Drie merkwaardige uitspraken van BREIN

Teeven door 'staatsbelang' in lastig parket

Praktijk illustreert noodzaak kritische evaluatie bewaarplicht

Gisteren verscheen het antwoord van staatssecretaris Teeven op de vierde ronde Kamervragen over openheid over sociale media surveillance. Opnieuw weigert Teeven met een beroep op het staatsbelang de cijfers bekend te maken. Teeven oordeelt verder dat het politiekorps Limburg-Zuid in strijd met het staatsbelang heeft gehandeld door de gevraagde cijfers wél te verstrekken. Teeven brengt zichzelf hiermee in een lastig parket.

Kamervragen ronde 4

Door middel van kamervragen probeert El Fassed (GroenLinks) al maanden cijfers over social media surveillance boven water te krijgen. De vierde ronde bracht kort gezegd het volgende resultaat:

Q1: Heeft u, zoals dat hoort, de Ministerraad geïnformeerd over uw plan een beroep te doen op staatsbelang?

A1: Dat is geheim.

Q2: Mag u die cijfers wel weigeren met een beroep op het staatsbelang?

A2: Het opsporingsbelang kan een beroep op het staatsbelang rechtvaardigen, zie een notitie uit 2002 van de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken.

Q3: De rechter en het parlement moeten de inzet van opsporingsbevoegdheden toch controleren?

A3: Ja, dat hebben we allemaal netjes in de wet geregeld.

Q4: U weet dat het politiekorps Limburg-Zuid de gevraagde cijfers wel openbaar heeft gemaakt?

A4: Ja, dat weet ik.

Q5: Dus u vindt dat Limburg-Zuid heeft gehandeld in strijd met het staatsbelang?

A5: Het belang van de opsporing verzet zich tegen het verstrekken van deze gegevens en ik ben dan ook van oordeel dat het korps Limburg-Zuid deze gegevens niet had moeten verstrekken.

Kijk hier voor de volledige tekst van de Q&A.

Demissionair staatssecretaris Teeven (Veiligheid & Justitie) houdt dus vast aan zijn weigering cijfers over social media surveillance te verstrekken. Dit rechtvaardigt hij met een beroep op het belang van de opsporing. Dat is volgens hem zo groot dat het verstrekken van de gevraagde gegevens zelfs het belang van de staat zou schaden. Wij vinden dat nonsens en gelukkig draagt Teeven daar in deze laatste ronde antwoorden ook zelf bewijs voor aan.

1. Geheimhouding is hoge uitzondering

Zoals we eerder schreven, is geheimhouding met een beroep op het staatsbelang (artikel 68 Grondwet) alleen gerechtvaardigd als aan strenge voorwaarden is voldaan. De notitie waar Teeven naar verwijst bevestigt dat:

“[Het] is duidelijk dat een beroep op het staatsbelang een uitzondering behoort te zijn en dat is het in de praktijk ook. Een beroep op [het belang van de staat] vergt een zorgvuldige afweging en een toetsbare presentatie van die afweging aan de kamer” (p.12).

De uitleg van Teeven voldoet niet aan deze eisen. Hij maakt namelijk niet duidelijk hoe openbaarheid van cijfers de opsporing kan schaden en hoe dit zich verhoudt tot openbaarheid van soortgelijke informatie. Dit maakt zijn oordeel onbegrijpelijk. Zie hier ons eerdere blog daarover.

Maar de notitie levert voor Teeven nog een probleem op. Daaruit blijkt namelijk dat het geheel niet verstrekken van informatie bij een beroep op het opsporingsbelang niet mogelijk is (p. 12). Zo zal informatie over reeds afgeronde strafzaken vrijwel altijd kunnen worden verstrekt. Bovendien kan de gevraagde informatie – óók als het verstrekken daarvan de opsporing zou frustreren – bijna altijd wel vertrouwelijk aan de Kamer of aan de leden van een bepaalde Kamercommissie worden verstrekt (p. 6, 12). Zo wordt vermeden dat geen enkele vorm van parlementaire controle meer mogelijk zou zijn. Overigens kan van het vertrouwelijk verstrekken van informatie in dit specifieke geval geen sprake zijn nu er geen goede reden voor geheimhouding is. Hoe Teeven het dus ook wendt of keert, hij zal in ieder geval met iets van de gevraagde informatie over de brug moeten komen.

