Buma zet stap terug: geen collectieve licentie, maar downloadverbod

Waarom jouw internetvrijheid ook belangrijk is voor onze economie

Datalek: opnameapparatuur verhoor verloren
DOSSIER / Vrijheid in je communicatie

De onschatbare waarde van het internet voor onze vrijheid en de samenleving is te danken aan de openheid en netneutraliteit van het informatienetwerk. Deze cruciale voorwaarde staat onder druk, nu providers steeds vaker informatie over hun netwerk afkijpen. Het kabinet wil “een vrij en open internet” bevorderen, maar doet momenteel nog niet genoeg. Netneutraliteit moet bij wet verplicht worden.

Vrij internet voor economie en voor gebruiker
Internet is de motor van innovatie. De neutraliteit en openheid van het internet maken het mogelijk om als startend bedrijf direct een miljoenenpubliek aan te spreken. Door deze eigenschappen zijn kleine garage startups zoals Google, Marktplaats en – zoals Minister Verhagen in een recent interview noemde – Tom-Tom in record tempo uitgegroeid tot succesvolle ondernemingen. Ook stelt de openheid van het internet gebruikers in staat om gebruik te maken van hun fundamentele vrijheden. Iedere gebruiker kan communiceren, informatie opzoeken en participeren in het publieke debat.

Tot voor kort stelden internetproviders zich op als neutraal doorgeefluik: ze gaven het hele internet door. Dat principe heet netneutraliteit. Maar providers willen en zullen steeds vaker de toegang tot websites en diensten om concurrentieredenen beperken of blokkeren. Deze maatregelen stellen de providers in staat om een poortwachtersfunctie in te nemen, om te beslissen tot welke informatie jij op het internet toegang krijgt. Dit ontneemt de vrijheid van de eindgebruiker om zonder toestemming van een tussenpersoon te kunnen concurreren en communiceren op het internet.

Marktwerking ontbreekt in telecomsector
Het Centraal Planbureau (CPB) stelt (PDF) dat de telecomsector op zijn best een oligopolie is: een klein aantal partijen controleert de hele markt. Dit is in groot contrast met de jaren negentig. Toen waren er talloze middelgrote providers actief op de internetmarkt. “Na diverse acquisities is de ISP-markt nu voor 49% in handen van KPN. Daarnaast is ongeveer 40% in handen van de kabelbedrijven” (Netwerkneutraliteit: stand van zaken in Nederland, 2009, p. 32). Kabelaars Ziggo en UPC hebben een verdeeld dekkingsgebied en concurreren dus alleen met DSL en niet onderling. De concurrentie op het internet is al lang niet optimaal meer. Het Centraal Plan Bureau schrijft in een reactie aan de Europese Commissie: “Network operators have incentives to abandon network neutrality in order to charge end users and content providers different prices, based on the value of the content to them. Such a strategy [..] leads to the creation of niche markets and thus less competition.” Internet providers hebben dus prikkels om eigen producten voorrang te geven. Denk aan de kabelaar die IP-TV vertraagd om eigen TV-diensten te bevorderen.

Providers misbruiken positie al
In de praktijk zijn er al diverse voorbeelden van afbreuk aan netneutraliteit:

Grote lobby telecombedrijven
Ook de lobby van de Nederlandse mobiele operators staat niet stil. Via een bericht op nu.nl laten de operators weten dat ze extra betalen voor een zware dienst niet uit sluiten. T-Mobile en haar moederbedrijf Deutsche Telecom stellen voor om verschillende tarieven te rekenen voor belastende diensten (video) en minder belastende diensten (internet, email). Vodafone wil contentaanbieders verplichten om mee te betalen voor het gebruik van haar netwerk. Dit is een opvallend voorstel, aangezien jij als eindgebruiker al betaalt voor het verbruik van data op het Vodafone netwerk.

Conclusie: transparantie niet voldoende, ingrijpen nu nodig
Dit kabinet heeft het voornemen om “een vrij en open internet” te bevorderen, zo valt te lezen in het regeerakkoord. Dit wil de regering bereiken door providers te verplichten transparant te zijn over wanneer bedrijven internetverkeer afknijpen of blokkeren. Maar transparantie waarborgt geen “vrij en open internet”, zoals hierboven is aangetoond. Indien we van de vrijheden en economische kansen van een vrij en open internet willen blijven genieten, zullen we netneutraliteit via de wet moeten beschermen.

