volledige licentie zie:
http://creativecommons.org/licenses/by/1.0/nl/deed.nl
Contactgegevens Bits of Freedom
info@bof.nl
tel 020 - 4686451
fax 020 - 5241229
Postbus 10746
1001 ES Amsterdam
Bits of Freedom Nieuwsbrief ISSN 15691160
http://www.bof.nl/nieuwsbrief/
Voor het ontvangen van persberichten kunt u een email sturen naar
info@bof.nl voor opname in de verzendlijst.
=====================================================================
Nieuwsbrief abonnement
=====================================================================
Abonneren kan via het invoerveld op:
http://www.bof.nl/
of door een e-mail te sturen naar:
nieuws-l-request@bof.nl
Subject: subscribe
Afmelden kan door een e-mail te sturen:
nieuws-l-request@bof.nl
Onderwerp: unsubscribe
Bij problemen met het (un)subscriben kunt u contact opnemen met info@bof.nl.
=====================================================================
European Digital Rights (EDRI)
=====================================================================
Bits of Freedom is lid van European Digital Rights, een associatie van
privacy en burgerrechten organisaties in Europa. EDRI geeft een eigen
Engelstalige, twee-wekelijkse elektronische nieuwsbrief uit met een
overzicht van de laatste ontwikkelingen in de Europa. Aanmelden voor
een gratis abonnement op EDRI-gram kan op de website van EDRI:
http://www.edri.org/
=====================================================================