Dit is een pagina uit het archief van Bits of Freedom. Ga naar de nieuwe website voor actuele informatie.
Bits of Freedom
 Over BOF
 BoF in het nieuws
 Nieuwsbrief
 Sponsors
 Internationaal
 Contact
 Privacy
 English
 Dossiers:
 Activisme-gids
 Aftappen
 Auteursrecht
 Cryptografie
 Open Source FAQ
 Notice & takedown
 RFID
 Spam
 Verkeersgegevens
Nationale Sigint Organisatie bouwtekeningen

[01.03.2005]

Het ministerie van Defensie gaat een deel van het terrein van KPN-dochter Xantic in Burum kopen. Op het terrein van het satelliet grondstation van Xantic (luchtfoto) wil Defensie de satelliet afluisterschotels plaatsen van de Nationale Sigint Organisatie (NSO). Uit de bouwtekeningen, die bij de aanvraag voor een bouwvergunning horen, blijkt dat de NSO 15 schotels wil bouwen op het Xantic terrein. Het project heeft de titel 'SMPS project Antenna plan'.

Begrenzing Grondstation NSO
Begrenzing Grondstation NSO( groot formaat)

Twee bestaande grote schotels van Xantic (Burum 1 en 3) worden gesloopt en vervangen door twee schotels met een middellijn van 18 meter die Intelsat gaan afluisteren.

Terrein Burum reserve posities en mobiele opstellingen
Terrein Burum reserve posities en mobiele opstellingen( groot formaat)

Op de bouwtekeningen van de 13 kleinere schotels staat ook vermeld welke satellieten deze schotels gaan afluisteren. Vijf schotels gaan naar Intelsat satellieten luisteren en acht naar Inmarsat. Bovendien vermelden de tekeningen technische details over de positie en het type van de schotels. Verder is er op de bouwtekeningen sprake van een tijdelijk gebouw ('interim behuizing'). Defensie wil zo snel mogelijk van start; definitieve bebouwing komt later. Hoe de kabels gaan lopen is nog niet vastgelegd ('cables to HQ to be defined'). Of het daarbij gaat om kabels naar het Xantic gebouw of naar de MIVD elders in het land is niet duidelijk. De Xantic lokatie in Burum is overigens al aangesloten op het Netherlands armed forces integrated network (Nafin).

Bouwtekening schotels 1 t/m 6
Bouwtekening schotels 1 t/m 6 (groot formaat)

Bouwtekening schotels 7 t/m 13
Bouwtekening schotels 7 t/m 13 (groot formaat)

[download alles in een zip file]

Moeizame oprichting

Minister Remkes heeft in een brief de Tweede Kamer op 24 januari 2005 geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot de Nationale Sigint (Signals Intelligence) Organisatie (NSO). De minister noemde daarbij Xantic en Burum niet. De NSO is in 2003 opgericht als een project-organisatie van AIVD en MIVD voor het afluisteren van satellietverkeer. Het Kabinet wil de NSO verzelfstandigen zodat een derde geheime dienst ontstaat in Nederland. In de brief beschrijft de minister de activiteiten van de NSO als volgt: "Deze organisatie gaat de verwerving van alle verbindingsinlichtingen voor de AIVD en voor de MIVD ondersteunen. Dit betreft de interceptie van niet-kabelgebonden telecommunicatie te weten satellietcommunicatie en hoogfrequent radioverkeer. Ook zal de organisatie de bijbehorende signaal-en trafficanalyse leveren en wordt er crypto-onderzoek uitgevoerd. De analyse van het geïntercepteerde materiaal blijft bij de onderscheiden diensten."

Defensie is sinds eind 2004 op zoek naar een lokatie waarop nieuwe schotels kunnen worden gebouwd. In Zoutkamp, waar Defensie al twee schotels heeft staan, wilde het ministerie het aantal uitbreiden tot 20 stuks. Omwonenden in Zoutkamp hebben echter met succes geprotesteerd en de toestemming tot uitbreiding ongedaan gemaakt via de Raad van State. Met de aankoop van een deel van het Xantic grondstation in Burum hoopt Defensie op minder procedurele problemen omdat het bestemmingsplan aldaar is toegesneden op de bestaande schotels. Het grondstation werd in 1976 gebouwd door de toenmalige PTT. KPN heeft een 65% belang in Xantic. Ook in Burum zijn nu omwonenden in actie gekomen en hebben bezwaarschriften ingediend.

Footprint

De hardnekkige pogingen van Defensie om een terrein te vinden in de buurt van het Xantic grondstation kunnen erop wijzen dat de NSO met haar installatie de downlink van de Xantic verbindingen wil afluisteren: de signalen van satellieten aan Xantic worden dan ook door de NSO opgevangen. De schotels in Zoutkamp staan ook slechts op 10 km afstand van Burum. Eerder heeft het kabinet de Tweede Kamer uitgebreid voorgelicht over deze mogelijkheid. In de notitie 'Grootschalig afluisteren van moderne telecommunicatiesystemen' van januari 2001 (Kamerstuk 2000-2001, 27591, nr. 1, Tweede Kamer) schrijft het kabinet: "Om deze reden hebben vrijwel alle grote telecommunicatiebedrijven (PTT's) eigen satellietgrondstations waarmee men de internationale verbindingen exploiteert. Over deze verbindingen worden per dag een zeer groot aantal telefoongesprekken, faxberichten, dataverkeer en ook in toenemende mate Internetverkeer verzonden. In Nederland is in Burum een satellietgrondstation van KPN-telecom operationeel. Dit satellietgrondstation wordt aangeduid als 'Station 12'. De grondstations van deze telecommunicatiebedrijven staan opgesteld binnen de footprint van de telecommunicatiesatelliet waarvan men de radiostraling wil ontvangen. Als een derde partij, bijvoorbeeld een gespecialiseerde inlichtingendienst van een overheid, een eigen satelliet-grondstation in de 'footprint' opstelt, is ook deze partij in staat om de radiostraling, die oorspronkelijk alleen voor PTT's was bedoeld, te ontvangen."

Met de aankoop van een deel van het Xantic terrein staat Defensie heel goed in die footprint. Hierdoor ontstaat de opmerkelijke situatie dat telecommunicatie die via de schotels van Xantic wordt verzonden en ontvangen, enkele meters verderop door de NSO wordt afgeluisterd. Xantic en de NSO kruipen dus heel dicht tegen elkaar aan, zonder dat daartoe voor Xantic overigens een wettelijke verplichting geldt.