Voor Brein zijn straks alle internetters verdacht

Bits of Freedom pleit voor emailgeheim in Grondwet

Zo vind je een goed alternatief voor Gmail

Als je een brief stuurt naar een vriend mag die niet zomaar worden onderschept door de overheid. Maar als je een email stuurt zijn je berichten opeens vogelvrij als het ligt aan de Nederlandse Grondwet. Dat is belachelijk en moet anders. Bits of Freedom pleit daarom voor de bescherming van alle vormen van communicatie in de Grondwet: van postduif tot Ping. Lees hieronder ons commentaar.

Op 11 april vond in de Tweede Kamer een debat over de herziening van de Grondwet plaats. Eerder had een Staatscommissie hierover een rapport uitgebracht, waarin ze adviseerde om artikel 7 (vrijheid van meningsuiting), 10 (privacy) en 13 (briefgeheim) van de Grondwet aan te passen. Uiteindelijk is de regering om onduidelijke redenen alleen voorstander van de herziening van artikel 13 Grondwet (PDF).

Het is terecht dat dit artikel wordt aangepast. De huidige bepaling beschermt alleen nog het brief, telefoon- en telegraafgeheim, terwijl er inmiddels talloze nieuwe communicatievormen zijn ontstaan die ook bescherming verdienen.

In onze brief aan de kamer (PDF) adviseren we daarom dat het communicatiegeheim alle nieuwe vormen van communicatie moet beschermen: niet alleen internettelefonie, maar ook Facebook of Twitter. Het zou zich bovendien niet alleen moeten richten op communicatie tussen twee personen maar ook tussen groepen: conversaties met meerdere mensen tegelijk zouden dus ook hieronder moeten vallen. Het artikel zou daarnaast ook opgeslagen communicatie moeten beschermen: zo moet email die op een server wacht om opgehaald te worden ook hieronder vallen. Tot slot zouden verkeersgegevens – met wie je gecommuniceerd hebt, wanneer, etc. – beschermd moeten zijn.

Daarom doen wij een voorstel voor een nieuwe grondwetsbepaling:

“Het telecommunicatiegeheim is onschendbaar, behalve in de gevallen bij de wet bepaald, op last van de rechter.”

Het voorstel van de Staatscommissie luidt als volgt:

“1. Ieder heeft recht op vertrouwelijke communicatie.
2. Beperking van dit recht is alleen mogelijk
a. in gevallen bij de wet bepaald, met machtiging van de rechter of
b. in het belang van de nationale veiligheid door of met machtiging van hen
die daartoe bij de wet zijn aangewezen.”

Ons voorstel wijkt op een aantal punten af van het voorstel van de Staatscommissie.

  • Ten eerste vinden wij dat de rechter altijd moet toetsen of het onderscheppen van communicatie gerechtvaardigd is. De Staatscommissie geeft veiligheidsdiensten echter ruim baan om jouw internetverkeer te onderscheppen zonder rechterlijke toetsing.
  • Ten tweede maken we met deze alternatieve formulering duidelijk dat niet alleen de inhoud, maar ook de verkeersgegevens beschermd zijn, en dat niet alleen communicatie die wordt overgebracht, maar ook opgeslagen communicatie hierdoor wordt beschermd.

 

De minister heeft eerder beloofd om vóór het zomerreces een wetsvoorstel in te dienen. Dan zullen we zien of onze suggesties zijn overgenomen.

Update 19/3/12: een kritisch lezer merkte op dat de term “telecommunicatiegeheim” te beperkt is, omdat het de suggestie zou wekken dat alleen elektronische communicatie hieronder zou vallen, of alleen communicatie die op afstand plaatsvindt. Dat zou een te beperkte interpretatie zijn, want ook gesprekken van twee mensen in een huiskamer zouden hieronder moeten vallen. Om misverstanden hierover te vermijden is de term “communicatiegeheim” beter.

  1. Dennis

    Goede inzet! De ongelijkheid tussen e-mail en brievenpost steekt me al jaren, het is hoog tijd dat dit aangepast wordt.

  2. tifkap

    Yes! het is mij al jaren een raadsel waarom briefgeheim plotseling niet bestaat, wanneer het om een digitale brief gaat.

    Effectief heeft de digitalisering van het briefverkeer een uitholling van basisrechten tot gevolg gehad zonder dat er ook maar iets van een discussie over geweest is. Laten we onze rechten terugeisen!

