Een kinder-Facebook, moeten we dat willen?

Kunnen zien is iets anders dan moeten zien

Meer Twitters betekent meer vrijheid
DOSSIER / Vrijheid in je communicatie

Hoe schokkend het filmpje van de onthoofding van een journalist of het beeld van een doodgeschoten jongeman ook is, het is de keiharde realiteit van onze wereld. Dit soort beelden moet gezien worden – in ieder geval door hen die dat willen. Met de nadruk op dat laatste: die dat willen.

Bits of Freedom pleit ervoor dat informatie vrij toegankelijk is. Als jij iets met de wereld te delen hebt, moet je de vrijheid hebben om dat te delen. Dat is overigens geen absoluut recht, maar geldt zolang je daarbij niet andermans belangen onredelijk schaadt. Aan die vrijheid van meningsuiting heb je niets als anderen die informatie niet ook kunnen vinden en tot zich kunnen nemen. Hoe walgelijke de beelden ook zijn, ze moeten kunnen worden gedeeld, gevonden en gezien.

Maar wil dat ook zeggen dat Bits of Freedom vindt dat je als internetgebruiker ook zo’n filmpje moet zien? Nee, natuurlijk niet. Ook dát is jouw vrijheid. De nuance zit hem dan ook in dat woordje “kunnen”. Die beelden moeten gezien kunnen worden. Als je het beeld niet wilt zien, dan hoeft dat niet. Niemand kan je verplichten en dat is ook helemaal nergens voor nodig.

In de eerste plaats heb je natuurlijk de keuze om te bepalen welke media je volgt. Sommige media gaan over een specifiek onderwerp of zijn heel conservatief, terwijl andere media zichzelf beduidend minder grenzen opleggen. Sommige media tonen de foto wel, maar halen de scherpe randjes er vanaf. Andere media, zoals Facebook, laten zich moeilijk voorspellen: (een deel van) wat je vrienden delen ga je te zien krijgen. Ook als daar beelden tussen zitten waar je niet op zat te wachten.

In de tweede plaats kunnen die communicatieplatformen de schokkendste beelden achter een klik wegstoppen. De foto of het filmpje is er, is gemarkeerd als schokkend en alleen zichtbaar als je daar zelf expliciet voor kiest. Dat is technisch gezien niet bijzonder moeilijk te implementeren en op te lossen met wat slimme algoritmen. Niet met het doel om die beelden weg te filteren, maar bedoeld om de dienst prettiger in het gebruik te maken en de keuze om het beeld te zien bij de gebruiker te laten.

De onthoofding van de journalist en het doodschieten van de zwarte jongeman door de politie zijn de rauwe realiteit van de dag. De beelden bepalen het nieuws van die dag (en hopelijk ook een geruime periode erna) en zullen later waarschijnlijk als icoon van ons tijdsgewricht gelden, zoals de beelden van het napalm-meisje of de gemartelde Irakezen ook de jaren 1972 en 2004 definieerden. Maar voor al die beelden geldt: het is jouw keuze, het is jouw vrijheid.

  1. Jules

    De onthoofding van de journalist is een ander verhaal als de andere voorbeelden. Door het dit te laten zien help je IS met het bereiken van hun doel, het zaaien van angst, etc. Ik kan het er mee eens zijn dat dit dan weggehaald wordt. Democratie, vrijheid van meningsuiting, etc. zijn inherent kwetsbare systemen/concepten voor degenen die het tegenovergestelde willen. Dat wij hen dan willen blokkeren, vind ik niet meer dan normaal.

    • Bas Haanstra

      Het IS zal anders toch echt niet verdwijnen door te doen alsof het niet bestaat, en het lijkt me zo dat hun belangrijkste organisatie- en ronselmiddel ook wel iets anders dan de westerse media zal zijn.

    • Tim Toornvliet

      Bij de een leiden de beelden misschien inderdaad tot angst, of zelfs sympathie voor IS. Bij de ander misschien tot afkeer, of urgentie, of woede, of een mix van emoties.

      Het punt is dat noch de overheid, noch Twitter / Facebook / Google dat voor ons kan en mag bepalen. Het is aan jou om die keuze te (kunnen) maken.

  2. Marco

    En hoe zit het met de nude-pics van al de celebs? Het is gestolen waar, maar heeft ook een zekere nieuwswaarde. Moet het gezien (kunnen) worden?

    • Maarten A

      Nee, daar ga je de mist in: die foto’s hebben geen nieuwswaarde: het feit dat ze gestolen zijn is nieuwswaarde.

      Bovendien: door het kunnen zien van die foto’s schaadt je onevenredig de belangen van deze mensen. Ze hebben -in sommige gevallen- een image hoog te houden. Bovendien was het niet hun keus om ze te publiceren.

