Dijkhoff: digitale lekken zo snel mogelijk dichten

Massale weerstand tegen massaal sleepnet

Google wijst me de weg, maar niet altijd de kortste
DOSSIER / Sleepnet voor geheime diensten

De afgelopen weken zijn de reacties op de internetconsultatie over de concept Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten binnengestroomd. Burgers, instellingen en bedrijven hebben massaal hun ongenoegen uitgedrukt in 557 berichten.

Begin juli is het concept voor een nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten gepubliceerd. De minister wil dat dit voorstel de huidige wet gaat vervangen. Met deze wet krijgen de geheime diensten meer mogelijkheden om onze communicatie af te luisteren en onze telefoongesprekken, berichten, e-mails en website-bezoeken te analyseren. Dit zou de meest vergaande bevoegdheid zijn die de diensten ooit hebben gehad.

Bits of Freedom vindt dat deze nieuwe bevoegdheden veel te ver gaan en wil dat dit voorstel van tafel gaat. De reden? De nieuwe bevoegdheden van veiligheidsdiensten zijn te ruim, toezicht is onvoldoende daadkrachtig en de gevolgen zijn voor velen niet te overzien. Daarom heeft Bits of Freedom deze zomer een website gelanceerd, waar mensen via drie eenvoudige stappen hun mening over het voorstel konden formuleren en naar de overheid konden insturen.

Inmiddels is deze internetconsultatie gesloten. Online zien we een overweldigende 557 gepubliceerde reacties waarin massaal weerstand wordt uitgedrukt tegen het voorstel. De ongepubliceerde reacties moeten nog bij dit aantal worden opgeteld. We schatten dat ongeveer 100 reacties zijn verstuurd met behulp van onze website. Ter vergelijking, eerder werden – voor zover bekend – gemiddeld 50 reacties per voorstel ontvangen. Het kabinet zet deze internetconsultaties vaak in bij de voorbereiding van wet- en regelgeving. Zo hebben mensen inspraak en dat zou de kwaliteit van de (wets)voorstellen ten goede moeten komen.

Reacties:
Niet alleen de burgers hebben massaal van hun mening ingevuld. Opvallend is dat ook bedrijven veelvuldig van zich hebben laten horen:

  • Tele2 Nederland:
    “Hiermee wordt feitelijk van Tele2 en de rest van de sector verwacht dat zij de bulkinterceptie oplossingen van de inlichtingendiensten gaan ontwerpen en inrichten. Tele2 zal hier niet vrijwillig aan meewerken aan een dergelijk overleg om elke schijn van belangenverstrengeling en onwenselijkheid van de voorgestelde wetgeving te onderstrepen.”
  • KPN:
    “Onvoldoende is gemotiveerd waarom rechterlijke toetsing op de uitoefening van bevoegdheden die inbreuk maken op het communicatiegeheim niet nodig of mogelijk zou zijn. (…). Het wetsvoorstel bagatelliseert de gevolgen voor de bedrijfsvoering van aanbieders en kan zonder nader onderzoek op dat punt en nadere motivering niet (door het parlement) op proportionaliteit worden getoetst.”
  • Vodafone:
    “Doordat bevoegdheden en medewerkingsplichten met de concept WIV20xx vrijwel onbeperkt worden uitgebreid, zonder daarbij transparantie en toezicht te versterken, beweegt Nederland precies in omgekeerde richting van bijvoorbeeld de Verenigde Staten.”
  • VNO-NCW en MKB Nederland:
    “De in dit wetsvoorstel voorziene uitbreiding van de bijzondere bevoegdheid van de diensten om `in bulk’ het kabelgebonden verkeer af te tappen is verregaand. De enkele constatering dat tegenwoordig verreweg het grootste deel van de communicatie via kabelnetwerken verloopt, vormt naar onze mening hiervoor onvoldoende rechtvaardiging. De huidige, gerichte internettap biedt ons inziens voldoende mogelijkheden voor de diensten om hun taken te kunnen uitvoeren. Wij vragen de minister dan ook om een onderbouwing van nut, noodzaak én effectiviteit van deze vergaande aanpassingen.”
  • Nederland ICT:
    “De door de wet opgelegde eisen aan een groot aantal bedrijven zullen resulteren in een verlies aan vertrouwen van burgers en bedrijven, in toegenomen onzekerheid en financiële druk voor het bedrijfsleven, minder innovatie, risico’s voor de betrouwbaarheid en integriteit van dienstverlening en verslechtering van het internationale imago van Nederlandse als Digital Gateway to Europe.”
  • Google:
    “The measures proposed a​re extremely intrusive and detrimental to the fundamental rights of civilians and companies worldwide (privacy, confidentiality of correspondence, freedom of expression, freedom of information, freedom to conduct a business, integrity of property). Clear boundaries, procedural safeguards and strong, independent oversight are essential.”
  • Microsoft:
    “Met een dergelijke wet kan een aanzienlijke hoeveelheid informatie, die door gebruikers via technologiebedrijven wordt opgeslagen of verstuurd, worden ingezien door de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten, met wantrouwen van die gebruikers in deze bedrijven tot gevolg”

