Parlementaire Agenda Week 6

Prangende vraag: wanneer vertelt Nederlandse overheid wat zij over ons opslaat?

Error: country disconnected
DOSSIER / Vrijheid in je communicatie

De Europese Commisie geeft, voor het eerst, inzicht in alle geldende Europese surveillancemaatregelen en bindt zich bovendien aan criteria voor nieuwe privacy beperkende plannen. De Nederlandse overheid lijkt echter geen opvolging te geven aan dit goede initiatief. Vindt onze regering dat wij geen recht hebben om te weten welke persoonlijke gegevens de overheid over ons opslaat of laat opslaan? Een prangende vraag – hoog tijd dat de politiek in actie komt.

De Europese Commissie lanceerde in juni vorig jaar haar eerste ‘Overzicht van het informatiebeheer op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht’, met daarin een volledig overzicht wie welke informatie over de burgers verzamelt, opslaat en uitwisselt en voor welke doeleinden dat gebeurt. ‘Citizens have a right to know’, schrijft de Commissie (p. 3). Daarnaast ontwikkelt de Commissie een vrij uitgebreid handvat voor het evalueren van bestaande en nieuwe overheidsmaatregelen die onze levens verder in kaart brengen. Denk daarbij aan waarborgen dat grondrechten beschermd blijven (p.25-27), zoals noodzakelijkheid (is de maatregel noodzakelijk in een democratische samenleving?), subsidiariteit (is er een andere, minder vrijheidsbeperkende manier om hetzelfde doel te bereiken?), een horizonbepaling (de maatregel houdt na een aantal jaren op te bestaan, tenzij eerdergenoemde waarborgen nog overeind staan) en een impact assessment (welke gevolgen heeft de maatregel voor grondrechten?). De Commissie commiteert zich aan het overzicht en deze criteria en zal voortaan jaarlijks zo een onderzoek uitbrengen.

Merkwaardig genoeg, lijkt Nederland geen navolging te geven aan dit goede initiatief. Vreemd, want het kritisch toetsen van surveillancemaatregelen lezen we deels terug in het regeerakkoord (p. 42 – PDF). Bovendien is het absolute noodzaak om helder te krijgen onder welke strikte voorwaarden de overheid onze grondrechten mag schenden. Nederland heeft namelijk, als een van de weinige Westerse democratieën, geen constitutionele rechter die als stok achter de deur nieuwe wetten aan de Grondwet kan toetsen. De Eerste Kamer is hier met deze taak belast en treft vaak goede, maar soms ook verkeerde beslissingen. Een Nederlands beoordelingskader biedt een belangrijk handvat aan beleidsmakers en politici bij het formuleren van nieuwe regels. En voor ons, de samenleving, om hun besluiten te toetsen.

Op de rapportage van de Europese Commissie is nog wel het nodige aan te merken. Zo is de beschrijving van de bewaarplicht telecomgegevens (p.35/48) incompleet en de rechtvaardiging ver onder de maat. De lijst met categorieën verzamelde gegevens vermeldt niet dat door de bewaarplicht onze locatiegegevens opgeslagen worden. Oftewel, dat 225 keer per dag wordt gemonitord waar je precies bent geweest. En als de Commissie denkt weg te komen met het noemen van vier vage anecdotes om deze diepe inbreuk op onze privacy te rechtvaardigen, weten we dat er veel werk aan de winkel is. Vandaar onze recente toespraak (PDF) op het Europese congres over de evaluatie van de bewaarplicht, waarin onze analyse op de bewaarplicht is terug te lezen.

Ondanks deze missers, blijft één prangende vraag recht overeind staan: waarom geeft de Nederlandse overheid niet jaarlijks zo een rapport uit? Na jarenlang onbesuisd databanken met persoonlijke informatie van alle Nederlanders opgetuigd te hebben, is het de hoogste tijd dat de overheid haar beloften uit het regeerakkoord volledig nakomt en aan de slag gaat. En het in één keer goed doet: een volledig overzicht, een helder toetsingskader, een commitment hieraan gevolg te geven, een jaarlijkse evaluatie, zonder missers. Zodat dit Kabinet laat zien, dat het niet alleen opsporing serieus neemt, maar ook de grondrechten – en daarmee de veiligheid – van iedere Nederlander. En als dit Kabinet er niet aan wil, moeten onze volksvertegenwoordigers de overheid hiertoe aanzetten.

Europeanen hebben een ‘right to know’ – hebben Nederlanders dat dan niet? Wat vind jij? Laat het in de comments weten.

  1. PartijPolitiekNieuws.nl

    Prangende vraag: wanneer vertelt Nederlandse overheid wat zij over ons opslaat? @bitsoffreedom…

    Bedankt voor het publiceren van dit artikel – Trackback van PartijPolitiekNieuws.nl…

  2. Jasper Mokkink

    Natuurlijk hebben we “the right to know”. De overheid dient de burgers, niet andersom, wij mogen weten wat de overheid over ons opslaat. In het verleden zijn er dingen voorgevallen waardoor word bewezen dat de overheid keer na keer blunders maakt met het opslaan van onze gegevens. De burgers moeten dit controleren. Dus hebben we “the right to know”.

