Nieuwsbrief: Licht op lekken

De stok achter Opsteltens deur

Licht op lekken

Het behoeft geen introductie: de politie en andere opsporingsdiensten overtreden al jaren de regels wanneer ze zoeken in de databank met de klantgegevens van telefonie- en internetaanbieders. Eerder dit jaar stelde de minister Opstelten een deadline: per 1 mei netjes neuzen volgens de regels of afgesloten worden. Die deadline werd door minstens twee korpsen niet gehaald.

De opsporings- en inlichtingendiensten overtreden al jarenlang de regels bij het opvragen van gegevens uit de databank met de klantgegevens van telefonie- en internetaanbieders. De minister had het al aangekondigd: met een steekproef bij zes diensten zou hij deze zomer controleren of ze zich wel netjes aan alle regels houden. Korpsen die na 1 mei nog altijd de wet overtraden, zouden worden afgesloten. Je moet het hem nageven, de twee politiekorpsen die vooraf hadden aangegeven de deadline niet te kunnen halen zijn ook meegenomen in het onderzoek. Die korpsen, Rotterdam-Rijnmond en Amsterdam-Amstelland, hadden hun zaakjes in juni op orde. Dat kon niet worden gezegd van de korpsen Gelderland-Zuid en Drenthe.

Bij het korps Gelderland-Zuid blijkt dat de formulieren die gebruikt worden om gegevens vast te leggen niet volledig zijn. Ook is de administratie van de opsporingsonderzoeken er niet op ingericht om snel te kunnen controleren of een verzoek om gegevens uit de databank wel rechtmatig is. De medewerker die de gegevens in de databank mag opzoeken slaat die controle dan ook vaak over. Ook is controle achteraf dan moeilijk. Bij de politie in Drenthe spelen net zulke problemen. Het resultaat laat zich raden: bij beide korpsen waren 2 van de 10 bevragingen onrechtmatig. Zie Quickscan bij zes gebruikers van het CIOT Informatiesysteem (PDF), pagina’s 10, 37, 41-44, 49, 53, 55 en 56.

Twee korpsen hielden zich ook na de deadline van de Opstelten zich niet aan de regels. Zij zouden worden afgesloten, zo had de minister de Tweede Kamer voorgehouden. Dat is niet gebeurd. De minister schrijft nu dat in de twee maanden tussen het onderzoek en het opstellen van het rapport ‘herstelacties’ hebben plaatsgevonden. Na een extra controle komt de minister nu tot de conclusie dat elk van de zes onderzochte korpsen voldoet aan alle normen.

In de brief schrijft de minister ook over zijn voornemens. Zo wil hij de regels voor het opzoeken van gegevens uit de databank ‘actualiseren’. Gelukkig benadrukt hij zelf al

Essentiële en wettelijk vastgelegde verplichtingen, zoals het achteraf kunnen verantwoorden van de rechtmatigheid van bevragingen, zullen echter niet worden aangetast”.

Schrikbarender is het idee dat hij de ‘systematiek van externe audits’ wil vervangen met de “introductie van een goed werkend systeem van interne auditting”. Ook merkt de minister op dat de uitkomsten van het onderzoek nog een keer aantonen dat de strikte naleving van de regels nog altijd niet voldoende zeker is.

Het lijkt me nodig om de stok achter de deur te handhaven, namelijk eventuele afsluiting van het CIOT, indien en zolang de [opsporingsdienst] niet aan de normen voldoet.

Zie de aanbiedingsbrief (PDF), pagina 4. We zien liever dat de minister, in plaats van de stok achter zijn deur, de naleving van de wet door korpsen handhaaft.

Het geeft te denken dat na zoveel aanmaningen en dreigementen van de minister twee van de zes gecontroleerde diensten nog altijd de regels overtreden. En dat bij die twee korpsen een vijfde van de bevragingen onrechtmatig is. Hoe zouden die andere dertig opsporings- en inlichtingendiensten het doen? En hoeveel is de stok achter Opstelten’s deur waard? Zijn dreigement om korpsen die de wet overtreden de toegang tot de databank met klantgegevens te ontzeggen bleek niet bepaald hard. Hoeveel moet er dan nog misgaan?

Begin augustus heeft Bits of Freedom het ministerie van Veiligheid en Justitie gevraagd om het rapport openbaar te maken (met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur). Twee weken voordat het rapport naar de Tweede Kamer werd gestuurd, werd ons verzoek volledig afgewezen omdat het zou gaan om een rapport ten behoeve van “intern beraad”.

  1. tifkap

    “een goed werkend systeem van interne auditting”

    Die niet te WOB’en is, en die de minitster niet in verlegenheid kan brengen, of ben ik nou te cynisch?
    Fix niet het systeem, maar de boodschapper.

  2. Hawick

    Wie heeft het WOB verzoek afgewezen 2 weken voor info aan de 2e kamer?Die persoon/functionaris mag m.i. met naam, toenaam en functie worden genoemd. M.i. is er een democratisch belang mee gediend om openbaar te discussieren of deze persoon nog betrouwbaar mag worden geacht in publieke aangelegenheden.
    Het is ook oer stom. Men had kunnen antwoorden met ” dit document wordt over enkele weken aan de 2e kamer gepresenteerd” en niemand was er opgewonden over geraakt. We hadden braaf gewacht en het democratisch proces haar beloop gelaten.
    Maar een Justitie met een decennia door etterende cultuur van habituele grootschalige wetsovertredingen vormt op zich zelf een risico voor het democratisch bestel. Hoe is het nu met de opslag van gegevens van camera’s boven de snelwegen?
    Gezien het grote aantallen fouten en overtredingen binnen het hele justitiele apparaat vind ik dat we best mogeneisendat Justitie zich veel meer aan de wet houdt.
    Ze hebben al bevoegdheden en middelen genoeg.
    Ze hebben mensen al massaal actief ontmoedigd om kleine en middelgrote criminaliteit aan te geven.
    Er zijn hele sectoren waar ze de criminaliteit totaal niet aanpakken.
    Het is een inefficient apparaat dat op een aantal punten ook nog eens een slecht voorbeeld geeft.
    Bij internationale vergelijkingen doen we het helemaal niet zo goed.
    De gewone man heeft er een levensgroot belang bij dat het kan vertrouwenop de integriteit van het openbaar bestuur en de handhavers van het recht. Op deze manier ondermijnt de overheid zelf actief en op ernstige wijze het vertrouwenvan de burgers. Opstelten pakt momenteel veel dingen best aardig aan, maar richting Justitie enpolitie is hij op dit soort essentiele puntneeigenlijk te lief.

  3. Ben

    Als er in enkele korpsen al problemen zijn met het op orde houden van administratie rond CIOT-bevragingen, weet ik niet of het handig is om de audit op het proces ook intern te doen.

  4. Ozymandrias

    Ik vindt dit dus niet kunnen: dit zou zo in de krant moeten! Ik vind dat de minister moet aftreden omdat hij de wet niet naleeft en dat de korpsen een geldboete moeten krijgen.

  5. Ozymandrias

    Ik heb dit artikel doorgestuurd naar de volkskrant, hopelijk verschijnt het in de krant.

  6. Maak je telefoon boeverproof met encryptie « Bits of Freedom

    […] afstand blokkeren van telefoons Zo nu en dan hebben we kritiek op het beleid van Opstelten. Maar het beveiligen van je telefoon (en andere apparatuur) is inderdaad erg belangrijk. Met dit […]

Laat een reactie achter op Ozymandrias Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.