Deze illustratie en de onderstaande videoboodschap door de uitvinder van het world wide web, Tim Berners-Lee, leggen het nog eens uit:

  1. Willem

    Het is toch jammer dat deze roep om meer overheidsingrijpen gepaard gaat met:

    1. een voorbeeld waarbij de Consumentenbond samen met OPTA hun zin halen zonder expliciete regulering,
    2. een voorbeeld waarbij de kosten niet bij de klant worden gelegd, maar bij een ander bedrijf (NPO als ‘bedrijf’ want belastinggefinancierd),
    3. een aantal hypothetische bedreigingen. Zo’n antwoord van het CPB is ook gewoon een hypothetisch antwoord (“zou” “kunnen”, Hans Teeuwen, iemand?).

    Nergens wordt aannemelijk gemaakt dat transparantie onvoldoende is. Probeer als belangenorganisatie eens een contract opzegbaar te maken als achteraf (pas) blijkt dat er aan internetsturing wordt gedaan. Dan draag je net zoveel bij aan het maatschappelijk debat, maar wel zonder m.i. veel te luide roep om nieuwe wetgeving.

    Ik kan me goed voorstellen dat hele lichte ‘wetgeving’, bijv. van de OPTA, die puur vereist dat priority of service vooraf contractueel kenbaar wordt gemaakt op het niveau van websites voldoende is om excessen te voorkomen.

    Grote bedrijven (providers) zijn lang niet zo evil als jullie regelmatig doen voorkomen. Veel discussies in bedrijven gaan ook meteen over de balans tussen acties tegen klantbelang in (bijv. knijpen van p2p) en de reacties van concurrenten.

    Leuk dat jullie stellen dat je niet makkelijk van je all-in-one abonnement kan afkomen, maar als ik vandaag ruzie heb met Tele2 en opzeg, kan ik morgen bij Ziggo / KPN + Digitenne terecht. Zo lang die bedrijven niet samenzweren, overleef ik het als consument wel in de woelige internetmarkt.

  2. Axel Arnbak

    @Willem

    Dank voor je commentaar. Je kritiek grijpt in op gewenste regulering in de telecomsector. Vooraf of achteraf?

    De liberalisering van deze markt heeft consumenten oneindig veel voordeel gebracht – dalende prijzen, breder aanbod en keuzevrijheid. Dit als gevolg van ex ante (vooraf) regulering, waarbij onafhankelijke toezichthouders – de OPTA in Nederland – stevige bevoegdheden kregen toebedeeld. De meeste apart afgebakende telecommarkten neigen immers niet vanzelf naar volledige concurrentie. Dit geldt al helemaal niet voor openbaar electronische communicatienetwerken, omdat de kabelaars en KPN een groot gedeelte van dat netwerk in handen hebben – in het bijzonder de ‘last mile’ van de meterkast naar je huiskamer. Dientengevolge kunnen deze bedrijven marktmacht uitoefenen en vanuit perspectief van het bedrijf is dat niet ‘evil’, maar logisch om winsten te maximaliseren. Dat betekent niet, dat dit een maatschappelijk gewenste uitkomst is.

    Om eindgebruikers, jij en met jou bijvoorbeeld het midden- en kleinbedrijf van Nederland, toch in staat te stellen van neutrale netwerken gebruik te maken is wettelijke verankering van het netwerkneutraliteit-principe geboden. Het internet is te belangrijk om te kunnen worden opgedeeld door het bedrijfsleven in een splinternet op grond van commerciële prikkels. Alle positieve effecten van het web voor onze innovatie, democratische participatie en keuzevrijheid kunnen verloren gaan. We verwijzen graag naar het betoog van Berners-Lee.

    Met transparantie is netwerkneutraliteit niet gegarandeerd. Allereerst zijn er de transactiekosten, hoe moeilijk het is om over te stappen. Als jij een e-mailadres hebt bij de ene provider, zul je dit niet zomaar mee kunnen nemen naar de volgende. De jarenlange problemen met nummerportabiliteit – het meenemen van je mobiele nummer van de ene naar de andere provider – laten dat klip en klaar zien. En als je een triple-play abonnement (internet, televisie, telefonie) afneemt, zal het bepaald geen sinecure zijn. Stap je met internet over, maar houd je je telefoon en televisie abonnement aan? Worden die laatste twee diensten duurder? Mag je hetzelfde telefoonnummer behouden? Hoeveel dagen zit je zonder internet? Het verleden laat zien dat we problemen kunnen verwachten.

