Kamerleden PvdA en VVD tegen massale internettap

Dataspoorzoeken bij De Gemeente

Vijf vragen over de Nederlandse massale internettap
DOSSIER / Vrijheid in je communicatie

In augustus raakte ik in problemen door een stukje data. Het was absoluut een ‘first world‘ probleem, maar toch, een dag voor je vakantie er achter komen dat je geen auto kunt huren is hinderlijk. Het stukje data claimde een ‘verhoogd risico op insolventie’ op m’n adres.

Nu ben ik vast wel eens te laat geweest met het terugbrengen van een videoband, kwam ik onlangs een euro tekort bij de fietsenmaker en deed ik er eens een maand over om de bloemist te betalen die mij een boeket had gegeven toen ik geen geld had. Niks om trots op te zijn, maar om dan te spreken van insolventie op mijn adres lijkt me overdreven. Zeker een dag voor m’n vakantie. Maar terwijl de vakantieganger in mij ’t verhuurbedrijf, hun werknemers en bijbehorende gezinsleden tot in de derde generatie vervloekte, sprong mijn datamijnwerker enthousiast op: ik was op het data-equivalent van een goudader gestuit! Dit stukje data verraadde de aanwezigheid van een dossier dat ergens over mij was aangemaakt. Ik besloot dit dataspoor te volgen.

De eerste etappe was makkelijk en voerde naar Focum, een bedrijf dat informatie levert over de kredietwaardigheid van consumenten. Na een dataverzoek blijkt dat zij het waren die mijn adres ‘insolvent’ hadden verklaard. In datzelfde dataverzoek had ik ook gevraagd om ‘een volledig en begrijpelijk overzicht […] en de beschikbare informatie over de herkomst van mijn gegevens.’ Deze herkomst is wat ik nu zoek en wat ze me nog schuldig zijn. In een strategische terugtrekking volgde ik het dataspoor een stukje terug naar het autoverhuurbedrijf. Zij waren wat behulpzamer en meenden dat er een kans is dat er nog een registratie op mijn woonadres staat van een vorige bewoner, dat tot ongeveer één jaar na uitschrijving bij de gemeente geregistreerd kan blijven. Zouden de financiële misdragingen van de vorige bewoner mijn huis nog steeds besmetten en mijn vakantieplannen dwarsbomen terwijl ik er al bijna twee jaar woon?

Of ligt de fout bij de gemeente? Ik volg het spoor door herfstwinden en slagregens naar het loket Burgerzaken in het centrum van de stad. Een ambtenaar met hangsnor deelt nummertjes uit. Hij heet mij welkom. Ik leg ‘m uit waar ik voor kom. Hij acht zichzelf kennelijk voldoende geïnformeerd dat doorverwijzen naar het loket met een gemeentelijke privacy-expert niet nodig is.  Zonder er een boek op na te hoeven slaan rakelt hij de wet op: ‘De Gemeente deelt informatie uit de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA) met zichzelf. De Gemeente deelt gegevens uit het GBA met andere delen van de overheid. De Gemeente deelt gegevens uit het GBA met ‘derden’ nadat zij hier een verzoek voor hebben ingediend. De Gemeente hoeft burgers hier geen inzicht in te geven. De Gemeente acht dit afdoende antwoord.’

Ik spartel tegen. Het kan toch niet zo zijn dat er bedrijven zijn die eenvoudig informatie over mij mogen opvragen uit het GBA en dat ik daar zelf niks vanaf weet? De ambtenaar blijft onbewogen: ‘De Gemeente gaat erg secuur om met uw data. De Gemeente kan niks voor u doen. De Gemeente heeft een deur en die is achter u.’

Het kost me een fietstocht naar huis om deze teleurstelling te boven te komen. Niet alleen wil ik weten hoe dat bedrijf mijn adres insolvent kan verklaren, ik accepteer ook niet dat ‘De Gemeente’ mijn gegevens deelt met derden en mij daarover niet kan informeren. Vandaag nog gaan er brieven op de post naar de gemeente en naar Focum met een vraag om meer duidelijkheid. U hoort nog van mij.

 

wordt vervolgd

– Lees hier vorige afleveringen

Douwe is vrijwilliger voor Bits of Freedom. Sinds begin 2013 houdt hij op dit blog een datadagboek bij. Z’n eigen blog is hier: dosch.it

  1. Johan

    Is het niet zo dat je bij de afdeling van het GBA van de gemeente waarin je woonachtig bent en dus staat ingeschreven kun aangeven dat “derden” geen gegevens van jouw mogen opvragen, althans niet zonder kennisgeving en/of met toestemming van de betrokkene ?
    Je kunt aangeven bij het GBA dat je eigen gegevens af wil schermen voor derden indien die een verzoek tot informatie over jouw doen. Vergelijk dat maar met een soort “bel-me-niet-register” maar dan met betrekking tot de gegevens uit het GBA. Is deze mogelijkheid bij iedere gemeente van toepassing ?

