 |
| Statement Bits of Freedom en Consumentenbond |
Rondetafel Bijeenkomst Vaste Commissie justitie Tweede Kamer 28 september 2005 Bits of Freedom en de Consumentenbond zijn verheugd over de uitnodiging voor deze rondetafel sessie. Het lijkt ons belangrijk om goed te kijken naar de gevolgen van een eventuele bewaarplicht op het vertrouwen van burgers en consumenten. BoF (Bits of Freedom) en de Consumentenbond vinden dat nut en noodzaak van een systematische bewaarplicht niet zijn aangetoond. In drie eerdere gezamenlijke brieven aan leden van de Eerste en Tweede Kamer hebben BOF en de Consumentenbond gepleit voor een zorgvuldige afweging van kosten en baten van de bewaarplicht. Wij onderkennen het belang van veiligheid. Natuurlijk is het cruciaal dat de overheid de nodige opsporingsmiddelen heeft ten behoeve van criminaliteits- en terrorismebestrijding. Maatregelen moeten wel passend en proportioneel zijn. De noodzaak, effectiviteit en proportionaliteit van dit voorstel zijn nog niet aangetoond. Daarbij hebben beide organisaties hun diepe zorg uitgesproken dat het preventief in de gaten houden van alle burgers niet te rijmen valt met elementaire rechten, waaronder de bescherming van privacy en het strafrechtelijke beginsel van het vermoeden van onschuld. Het onderzoek door de Erasmus Universiteit heeft deze zorgen niet kunnen wegnemen. Uit het Erasmus onderzoek blijkt juist dat de politie in vrijwel alle gevallen over de gevraagde gegevens kon beschikken, juist omdat telefoonmaatschappijen de belgegevens altijd al drie tot zes maanden bewaren. De onderzoekers stellen herhaaldelijk vast dat het onderzoek aantoont dat historische verkeersgegevens een rol spelen in de opsporingspraktijk, maar geven ook aan dat uit dit onderzoek geen conclusies vallen te trekken over de noodzaak van een bewaarplicht. Dan zou er immers ook onderzoek gedaan moeten worden naar de hoeveelheden zaken die zonder verkeersgegevens nooit opgelost hadden kunnen worden. Bovendien zou er gekeken moeten worden naar de maatschappelijke kosten en naar de effectiviteit en betrouwbaarheid van verkeersgegevens. Dat viel allemaal buiten de opdracht van het ministerie aan de Erasmus universiteit. In de 65 zaken genoemd in het rapport was er niet 1 keer sprake van een behoefte aan informatie over internetgebruik. Bovendien bleken alle zaken binnen drie maanden te kunnen worden aangepakt door de politie. Het verlanglijstje van de politie dat vervolgens aan het einde van het rapport opduikt over internetgegevens, is volgens begeleider professor Mevis op geen enkele wijze onderbouwd door het rapport. Het Britse EU-voorzitterschap heeft recent ook een rapport gepresenteerd dat een onderbouwing zou moeten bieden voor een algemene bewaarplicht. Ook dit rapport onderbouwt onvoldoende de noodzaak voor het instellen van een algemene bewaarplicht. Het rapport noemt vier voorbeelden van onderzoek waarin verkeersgegevens een rol speelden. In vier van de vijf gevallen ging het om ontvoerings- en bedreigingzaken die binnen drie dagen werden opgelost. In het vijfde geval, onderzoek naar een dievenbende, leverden historische verkeersgegevens additionele bewijslast op over de allereerste inbraken. De dievenbende zelf werd er niet mee opgespoord. Ook het Britse rapport slaagt er dus niet in om de noodzaak, effectiviteit en proportionaliteit aan te tonen van de verlengde of nieuwe beschikbaarheid van historische verkeersgegevens voor de opsporing. Het gebrek aan effectiviteit en proportionaliteit van een dergelijke maatregel wordt ook onderkend door de Amerikaanse burgerrechtenorganisatie EFF. Deze noemde de Europese plannen voor bewaarplicht onlangs een goed voorbeeld van 'binbag' wetgeving. De opsporing zou er ongetwijfeld bij gebaat zijn als ze iedere vuilniszak konden doorzoeken op vingerafdrukken en DNA-sporen. Vanuit een dergelijke redenering zou je vuilnisbedrijven kunnen verplichten vuilnis voor bepaalde tijd te bewaren op adres. Ook het preventief afnemen van DNA of het permanent camera-toezicht in elke woonkamer leveren ongetwijfeld goede resultaten op voor de opsporing. Maar bij dergelijke maatregelen is elke redelijkheid zoek. Veiligheid van burgers en consumenten is alleen dán gewaarborgd als maatregelen effectief en proportioneel zijn. Anders bied je schijnveiligheid en wek je vals vertrouwen. Een bewaarplicht voor verkeersgegevens van alle Europese burgers moet in verhouding staan tot het te bereiken doel, namelijk meer veiligheid. Volgens BoF en de Consumentenbond is die verhouding nog niet aangetoond. Noodzaak, nut, effectiviteit en proportionaliteit zijn niet aannemelijk gemaakt. |