    • Tim Toornvliet

      Wat Maarten zegt.
      Je kunt je indenken dat de privacy van de betreffende celebs zwaarder weegt dan de eventuele nieuwswaarde van de foto’s. En het feit dat ze niet door henzelf geopenbaard zijn telt ook mee. Dus een verzoek tot verwijdering zal waarschijnlijk ingewilligd (moeten) worden.

      En daar zit ook meteen het grote verschil met de voorbeelden die wij noemen: in dit geval zijn het de makers of geportretteerden zelf die verzoeken tot verwijdering van materiaal. In het geval van James Foley zijn het bedrijven en overheden die beslissen dat iets niet gedeeld mag worden.

    • Kevin

      Maarten, ik betwijfel of die journalist onthoofd wilde worden op internet en ik betwijfel of de familie van die journalist er vrolijk van word dat we nu zitten te kippen over wie dat filmpje wel en niet mag verspreiden omdat er een paar mensen zijn die menen dat de vrijheid van meningsuiting in het geding is.
      Het nieuws in deze is de onthoofding. De beelden van die onthoofding voegen vervolgens net zo min iets toe als de naaktfoto’s van celebs. Als je weet dat het is gebeurd, waarom moet je het dan nog zien?

    • Michl

      Beste Maarten A. Volgens mij ga je zelf de mist in.

    • Michel

      @Maarten A: het zien van naaktfoto’s schaadt de belangen van mensen? En het onthoofden van een journalist schaadt geen belangen? Wie gaat hier nou de mist in?

  3. Ed Dekker

    Er wordt steeds maar gesproken over “de vrijheid van meningsuiting”. Maar een onthoofding of blote beroemdheden zijn geen mening. Volgens mij gaat het hier over vrijheid van drukpers (of alles wat de drukpers vervangt) en vrije nieuwsgaring (niet alleen voor journalisten maar voor iedereen),
    Door het al te gemakkelijk op “vrijheid van meningsuiting” te gooien wordt dat begrip uitgehold en betekenisloos. Daarmee worden voorstanders van allerhande censuurvormen in de kaart gespeeld, zonder dat zij hier iets voor hoeven te doen.

  4. Jan-Willem Swane

    Volgens mij missen jullie een criterium.

    Niet alleen: wordt er iemand geschaad door de publicatie. Maar ook: is er iemand geschaad om de publicatie te maken.

    Dus als iemand onthoofd wordt om een schokkende video te kunnen maken, moet je die video én niet bekijken én niet verspreiden.

    Wat mij betreft gelden hier dezelfde uitgangspunten als bij kinderporno.

    • Marco

      Zeer mee eens, ook met Ed Dekker trouwens.

      (tijd voor +1 en -1 buttons bij de reacties?)

    • Fred

      Ook mee eens: iemand onthoofden om via internet een boodschap af te geven (aan een president of ook om ermee te recruteren) is een (nieuwe, als zodanig te onderscheiden) vorm van cyber-crime. Wel wat anders dan stux-net ontwikkelen en toepassen maar wel een misdaad (volgens onze normen die we dan toch universeel toepasbaar achten). Of vervolgens alle misdaden openbaar moeten zijn als propaganda of alleen via wat klikken “ja ik wil dit echt zien” bereikbaar of alleen underground, blijft een lastige morele kwestie. Ik neig toch echt naar “liever niet dat platform voor propaganda en sensatie bieden” en degenen die het echt willen zien kunnen dat toch wel. Dat er weer iemand die alleen schuldig wordt bevonden aan het feit dat hij een bepaalde nationaliteit bezit, onthoofd is, is het nieuwsfeit, niet de beelden ervan. Of een Google, Facebook of Twitter vervolgens de keuze maakt of een overheid of een internationaal orgaan, vind ik van ondergeschikt belang. De celebraties met hun privé-foto’s horen hier even niet thuis als onderwerp.

    • Problematisch

      Jan-Willem, Marco, Fred, dat zou bijzonder verstrekkend zijn, want waar leg je dan de grens?
      Hadden de beelden van de aanslag op de Twin Towers volgens jullie criterium getoond mogen worden?
      Wat is ‘geschaad’? Gedood? Gemarteld? Gewond?
      Hadden de beelden van de aanslag op het Koninklijk Huis in Apeldoorn wel gemogen?
      Zijn beelden van een toevallige passant anders dan van IS? Of Hamas, of het Israëlische leger? Een bewakingscamera van de overheid?
      Maakt het dan uit wie de beelden heeft gemaakt en met welke intentie?
      En wie bepaalt dat? De NOS? Twitter? Opstelten? Een rechter?

      Of kunnen we het uiteindelijk toch beter zelf bepalen, per geval. En is dat dan niet exact waarom vrijheid van meningsuiting een grondrecht is?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.