Monument

Afbeelding gebaseerd op Kunst op de Plantage Middenlaan Amsterdam van FaceMePLS (licentie: CC BY 2.0)

Tim Toornvliet

1 mei 2014 21:44
Door Tim Toornvliet

Algemeen

Persbericht: Eerste Godwin-lezing moet het taboe op WOII-vergelijkingen doorbreken

Aanstaande maandag 5 mei, op Bevrijdingsdag, vindt de eerste Godwin-lezing plaats in het Verzetsmuseum in Amsterdam. Het museum is niet ver verwijderd van het oude Amsterdamse bevolkingsregister, waar in 1943 een aanslag werd gepleegd door het verzet. Het doelwit: de zeer gedetailleerde persoonsdossiers van Amsterdammers die daar lagen opgeslagen.

De Godwin-lezing is een initiatief van Bits of Freedom, waarbij elke jaar op Bevrijdingsdag een prominente spreker expliciet een parallel zal trekken tussen actuele ontwikkelingen en de Tweede Wereldoorlog. Hans de Zwart, directeur van Bits of Freedom, zal zelf de aftrap geven en de eerste editie verzorgen.

De naam van de lezing is een verwijzing naar ‘de wet van Godwin,’ de internetwijsheid die stelt dat iedere online discussie uiteindelijk uitmondt in een discussie over de Tweede Wereldoorlog. Wie het in Nederland aandurft in discussies een vergelijking met de Tweede Wereldoorlog te maken, krijgt algauw een ‘Godwin’ naar zijn hoofd. De negatieve connotatie van de Godwin creëert een taboe op iedere vergelijking met de Tweede Wereldoorlog. Dat is jammer, want het verleden kan ons vele lessen leren.

Digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom wil dit taboe doorbreken en de discussie over staatssurveillance en privacy vérder brengen. Hans de Zwart zal in de eerste lezingde moderne datahonger van overheden in historisch perspectief plaatsen.

‘Een abstract begrip als privacy is makkelijker te begrijpen als je kijkt naar wat er met mensen gebeurt als ze in een extreme situatie terechtkomen zónder privacy,’ zegt De Zwart. ‘Volgens Primo Levi, een overlever van Auschwitz, was alleen kunnen zijn in het kamp, schaarser en kostbaarder dan brood. Als je dit uitlegt, kunnen mensen hopelijk beter inzien welke vrijheden ze op dit moment langzaam aan het opgeven zijn.’

Kaartjes voor de lezing kosten 10 euro. Mensen die voor 6 mei 1945 geboren zijn mogen gratis naar binnen. De Godwin-lezing is een samenwerking tussen Bits of Freedom, Verzetsmuseum Amsterdam en De Correspondent.

Waar: Verzetsmuseum, Plantage Kerklaan, Amsterdam
Wanneer: 5 mei 2014, zaal open om 19:30, lezing om 20:00

Kaartjes kunnen hier gereserveerd worden.

Update: De lezing staat inmiddels online bij De Correspondent: ‘In de Tweede Wereldoorlog hadden we wél wat te verbergen‘.

4 reacties

laat een bericht achter

GS schreef:

Een goed initiatief. Ik ben de eerste om toe te geven dat de Godwin te pas en vooral te onpas wordt gebruikt. Veelal door mensen die blijkbaar niet erg diepgaande kennis van de geschiedenis hebben: maar al te vaak zie ik Godwins waar de vergelijking bij nadere analyse mank gaat, of zelfs het tegenovergestelde effect geeft. Omgekeerd is niet iedere vergelijking per definitie onjuist of verkeerd. Er zijn soms punten waar wel parallelen getrokken of lessen geleerd kunnen worden.

Wel vraag ik me af of het Derde Rijk per se de beste historische parallel is met de huidige ontwikkelingen. Zelf iemand die veel over de geschiedenis leest, zie ik een veel sterker parallel met een veel ouder donker hoofdstuk, waar de lessen van de verlichting grotendeels uit zijn geleerd: de opkomst in de 11e en 12e eeuw van de Inquisitie. Zo maar een bloemlezing uit de parallelen.