  3. Jan Smits

    We zijn pas net begonnen met te begrijpen hoe ingrijpend al dit opslaan zal zijn. Er valt dan ook (heel) veel over te zeggen. Bijv. wordt het feit dat de AIVD een stealth sms (heeft) gebruikt in ‘jouw’ bestand opgeslagen. Het met elkaar ‘kruisen’ van bestanden wordt daarmee ook interessanter, en wanneer het zeef fijnmaziger wordt wordt de kans dat je digitaal betrapt wordt ook steeds groter. Maar het wordt dan ook steeds ‘enger om hier te wonen
    Een punt wil ik hier heel graag maken, er moet een recht komen waardoor we ook uit een dergelijk bestand verwijderd kunnen worden: “de overheid dient de verplichting tot vergeten” opgelegd te krijgen. Er dienen juridische (grondwettelijke) en technische garanties te komen dat je werkelijk uit een bestand verwijderd wordt. en dat kan pas vorm krijgen nadat we ‘weten’.

  4. Kasper Meilgaard

    Er moet een duidelijk stationair punt in de afweging tussen privacyschending en veiligheid komen. Het is niet meer dan normaal dat de overheid een controlerende functie heeft in de naleving van de wet, sterker nog, zonder controle is de wet uiteraard zinloos. En de nieuw verkregen mogelijkheid om van iedereen zoveel mogelijk informatie te bewaren tegen een zeer lage prijs (je hebt geen surveiliance team meer nodig om te controleren of iemand zich aan de regels houd), is een gevolg van de huidige technologische ontwikkelingen. Het is dus een direct gevolg van het bestaande budget voor surveiliance en technologische ontwikkeling. De ethiek komt later dan de eerste toepassingen, en het zal zeker nog even duren tot dat we een duidelijke grens kunnen trekken tussen wanneer de overheid mag controleren, en wanneer de overheid dat niet mag.

    Tot die tijd is onze enige optie om hier dus goed over na te denken.

  5. Caroline Danon

    Evident dat ik vóór de transparantie van de overheid ben. Ik vind het griezelig dat kennelijk de overheid het nodig vind om mijn locatie 225 keer per dag te bepalen? Waarom? Wat is het grotere goed hierachter? Het kan echt niet liggen aan de massieve hoeveelheid terroristische aanslagen.

    Vervelend is dat “de overheid” zo’n vaag begrip is. Er zijn overheidsinstanties die zonder meer transparant proberen te zijn, en dat zelfs in de inrichting van de kantoren tot uitdrukking brengen. Maar welk deel van de overheid wil dan zo graag alles van ons weten? De minister? Ik kan het me niet voorstellen, voor die vier jaar dat die in functie is. Ergens zit er dus iets in de of in enkele ministeries die deze trend van informatie slurpen in stand houdt. Een beeld van dit of deze ministeries krijgen zou heel mooi zijn.

  6. Michiel

    Goed stuk. Eerlijk gezegd verbaast het me echter niet dat ook deze ‘law and order’-regering maar weinig aandacht heeft voor grondrechten als het recht op privacy. Eigenlijk verbaast het me veel meer dat er in het regeerakkoord überhaupt staat dat het van plan is iets te ondernemen tegen overdreven dataopslag. Maar om de vraag te beantwoorden: Natuurlijk heeft de Nederlandse burger in beginsel een ‘right to know’. Wat mij betreft kan die gespiegeld worden aan art. 68 Gw.: Ministers en staatssecretarissen geven de Kamer(s), kort gezegd, die inlichtingen waar om gevraagd wordt en waarvan het verstrekken niet in strijd is met het (redelijke) belang van de staat. Afgezien van staatsveiligheid (wat mij betreft in strikte zin) e.d. moet de informatie gewoon gegeven worden. Is dit een mooi onderwerp voor een set Kamervragen?

  7. CtrlSPATIE

    Om het geheel maar eens in een context te plaatsen:
    http://www.youtube.com/watch?v=Gw8LPn4irao

    50 minuten, de moeite waard.

  8. Jan van de Laar

    OPROEP TOT BURGERLIJKE ONGEHOORZAAMHEID

    Het zou goed zijn om de ambtenaren en beleidsmakers op dit gebied eens te confronteren met wat de overheid allemaal over hen zelf weet. Misschien is het voor BOF mogelijk om met behulp van burgerlijk ongehoorzame ambtenaren een lijvig dossier samen te stellen over de dagelijkse bezigheden van een bepaalde minister of op een andere manier uit de diverse overheidsbronnen informatie over een nog nader te bepalen ambtspersoon samen te stellen. Wellicht met behulp van wat hackers.

  9. Cees Ruyter

    Het is onzin om van de bestaande macht te verwachten dat ze de waarheid ineens gaan spreken.
    U leeft in een land met een schijndemocratie die mondiaal NIETS te vertellen heeft.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.