 

Wat gaat er nu gebeuren?
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft nu zes weken de tijd om meer dan 557 reacties door te spitten en daar een rapport over op te maken. Zes weken tijd om al deze reacties inhoudelijk door te nemen vind Bits of Freedom, op z’n zachts gezegd, ambitieus. Daarnaast zal een Privacy Impact Assessment worden uitgevoerd. Dit is een hulpmiddel voor de overheid bij de ontwikkeling van beleid om privacyrisico’s in kaart te brengen. Uiteindelijk zal een aangepast wetsvoorstel met het rapport aan de Ministerraad worden aangeboden. Via de Raad van State, Tweede Kamer en misschien Eerste Kamer, heeft het voorstel nog een lange weg te gaan. En dat is maar goed ook.

Het wetgevingsproces is slepend, net als het wetsvoorstel. Maar de eerste stap is gezamelijk gezet. We houden jullie op de hoogte.

  1. Frank

    Goed om te zien dat er ten opzichte van het gemiddelde veel reacties binnen zijn gekomen. Ik zou 557 reacties in absolute zin echter helemaal niet veel noemen, zeker niet voor wetgeving met dergelijk verstrekkende gevolgen!

    Ik zie uit naar jullie verdere updates, met name i.r.t. eventuele actie die wij als burgers kunnen ondernemen. Keep up the good work.

  2. Daan

    De overheid vind de NSA te ver gaan, maar nu richten ze zelf een soortgelijk iets op?

    Van de pot gerukt.

    Commissie Stiekum moet worden opgedoekt.
    Dit past niet in een democratie, en al helemaal niet in het jaar 2015.

    En aanslagen kunnen ze al helemaal niet voorkomen.

  3. FP

    Mijn reacties is (nog) niet eens gepubliceerd… Vraag me dus af hoeveel er nog zijn die we NIET kunnen zien!…

  4. TE

    Ook mijn reactie is niet gepubliceerd. Toeval?

  5. Janno

    Is dit niet een haalbaar onderwerp voor een referendum? De voorgenomen wetsaanpassingen maken van de de Nederlandse geheime diensten een Stasi, maar dan effectiever. Het betekend dat iedereen overal en altijd afgeluisterd en bekeken kan worden. Niet alleen op het Internet of in telefonienetwerken, niet alleen in computers of telefoons, maar ook met behulp van computers, telefoons en andere connected devices. Microfoons, cameras van pc’s, telefoons en ook andere sensoren kunnen en zullen ingezet worden voor surveillance. Kortom, overal, zelfs als je op het toilet zit ben je niet meer prive.
    Het ergste is dat je jezelf niet kan verdedigen tegen informatie en analyses die door een geheime dienst zijn verzameld. Dat zet de deur open naar een heel enge maatschappij. En vergeet niet, wat vandaag legaal is, is morgen misschien staatsgevaarlijk. Het kan raar lopen, zelfs in een democratie.

  6. WvA

    Mijn reactie is niet geplaatst, zoals dat ook bij veel anderen niet is gebeurd!
    Daarom volgt hieronder alsnog mijn reactie:

    Het sleepnet
    ————

    Een “sleepnet” waarbij alle communicatie van gewone burgers massaal en ongericht kan worden afgetapt, afgeluisterd, onderschept of (gedigitaliseerd) opgeslagen is rechtstreeks in strijd met de Nederlandse Grondwet en met internationale mensenrechtenverdragen, die de bescherming van de persoonlijke levenssfeer waarborgen. De rechterlijke macht (rechters en openbaar ministerie gezamenlijk) heeft de exclusieve opdracht om dit grondrecht te handhaven. Zo is dat in onze rechtsstaat geregeld.