    • Douwe Schmidt

      Hey Johan, Ja, sorry, die tip had je al eerder gegeven, is het niet? Ik heb er expliciet naar gevraagd, maar het werd ontkend dat het bestaat. Ik zal nog eens harder vragen en laat het je weten. Als je hierover zelf nog iets uitvindt, dan hoor ik dat graag!

  2. Mark Hottentot

    Ik had een tijd geleden een akkefietje met de gemeente waarin ik geboren ben. Ik had een uittreksel geboorteregister nodig en heb dat aangevraagd via de webportal van de gemeente. Dat werkte op zich uitstekend. Totdat ik enkele maanden daarna een survey email van een commercieel bureau kreeg in mijn inbox over de dienstverlening van de gemeente. Heel hard in de pen geklommen over het delen van mijn persoonsgegevens met een commercieel marketing bureau door de gemeente. Excuses gekregen van de gemeente, maar toch. Excuusbrief zat overigens vol met halve waarheden en leugens.

  3. Jeroen

    De gemeente is wel degelijk verplicht inzage te geven in wie dat mag opvragen. Ik heb dat een paar jaar geleden gedaan en heb toen een lijst gekregen van instanties die updates krijgen (bv pensioenfondsen, maar ook de kerk kan hieronder vallen) en een lijst met instanties die opvragingen gedaan hebben.
    Daarnaast kan je inderdaad geheimhouding aanvragen en dan wordt het standaard niet gedeeld. Zo kwam ik erachter dat ziekenhuizen hier bijvoorbeeld ook updates van krijgen tenzij je dit aanvraagt.

    • Douwe Schmidt

      De ambtenaar (die ik er overigens van verdenk te doen alsof hij meer wist dan hij weet) beweerde dat de wet in dit opzicht recentelijk verandert is.

      Mocht je (net als Johan hieronder) meer weten van dat verzoek om geheimhouding,; graag delen, bij de gemeente ontkende dat dat kan

  4. Rob

    Je kan roepen om privacy en geheimhouding in de GBA tot je een ons weegt. Zelfs als je van de gemeente schriftelijk bevestigt krijgt dat je maximaal afgeschermd bent en al je GBA gegevens voor IEDERE maar denkbare categorie geblokkeerd worden, houdt men zich daar niet aan.

    De gemeente waar ik woon geeft rustig gegevens aan iedereen door. Iedere ambtenaar mag alles opvragen, zelfs als dat niet noodzakelijk is voor hun functie. Andere organisaties krijgen ook alle informatie alsof er geen enkele beperking op ligt. Men doet net alsof het om het om een weersverwachting gaat die iedereen mag weten.

    Via het Burger Slaaf Nummer (BSN-nummer) zijn we een nummer geworden voor overheden. Ze weten alles van je en innen zelfs je vingerafdruk als je een paspoort wilt, je bent verplicht je GBA gegevens bij te werken. Je hebt er alleen maar last van.

    Je kan niets tegen ze doen. Dien je een klacht in dan zeggen ze dat je niet moet zeuren. Als je voet bij stuk houdt wordt je klacht behandeld, maar niet op een serieuze wijze, je wordt dan verwezen naar de rechtbank maar sinds het pikmeer arrest ben je als burger machteloos tegen de overheid.

    Ik hoop dat u verder komt.

    Nederland is een dictatuur. En het wordt steeds erger.

  5. leon

    Kan het verhaal van Jeroen bevestigen, heb zelf ook mijn GBA geheim laten maken. De lijst van inzages heeft de ambtenaar me laten zien, die boom mocht van mij blijven staan. Formeel hoor ik nu eerst in kennis gesteld te worden cq. gevraagd te worden vóór dat er data gedeeld wordt. Dat laatste is me echter nog nooit gebeurd… zal het eens gaan verifieren bij de gemeente.

  6. leon

    N.B. er is een wettelijk recht/plicht op inzage voor diverse organisaties en instellingen, ook na geheimhouding. Zie ook http://www.bprbzk.nl en dan zoeken naar tabel 35 autorisatietabel. (Tevens mooi voorbeeld van hoe je met openbare documenten toch een hoop kunt verhullen)

  7. Martijn van der Veen

    Hallo Douwe en reageerders,
    ik heb dit nagezocht. Je kan niet alles afschermen en van de zaken waar je het wel bij kan is het maar de vraag of je het ook wilt. Misschien is vragen om inzage en gericht actie ondernemen beter.