    Als eindgebruikers met al deze omstandigheden geconfronteerd wordt en ziet dat zijn provider in het begin niet veel, maar stilaan meer afknijpt – stapt de gemiddelde gebruiker dan over? En is dit een wenselijk risico? De architectuur van het internet staat op het spel, terwijl juist het neutrale en democratische karakter van het internet jou en je omgeving oneindig veel voordelen geboden heeft.

    Ook kun je er zeker van zijn, dat providers met betrekking tot de transparantie-verplichting in de marge zullen opereren: wat valt wel/niet onder die verplichting? Voer voor advocaten. En het schept een te continue afhankelijkheid van een sterke internetgemeenschap om schendingen van netneutraliteit te ontdekken en er aandacht voor te vragen.

    Om tot slot in te gaan op je comment:
    – het voorbeeld van de Consumentenbond laat zien dat de prikkels om netneutraliteit te schenden aanwezig zijn en alleen door het kordate optreden van de Consumentenbond gemitigeerd werd;
    – als de NPO de rekening betaalt, betaal jij als belastingbetaler gewoon mee. Indirect betaal jij voor gebrekkige investeringen voor telecomproviders;
    – Providers zijn niet evil, maar als gewone mensen. Ze streven maximale output na en kunnen daarin te ver gaan als de marktomstandigheden volledige concurrentie in de weg staan.

  3. Henk Schanssema

    @Willem
    Op zichzelf uitstekend dat BOF kritisch wordt gevolgd, zo blijft BOF scherp:-)

    Het m.i. te simpel om te veronderstellen dat de klant wel zal overstappen als het hem niet bevalt. De grote jongens houden elkaar goed in de gaten. Als er een bijvoorbeeld begint met filteren, blokkeren of doorberekenen van “dure” content (=meestal data-intensief verkeer) en het gros van de consumenten daardoor niet afhaakt, dan kun je er gif op innemen dat de rest “meedoet”.

    Kijk maar naar het “afrekenen per minuut”: ze doen het allemaal. Per gesprek een halve minuut extra. Kassa!

    Telecombedrijven zijn veelal tevens content provider en ze zullen er alles aan doen om de eigen content zo veel mogelijk te bevoordelen ten opzichte van de concurrent. De doorsnee consument weet vaak niet eens dat er iets wordt “afgeknepen” en de kans is 99.9% dat een helpdesk in het antwoordscript heeft staan dat stotterende Skype verbindingen niet aan de telecommer te wijten zijn, ook al zou dat wel zo zijn.

    De geruchten omtrent (nu nog) buitenlandse bedrijven die extra geld willen voor bijvoorbeeld YouTube vind ik uitermate zorgelijk. Het is de prelude van een omgekeerde wereld: betalen om je content via een netwerk te mogen verspreiden. Dubbele courtage voor de telecomboer ligt op de loer: zowel de aanbieder als de afnemer betaalt.

    Overigens vind ik je suggestie om – in mijn woorden – neutraliteit in het contract op te nemen uitstekend. Zou dat ook lukken?

  4. wouter minten

    isp’s moeten zich alleen bezig houden met doorvoer, net als de post. het enigste verschil tussen abonnementen moet data limit en snelheid zijn.

    voor je het weet hebben wij een “speciaal” internet voor video (zoals youtube en dergelijke) waar we een “vergoeding” moeten betalen aan een stichting zoals brein? krijgt ieder isp verdeel station een kantoortje van het ciot/ de politie/ brein/ aivd, om met dpi alles te bekijken en af te luisteren?

