Een jaar vol dataverzoeken – Datadagboek #1

Voorstel modernisering communicatiegeheim onvoldoende

Meldplicht datalekken op Europees niveau

In 2012 kondigde de regering aan dat ze de bescherming van het communicatiegeheim in de Grondwet zou aanpassen. Dat werd tijd, want het huidige artikel 13 Grondwet zegt wel iets over het telefoon-, telegraaf- en briefgeheim, maar niets over – bijvoorbeeld – email. Inmiddels is het voorstel van de regering gepubliceerd en hebben wij onze reactie gegeven. Onze conclusie: we zijn teleurgesteld dat de regering deze kans niet aangrijpt om de bescherming van het communicatiegeheim geschikt te maken voor het internettijdperk.

Het voorstel van de regering luidt als volgt:

“1. Ieder heeft recht op eerbiediging van zijn brief- en telecommunicatiegeheim.

2. Beperking van dit recht is mogelijk in de gevallen bij de wet bepaald met machtiging van de rechter of, in het belang van de nationale veiligheid, met machtiging van een of meer bij de wet aangewezen ministers.

3. De wet stelt regels ter bescherming van het brief- en telecommunicatiegeheim.”

In onze reactie op de consultatie (PDF) beschrijven we onze twee belangrijkste bezwaren. Ons eerste bezwaar ziet op de uitzondering voor nationale veiligheid. Het uitgangspunt is weliswaar dat de rechter een machting moet geven voor het beperken van het communicatiegeheim (eerste deel van lid 2), maar dat uitgangspunt wordt vervolgens direct uitgehold: in het kader van de nationale veiligheid is slechts een machtiging van de regering nodig.

De achtergrond hiervan is dat de regering werkt aan een herziening van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, die het mogelijk moet maken om ongericht internetverkeer van miljoenen Nederlanders te onderscheppen. Zo een massale inbreuk op de privacy van onverdachte mensen zou waarschijnlijk nooit door de rechter worden goedgekeurd en daarom schrapt de regering de rechterlijke toets hiervoor maar.

Ons tweede bezwaar is dat zogenaamde verkeers- en locatiegegevens – alles wat niet met de inhoud van verkeer te maken heeft, zoals wie je belt, hoe laat je dat deed en waar je toen was – niet worden beschermd door dit voorstel. Ook dat heeft een reden. Nederland is namelijk voorstander van de bewaarplicht – de wet die internetproviders verplicht om een half jaar tot een jaar lang de verkeers- en locatiegegevens van iedere Nederlander op te slaan met wie diegene heeft gebeld en waar diegene was. Die regels zijn in verschillende landen al ongrondwettig verklaard, maar de regering wil het riciso niet lopen dat hetzelfde gebeurt in Nederland: daarom zondert ze deze categorie van gegevens uit.

Door deze fundamentele fouten in het voorstel leek het ons niet zinnig om nog verder in te gaan op de details van het voorstel. We concludeerden dan ook kort:

“Bits of Freedom concludeert dan ook dat het huidige voorstel voor artikel 13 Gw het recht op vertrouwelijke communicatie onvoldoende beschermt. Het artikel moet in ieder geval grondig worden verbeterd met inachtneming van de bovenstaande punten, wil een serieus debat over de details nuttig zijn.”

  1. PinkShinyRose

    Wordt het hiermee niet slechter? Internet zit er nu wel (zwakjes) bij, maar ten koste van het sterke briefgeheim en het matige telefoon- en telegraafgeheim. Maar, wat betreft het ongrondwettig verklaren: de grondwet heeft hier toch niet echt juridische waarde? Een wet of verdrag kan het toch gewoon overschrijven?

  2. LB

    De Grondwet is inderdaad op geen enkele manier bindend. Het is een richtsnoer voor de wetgever, meer niet.

  3. G.Deckzeijl

    Belangrijke info voor de BOF-redactie en verder alle bankrekeninghouders: lees mijn laatste comment op:
    http://welketoekomst.wordpress.com/2013/01/21/eu-ministers-commerciele-belangen-boven-privacy/#comments

  4. Anoniem

    Wat maakt het uit of en hoe het in de ‘grondwet’ staat? Nederland heeft dankzij artikel 120, van de ‘grondwet’, geen echte grondwet. Daarin staat: “De rechter treedt niet in de beoordeling van de grondwettigheid van wetten en verdragen.”, wat de primaire functie, bescherming bieden tegen de overheid, teniet doet. Dus we moeten er maar vertrouwen in hebben dat onze overheid zich aan de grondwet houdt. Echter die lapt alle regeltjes rustig aan hun laars. Ook bindende regels als die in verdragen als de “Europese Rechten van de Mens”. Of de regels omtrent wijziging van de grondwet. Bij de laatste wijziging zijn die niet netjes nageleefd.

    Nederland heeft dus geen grondwet. Wat wij als grondwet kennen is slecht een bureaucratisch document met niet bindende richtlijnen voor de overheid. Dus voordat we naar de inhoudt gaan kijken van de grondwet is het eerst tijd dat Nederland een grondwet krijgt.

  5. Pim

    Tijd dat gebruikers end to end encryptie gaan gebruiken. Alhoewel dat het porbleem van de meta data niet oplost. Zorgt het er wel voor dat de logging van internet providers maar beperkt bruikbaar zijn. En het gebruiken van versleutelde drives. Allemaal technisch bruikbaar maar in de praktijd zo duur dat het zelden gebruikt zal worden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.