    Voor de uitvoering heb ik gekeken naar de gemeente Utrecht, waar ik woon. “Meer informatie over geheimhouding van uw persoonsgegevens, en een standaard verzoek om geheimhouding van uw gegevens aan te vragen, vindt u op http://www.utrecht.nl/bz bij het onderdeel “persoonsgegevens”. Als u beschikt over een DigiD-code kunt u ook digitaal een verzoek indienen.” Dat klinkt makkelijk, dus ingelogd.
    En toen… ging het lichtje uit. Ik heb gezocht en geprobeerd, maar nergens een digitaal verzoek kunnen vinden. Een woud aan regels, verstopt op MijnOverheid.nl. Uiteindelijk word ik steeds terug verwezen naar de gemeente, wat toch een behoorlijke drempel opwerpt.

    Idd wordt vervolgd…

    • Douwe Schmidt

      Geheimhouding in Amsterdam lijkt niet zo’n probleem. Het is de eerste hit als je zoekt op ‘persoonsgegevens’ op amsterdam.nl

      De hele afhandeling verloopt via de site van de gemeente. Bij mij lukte dat. Zie dit plaatje met het resultaat.

      Ik zou nu binnen vier weken bevestiging moeten krijgen.

  8. Vogelvrij

    Wees voorzichtig. Als ze de pik op je krijgen dan krijg je een rode stempel in je dossier en gaat de treiterdienst van de gemeente met je aan de slag.

  9. Erik

    Het lijkt dat e.e.a. geregeld is in de wet GBA artikel 102
    http://wetten.overheid.nl/BWBR0006723/Hoofdstuk3/Afdeling3/Artikel102/geldigheidsdatum_26-11-2013

    Er zijn wat haken en ogen maar binnen 4 weken moet zo’n verzoek geregeld zijn.

    Ik wilde voor de grap trouwens mij GBA gegevens eens inzien op “mijn overheid” maar gezien de rechten die je bij het “registratieproces” afstaat aan een club genaamd logius heb ik dat maar afgebroken 🙂

  10. Yvonne

    Ik wilde een abonnement afsluiten bij T-mobile, die wezen mij af omdat ik “geregistreerd” zou staan. Ik kon dan bij Focum opvragen wat mijn registratie is. Ik heb deze opgevraagd en mijn registratie is .. “risico onder Socio-demografische data. Uhhhhh wattuh?

    Deze data geeft de indicatie dat ik een verhoogd risico ben gebaseerd op het percentage adressen met incassoregistraties binnen mijn postcode gebied.

    Dus omdat mijn buren niet betalen, of een betalingsregeling hebben krijg ik geen abonnement. Dat is toch de belachelijk voor woorden.

    Ik heb ze van ze geëist deze data onder mijn naam te verwijderen, dit weigeren ze.

    En dan?

    • Douwe Schmidt

      Ook Focum? Interessant, ik ben benieuwd voor hoeveel bedrijven Focum dit werk doet…
      En ja, uiteindelijk ga je een contract aan met een commerciële partij en die mogen dat weigeren, helaas… Ze hebben geen aansluitingsplicht zoals de KPN heeft met landlijnen.

      Dat ze deze specifieke data (die eigenlijk meer over je buurt, dan over jou zegt) niet willen verwijderen begrijp ik. Ik vraag me af of je ze niet kan verzoeken je hele registratie te verwijderen, en of ze dat dan ook kunnen weigeren… Dat zou interessant zijn om eens uit te zoeken.

      Uiteindelijk zit er echter niks anders op dan bij een andere telco te gaan kijken… ik ben zelf overgestapt naar Limesco.

  11. Frank

    Die geheimhouding werkt misschien zelfs te goed.

    Ik heb aan mijn gemeente gevraagd om mijn gegevens niet meer aan derden te verstrekken.

    Enige tijd daarna hebben mijn vriendin en ik samen een vakantiehuisje gekocht. Zij kreeg een bevestiging op papier van het kadaster dat zij voor de helft eigenaar is. Ik niet.

    Ik dus bellen waarom niet. De kadastermedewerker vertelde mij dat hij mijn GBA gegevens niet kon inzien en dat ze dus geen adresgegevens van mij hebben om de brief naar toe te sturen!

  12. theo reneerkens

    nou wat ik nu mee maak heb ik nog nooit mee gemaakt. ik krijg een brief van de deurwaarder en daar staat in dat ik in de gab als geheim houder st op het aders waar ik woon, zelf heb ik nooit iets ingevuld dat ik dat wou. ik na de gemeente toe in grave, ja dat kon al zijn van de verhuizing van nijmegen na grave, ik vroerg ja maar daar moet ik toch voor tegen. ja werd er gezegt ik vroeg laat mij dat dan maar eens zien maar dat was er niet, nee kan ook niet omdat ik dat nooit gedaan heb.nu kan ik via een formulier dat ongedaan maken maar ik zei als ik dat nooit getekend heb kan ik het ook niet ongedaan maken. en toen werden ze boos en discussie gesloten. gr theo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.