  3. Dedalus

    Recht op respect voor correspondentie is vele malen ruimer dan recht op vertrouwelijke communicatie. Het woord vertrouwelijk is de uitvlucht voor iedere ambtenaar om het correspondentiegeheim te schenden. De ambtenaar hoeft er slechts op te wijzen dat het predicaat “vertrouwelijk” niet in de linkerbovenhoek op de envelop stond, oftewel de inzage maakte geen inbruik op vertrouwelijke communicatie omdat de communicatie niet vertrouwelijk was. Voor je het weet wordt de eis dat je een secure protocol met strong encryption moet hebben gebruikt als je je zou willen beroepen op de vertrouwelijkheid van de communicatie. Het geheim zou moeten gelden voor alle communicatie en niet alleen voor vertrouwelijke communicatie. En niet alleen wil ik bescherming tegen een nieuwsgierige overheid die mijn mails leest, ik wil ook bescherming tegen andere burgers, instellingen en bedrijven die zouden willen meelezen in mijn correspondentie.

  4. Linda

    Goed voorstel, ik heb ook nooit begrepen waarom een papieren brief meer bescherming geniet dan een ‘digitale brief’. M.b.t. tot Facebook en Twitter etc. vind ik wel dat er ook een stukje zorgplicht moet liggen bij de gebruiker zelf: heb je je account niet op privé staan, dan moet je ook niet zeuren dat iedereen (ook overheden en bedrijven) meeleest en die informatie gebruikt.

  5. Riph

    Valt DPI (deep packet inspection) hier ook automatisch onder?
    Of/en anders geformuleerd, is hiermee afgezekerd, dat alleen de wet en/of De Rechter inzage kan honoreren?

  6. Ozymandrias

    Ik vind het heel knap dat Bits Of Freedom hiermee kan inmengen. Mij lijkt de omschrijving van de wet ontzettend moeilijk. Namelijk DPI, Facebook, Twitter en allerlei andere vormen van elektronische communicatie tussen elkaar (of met meerdere mensen) zijn termen die over tien jaar weer verouderd zijn. En het lijkt mij dat het de bedoeling van een wet is om zo algemeen te omschrijven zodat de wet niet iedere x jaar hoef te worden aangepast.

    Maar het zou wel ontzettend fijn zijn dat de wet geen verschil kent tussen e-mail- of briefgeheim. Het is toch te zot voor woorden dat sinds de jaren 90 toen het internet opkwam wel is aangepast dat hacken strafbaar is maar dat bescherming van de burgers niet wordt aangepast. Ik denk dan:
    a) men wil dat niet, het is wel handig zo’n rancune in de wet
    b) de wetten makers snappen de “tegenwoordige tijd” niet.

  7. Ot van Daalen (Bits of Freedom)

    @Riph: DPI is een techniek. Het zegt eigenlijk niets over wie die techniek toepast, of met welke doeleinden. Dit artikel is vooral bedoeld om inzage door de overheid aan banden te leggen, als dat je vraag is, hoewel het ook gevolgen heeft voor bedrijven die zonder toestemming communicatie analyseren (door middel van DPI).

  8. Johan

    Dit kan nog beter, laat het pre-woordje ‘tele’ weg.

    “Het communicatiegeheim is onschendbaar, behalve in de gevallen bij de wet bepaald, op last van de rechter.”

    Wie weet gegruiken we het ouderwetse woordt telecommunicatie wel niet meer over 5 jaar. En ook ‘gewoon’ luistervinken met allerlei technologische hoogstandjes zou hieronder moeten vallen.

  9. Schenden communicatiegeheim alleen met rechter « Bits of Freedom

    […] En dat laatste kan dus ook zomaar de minister zelf zijn, zoals dat nu ook al geregeld is. Bits of Freedom vindt dat onvoldoende. Dat de regering het communicatiegeheim wil uitbreiden tot alle vormen van communicatie is fantastisch (en dringend nodig). Uitzonderingen zouden echter alleen na een rechterlijke toetsing mogelijk moeten zijn. Ons voorstel: […]

  10. Wijziging communicatiegeheim is een lekkere sigaar maar wel uit eigen doos « Bits of Freedom

    […] recht te zetten en een grondwettelijk vereiste van rechterlijke toetsing op te nemen, zoals wij al hebben voorgesteld. En wel vooraf, want achteraf is het leed al […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.