    de meeste pedo’s zijn slimme mensen.. die gaan encryptie gebruiken en daar is niets tegen te beginnen.(tenzij ze (de regering) encryptie gaan verbieden/blokkeren/als “verdacht” aanmerken)
    en waarom een filter? zijn die kiddieporn sites dan zo gemakkelijk te vinden?
    (nee filters komen er onder druk van de copyrightaapjes en ambtenaren die al dat “protest” en “anders denken ” niet zo leuk vinden(wij vinden wat iran en china doen niet goed, maar het lijkt ons wel handig voor in ons eigen land))

    en meer over copyright©: ik kan met een doos met 200 pennen van de hema voor maar €4,95(geen echte prijs) en een blok van 500 A4’s voor €10,00 toch wel een boek overpennen, gaan we nu ook pennen en papier verbieden?

    het enige internet is een vrij internet, als youtube het net teveel belast dan moeten de isp’s maar dikkere/ meerdere glasvezelkabels aanleggen en niet het bestaande/verouderde netwerk segmenteren.

    maar ik zie het aankomen:
    apart opgenomen in het pakket: video streaming, email, online email(gmail, hotmail), cloud services (google docs), informatie sites(wikipedia), nieuws sites(nu.nl geenstijl, nytimes. allemaal appart voor betalen natuurlijk,(aan de isp..)),
    en wil je gamen met je vrienden? nou, dan moet je een aanvullend pakket aannemen voor: pc gamen, ps3, x360 of wii, he wat? steam? nee, alleen battle.net of windows live.

    oh, je gebruikt linux? tja dat staan we niet toe wand daar werkt de spyware van de regering niet op (mac gebruikers krijgen gratis toegang tot de appstore, itunes kost extra)

    wat heb jij toch een mooie techno gemaakt zeg, helaas komt het CC (creative commons) licentie niet overeen met het beleid van brein, dus je mag het niet uploaden of delen met anderen. (we hebben een notitie van jouw poging tot auteursrechten breuk van een plaat die JIJ gemaakt hebt naar brein en de politie gestuurd, een prettige dag verder ).

    dus je wilt bittorrent gebruiken? nee, dat mag niet, je weet toch dat dat tegen de copyright wetten is?
    en het zou ons netwerk teveel belasten.. politie! we hebben er weer een!

    we vinden het zeer verdacht dat u op 22-03-2015 14:22:17 een gecodeerde verbinding maakte naar “mijn.ing.nl” u heeft hiermee nog 2 strafpunten over.

    waarom wilt u een diaspora site opzetten? daar is facebook toch voor? nee, als u diaspora erbij wilt kost dat extra.

    wij hebben al in geen tijdje een rapport van onze spyw.. netwerk driver ontvangen vanaf uw pc, maar toch netwerk activiteit gedetecteerd, heet u soms uw pc geformatteerd? dan bent u in overtreding van de bewaarplicht in het aangepaste deel van ACTA-3.0, wij zullen dit melden aan de politie.

    voor je het weet is eer maar één site, die van de staat en dat was het dan…
    maar bekijk het van de zonnige kant! duiven kunnen usb-sticks dragen!

  5. Lennart

    Gewoon een grote depressie is dat internet, waar je steeds meer betaalt voor steeds minder. Zijn gewoon drugsdealers, eerst laten proeven en vervolgens steeds meer rotzooi leveren i.p.v. kwaliteit voor steeds meer geld. Maakt geen bal uit welke provider je zit, alles is bagger. Je kunt mij niet wijs maken dat er iemand is die perfect internet heeft de hele dag door. Er is altijd wel ergens storing. Ik heb nog nooit meegemaakt dat ik storingsvrij internet had, sinds 1998. Dit ligt niet aan mij heb al diverse mensen over de vloer gehad. Of dat nu KPN, Ziggo of weet ik veel wat heet. Het is allemaal bagger, duur en complex moeilijk, helpdesks weten nooit iets, en servicegericht werken (=de klant positief maken en uiteindelijk helpen, klacht komt immers altijd terug in een andere of zelfde vorm) kennen ze in Nederland niet. Nee, er moet verdiend worden. We bellen niet genoeg, want men is altijd ontevreden met de winst die er nu is. Het moet altijd meer, voor steeds minder. En als we niet tevreden zijn dan stampen we er toch gewoon even veertigduizend man uit? Niet wetende dat behalve hun, die ook vrouwen en kinderen hebben, die ook moeten eten. Kun je lekker bijstand aanvragen en drie weken wachten op salaris, waar moet ik dan van eten? Oh dat interesseert ons niets. Slapen jullie maar lekker verder.

Laat een reactie achter op Lennart Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.