    Wanneer bij justitie of veiligheidsdienst een redelijk vermoeden bestaat dat de staatsveiligheid in een concreet geval wordt bedreigd of dat een of meer ernstige strafbare feiten zijn gepleegd of worden voorbereid, dient uitsluitend een rechter-commissaris te beslissen of een schending van bedoeld grondrecht in een individueel geval proportioneel gerechtvaardigd is, tegen welke beslissing beroep open staat. Die beslissing zal dus nooit door een minister mogen worden genomen, ook niet waar het de staatsveiligheid betreft, omdat deze als politicus en hoofd van zijn departement geen onafhankelijk oordeel kan hebben en aldus misbruik van zijn machtspositie kan maken.

    Het gaat om een uiterst principiële zaak, waarin geen onderscheid past tussen veiligheids- en strafbare zaken. Bespieden en opsporen mogen en moeten, mits gericht op BEPAALDE (groepen van) personen of omgevingen. Voor zover daartoe dwangmiddelen moeten worden ingezet of middelen die gewone burgers niet mogen gebruiken, alleen na toestemming van de rechter.

    Toezicht
    ——–

    Naast de vorenbedoelde justitiële handhaving van het grondrecht op de persoonlijke levenssfeer is uiteraard ook een onafhankelijk, dus zeker niet-politiek, toezicht nodig op het functioneren van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Gedacht kan worden aan een publiekrechtelijk orgaan dat in laatste en hoogste instantie beslist over dit functioneren. Dit orgaan zou bij wet tot de rechterlijke macht kunnen behoren en bestaan uit onafhankelijke veiligheidsdeskundigen en magistraten (fifty-fifty).

    Uitwisseling met buitenlandse diensten
    ————————————–

    Uitwisseling van uitsluitend gericht en rechtmatig verkregen informatie over bepaalde verdachte (groepen van) personen en hun directe omgevingen, en dus absoluut NIET informatie die uit massaal vergaren afkomstig is. Als dit ertoe mocht leiden dat de NSA, CIA enz. überhaupt geen info meer zouden uitwisselen, dan zij dit zo. De rechtsstaat handhaven is veel en veel belangrijker.

  7. ANONYMOUS

    Ik en velen anderen hebben hevige kritiek op bof. Jullie moeten veel meer doen. Laten jullie dit zomaar gebeuren dat de privacy van 17 miljoen Nederlanders afgepakt word,en van al onze nakomelingen ? Jullie moeten NU een campagne starten en zorgen dat de aftap wet er niet komt ! Jullie moeten o.a. een protest organiseren. Ik bedoel dat mensen samenkomen en de straat op gaan ! Zo doe je dat ! Zo zijn vele wetten er niet gekomen. Als de wet er komt,komt er natuurlijk een sleepnet. En gaan alle Nederlanders op de tap,want dan doen ze wat ze willen,dit geeft ze alle macht. Alle telefonie,al het internet,ook encryptie gaat dan op tap. Aivd zegt encryptie te kunnen breken. Geleerd van NSA.

  8. Peer Gynnt

    Dag Boffers,

    Ik ben het eens met WVA, Anonymous en JANNO (zie hierboven).
    De beginselen van een democratische rechtstaat zijn veel te belangrijk en mogen niet ten prooi vallen aan dictatoriale surveillance.
    Surveillance waarvan ook nog eens hoogst discutabel is welke nuttige resultaten ze heeft. In de praktijk van KLPD en opsporingsdiensten blijkt dat ouderwets speurwerk van mensen het meeste oplevert. Een investering in extra menskracht lijkt me dan ook zinvoller. Want dat er wereldwijd van alles gaande is, is een feit. Maar je hoeft NSA niet te vertalen in Nederland Schoothondje Amerika. Amerika is nu eenmaal niet eenzelfde rechtstaat zoals wij die kennen. Je mag best een andere route kiezen; ja, Minister Plasterk, ik doel op uw laffe gedrag . Ik ben dan ook groot voorstander van een massaal protest tegen het dictatoriale voorstel van Plasterk. Of beter een voorvechter voor het behoud van normen en waarden van een rechtstaat. Organisaties als BOF, Privacy First, IKV e.d. zouden het voortouw kunnen nemen. Net als Milieudefensie dat doet met CETA/TTIP. Ik doe van harte mee.

Laat een reactie achter op Daan Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.