2. Korps Limburg-Zuid handelt in strijd met het staatsbelang

Uit het antwoord van Teeven op vraag vijf blijkt dat hij vindt dat het korps Limburg-Zuid door het verstrekken van cijfers over social media surveillance in strijd heeft gehandeld met het staatsbelang (zij deed dat overigens in reactie op een van onze Wob-verzoeken). Dit oordeel van Teeven verhoudt zich moeilijk tot zijn eerdere oordeel over de publicatie van soortgelijke gegevens door bedrijven als Google. Daarover zei hij dat die publicatie het opsporingsbelang ook schaadt “maar in mindere mate”. Het is echter volstrekt onduidelijk hoe deze gevallen van elkaar verschillen. Het logische gevolg van de conclusie van Teeven zou daarom moeten zijn dat ook Google en Twitter door publicatie van hun transparency reports handelen in strijd met het staatsbelang. Als Teeven zeker is van zijn zaak, zal hij dus ook die publicatie moeten verbieden. Op basis van zijn eigen uitspraken ontbreekt het hem daarvoor echter aan redenen.

Teeven in lastig parket

El Fassed gaf eerder al aan de weigering van Teeven in de Kamer aan de orde te zullen stellen. We kijken ernaar uit en zijn benieuwd naar de informatie die Teeven zal verstrekken om zich uit deze lastige situatie te redden.

  1. Remko L.

    Ik vind het van de zotte dat een bewindvoerder niet kan of wil verantwoorden wat er onder zijn regie gebeurt. Je vraagt je in een democratie dan logischerwijs af wat er te verbergen valt. Zouden er zoveel vragen zijn en komen dat we allen schrikken van de resultaten? Ik snap niet dat dit steevast gebeurd met de regering. Privacy inperken maar daarover verklaren of een gedegen rapport over verkrijgen ho maar. zie ook bewaarplicht, vingerafdrukpaspoort e.d.

  2. Adriaan

    Ik snap echt niet waarom dit niet naar buiten zou mogen komen. Dat moet Teeven vanuit zijn optiek toch wel moeten kunnen uitleggen? Ik vraag me af of het uberhaupt intern wel duidelijk is hoeveel en waar verzoeken worden ingediend.

  3. Anoniem

    In het verleden heeft Bits of Freedom met succes geprocedeerd om aftapstatistieken openbaar te krijgen. Sindsdien is het politieke en maatschappelijke debat beter geïnformeerd: we weten dat er in Nederland heel, heel erg veel getapt wordt. Daarna is er meer nadruk komen te liggen op de toepassing en de noodzaak van tappen, en zijn er maatregelen getroffen en excessen onderzocht.

    Daarom is jullie werk op het doorzetten van transparantie bij sociale media zo cruciaal. Ook nu is er geen enkele reden de verstrekking van statistieken te tegen te houden. Zet dus door en desnoods, procedeer.

    De weigering van Teeven zal wel politiek van aard zijn. Vertragen kost niets en levert zelfs op, dat hij zijn imago als crimefighter kan hooghouden tot aan de verkiezingen.

  4. Ben

    Er is zeker geen mogelijke regel ergens in het wetboek waarmee de minister gedwongen kan worden het vrij te geven? Want het lijkt erop dat het in ieder geval via de politiek niet lukt… Het is in ieder geval duidelijk dat er dingen in de doofpot gestopt lijken te worden onder de verantwoording van dhr. Teeven.

  5. Caroline

    @Remko. Geheel met je eens.
    Wij als burgers van Nederland moeten ons immers ook verantwoorden voor alles wat we doen. We doen en moeten dat doen voor ons werk, maar ook ten opzichte van onze naasten. Gaan we de fout in dat wordt ons dat haarfijn duidelijk gemaakt.
    Een volksvertegenwoordiger als Teeven zou hierin het voortouw moeten nemen en dus het voorbeeld geven aan hoe het wel moet in Nederland.
    Zoals het nu naar voren komt lijkt het alsof heer Teeven zichzelf boven de wet en de normen stelt die wij tezamen gesteld hebben. Dat is een vreemde zaak, want let wel, de heer Teeven is een werknemer van ons, het Nederlandse volk.

  6. Marcel

    Teeven snapt wel vaker niks van de wereld om hem heen… Dat hij zich in concrete zaken kan beroepen op het staatsbelang (opsporing) lijkt me duidelijk… maar door zich hierop te beroepen bij een vraag naar statistische informatie maakt hij zich opnieuw volledig belachelijk. Maar eerlijk gezegd had ik niks anders verwacht van een machtswellusteling als Teeven.

  7. THD

    Met kamervragen komen ze duidelijk niet verder… Kan BOF zich niet beroepen op het bestuursprocesrecht? Allereerst een goed onderbouwd openbaar bezwaarschift sturen (is dat niet al gedaan?), en hier veel aandacht van de pers voor proberen te krijgen door aan te kondigen dat je een rechtzaak tegen Teeven wilt aanspannen (die dreiging komt hard aan in verkiezingstijd). Ik zou zo’n procedure waar burgers hun krachten bundelen om hun recht te halen financiëel steunen.

  8. Frank

    Teeven, was die niet van de IRT-affaire?

  9. Is verantwoording afleggen strafbaar? « Welke toekomst…

    […] schaden. Dat Google al langer een transparantierapport publiceert was ook problematisch, maar “in mindere mate.” Vaagheid […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.