– In beide gevallen werd in sterke mate door autoriteiten het bestaande recht als ‘knellend’ ervaren.
– In beide gevallen werd een doel tot heilig verklaard waarvoor alle middelen in principe te rechtvaardigen waren. Zie o.a. de veelgehoorde dooddoener: ‘veiligheid gaat voor privacy’.
– In beide gevallen werd een alomtegenwoordige en duistere bedreiging aangevoerd als rechtvaardiging, waar in werkelijkheid een serie splintergroepen bestonden die nauwelijks enige impact op de samenleving hadden. De ketterij bestond niet, het waren een hele serie splintergroepen met verschillende doelen en methoden. Evenzeer bestaat het wereldwijde terrorisme niet.
– Ook de inquisitie voerde het liefst seksueel wangedrag, liefst tegen kinderen en dieren, aan als argument of beschuldiging, zonder al te veel moeite te doen of dat waar was of niet.
– Het argument: Wie niets te verbergen heeft, is een regelrechte afstammeling van: “Wie kritiek heeft op de inquisiteur of zich aan onderzoek wenst te onttrekken maakt zich schuldig aan ketterij”.
– Een van de geliefkoosde middelen van de inquisitie om haar bevoegdheden te vergroten was om het Romeinse recht te omzeilen met nieuwe middelen die buiten de procesgang om gingen. Een bekend voorbeeld is het omzeilen dat een geestelijke zijn handen niet mocht vuilmaken als beul: Dat werd dus in opdracht van en volgens voorschrift door de geestelijke door een niet-geestelijke gedaan. Afnemen van paspoorten, ontnemen van bezittingen voor een veroordeling (en als straf voor het aangaan van hoger beroep), weigeren van identiteit bij protest, met alle gevolgen van dien. Letter en geest van het recht is hier de kern.
– In beide gevallen wordt in sterke mate getornd aan het recht op wederhoor, het recht verdedigd te worden of jezelf te verdedigen.
– Kafkaeske toestanden, veel meer dan Orwelliaanse toestanden, zijn in beide gevallen terug te vinden. Misschien de ergste uitwas van de inquisitie was dat tallozen gewone mensen, die vaak niet eens konden lezen of schrijven, werden vervolgd door de toenmalige grootmeesters in de theologie (de Dominicaner orde) op basis van volstrekt onschuldige foutjes in de leer die ze eenvoudig niet op dat niveau konden begrijpen en die ze dus niet aan te rekenen waren. Nu is het maar al te vaak nog erger, namelijk vals alarm.
– De inquisitie was een tirannie die nooit bedoeld is, maar waar men zichzelf met de beste bedoelingen van die tijd in rommelde. Ik ben er redelijk van overtuigd dat er in de huidige situatie geen would-be Big Brother te vinden is, maar het resultaat telt.
– De inquisitie creëerde tenslotte zijn eigen neerwaartse spiraal: Meer onderdrukking zette meer mensen aan tot protest, dat prompt tot Ketterij werd bestempeld en onderdrukt, enz. enz. enz. enz.

Tot slot nog een ontnuchterende gedachte: Voor ons geldt de Tweede Wereldoorlog als het summum van menselijk leed, en in absolute aantallen is het een van de ergste. Maar in percentage van de bevolking gaan de meest conservatieve schattingen van het leed in de godsdienstoorlogen als gevolg van de bovengenoemde neerwaartse spiraal daar nog eens met de helft overheen. Polen heeft met 20% verliezen in de Tweede Wereldoorlog het ergste geleden, in de Dertigjarige Oorlog zijn de meest conservatieve schattingen voor Duitsland 30% verliezen…

jan-47 schreef:

oo
dan ben ik in zuid Amerika
Jullie plaatsen de lezing helemaal hoop ik

Hans de Zwart schreef:

De lezing wordt inderdaad integraal online gezet.

Hans de Zwart schreef:

De lezing kun je op De Correspondent lezen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

WORD DONATEUR

Zoek in blog