Techbedrijven versus FBI: 1-0. Wat doet Nederland

Tapstatistieken van de geheime diensten

De Week
DOSSIER / Sleepnet voor geheime diensten

Zoals je misschien weet probeert onze regering al lange tijd er voor te zorgen dat onze geheime diensten op grote schaal telefoongesprekken en internet kunnen afluisteren. Tegelijkertijd proberen wij al minstens net zo lang helder te krijgen hoe vaak de geheime diensten de aftapbevoegdheid die de diensten nu al hebben, inzetten. Hier zijn alvast de cijfers tot en met 2001, de rest komt later.

Vraag: Hoe vaak luistert en leest de AIVD mee?

De Tweede Kamer was er begin 2010 niet van overtuigd dat “het openbaar maken van de kwantitatieve tapstatistieken zicht biedt op de werkwijze van [de geheime diensten]”. De regering openbaarde daarom eenmalig cijfers over het aantal keer dat telefoon- en internetverbindingen door de geheime diensten waren afgeluisterd. Ons verzoek om ook de cijfers over andere jaren dan 2009 openbaar te maken werd geweigerd omdat dat “inzicht [zou] geven in de manier waarop deze diensten hun bijzondere bevoegdheden inzette.”

De toezichthouder (de CTIVD) zag dat anders. Die stelde “dat een meerjaarlijks overzicht van de tap­statistieken niet als staatsgeheime informatie kan worden aangemerkt.” Immers, als het aantal taps door de jaren verandert “kan dit velerlei oorzaken hebben, waarover een buitenstaander weliswaar vermoedens kan hebben, maar waarover hij geen duidelijkheid kan verkrijgen.” En de commissie die de wet voor de geheime diensten evalueerde vond dat het “maatschappelijk vertrouwen en draagvlak voor het werk van de diensten” kon worden vergroot “door royaler cijfermatige informatie te verstrekken over de activiteiten van de diensten.”

Daarom vroegen we het met een nieuw #Wob-verzoek de AIVD twee jaar geleden nog een keer: hoe vaak keek de AIVD de afgelopen jaren mee over de schouders van bellers en internetters? Je verwacht het niet, maar ook nu weer weigerde de minister. Met het openbaar maken van deze cijfers zouden “het actuele kennisniveau van de dienst of een nog actuele werkwijze bekend kunnen worden.” Bullshit. Cijfers over het aftappen in de jaren zeventig zeggen natuurlijk helemaal niets over de huidige werkwijze van de diensten. Tenminste, dat mag je hopen.

Tapstatistiek van de AIVD

Daarom kon de minister ook niets anders dan op zijn standpunt terugkomen. Nadat we bezwaar hadden aangetekend maakte de minister het volgende lijstje openbaar:

 

aivd-tapsta

Dat lijstje stopt na 2001. Want voor meer recente cijfers zou blijven staan dat die “inzicht [bieden] in de modus operandi van de AIVD.” De minister keek gemakshalve ook alvast vooruit: “Dat geldt des te meer indien dergelijke gegevens ook in de toekomst van jaar tot jaar beschikbaar zouden komen.” Hij zegt ook dat die cijfers “duidelijkheid verschaffen over de capaciteiten van de AIVD en waarop de focus van de AIVD ligt.” Onthoud dat laatste even. Daarna konden we niets meer dan naar de rechter stappen – we wachten nu op de behandeling van het hoger beroep.

AIVD doet intensiever onderzoeker naar Jihadisten

Eerder deze week kopte de NOS “AIVD tapt vaker af door onderzoek naar jihadisten”. Nee, de NOS heeft geen contact met een Nederlandse Snowden – tenminste, niet dat we weten. De NOS baseerde zich voor deze kop op het laatste rapport van de toezichthouder van de geheime diensten. Die schrijft:

“Ten opzichte van de vorige onderzoeksperiode […] is sprake van een toename van 19% van het totaal aantal personen of organisaties tegen wie de AIVD de afluisterbevoegdheid heeft ingezet. […] Oorzaak hiervan is een intensivering van het onderzoek naar jihadistische uitreizigers en terugkeerders.”

AIVD. Focus. Jihadisten. Wat?! Dat is toch staatsgeheime informatie als je de minister zou geloven?

Het is niet zo dat de toezichthouder dit maar even op eigen houtje doet. De toezichthouder wilde in een eerder rapport ook al wat meer cijfers openbaar maken over het aantal taps van de AIVD. Toen censureerde de minister het rapport. En dus is de vraag, waarom nu niet? Blijkbaar is dat argument niet zo heel sterk. We verwachten dan ook dat de minister ook de tapstatistieken van na 2001 gewoon openbaar maakt. Desnoods na gedwongen te zijn door de rechter.

  1. Nick T.

    Heeft Bits of Freedom ook verzoeken ingediend over de tapstatistieken van de MIVD?

    • Rejo Zenger

      Dat hebben we in een eerder stadium wel gedaan. Dat leverde toen niets op. We zullen dat opnieuw doen als we er met ons verzoek bij de AIVD uit zijn.

  2. T.T.

    Jihadisten(waar of niet) roepen ze vooral om meer (publieke)steun te krijgen voor het verder uitrollen van hun surveillance monster.
    Laat wel weer zien dat de in hun ogen/woorden staatsgeheime(naar buiten komende) informatie vooral gecontroleerd moet worden om een bepaald narratief te blijven volgen. De angst dat de openbaring anders teveel inzicht zou geven in de manier waarop veiligheidsdiensten hun bijzondere bevoegdheden inzetten is duidelijk niet hun eerste zorg.
    Vond het lijstje verder nogal armzalig, wat ik graag zou weten is wat ze er überhaupt mee bereikt hebben. Uit het artikel van de NOS maakte ik op dat het bar weinig is.

  3. Hg

    Wat is eigenlijk precies een tap in deze context?

    Bij het woord verbinding denk ik aan één telefoongesprek of één TCP-connectie, maar een telefoon- of internetaansluiting die gedurende een periode wordt afgeluisterd lijkt me waarschijnlijker. Als een besluit om te tappen betrekking kan hebben op een groep personen met meerdere aansluitingen dan kan ik me voorstellen dat het woord ‘tap’ daarvoor gebruikt wordt en dan zou “één” tap veel meer kunnen zijn dan het lijkt.

    Is bekend wat een tap in die statistiek precies is?

    • Johan Gerard van der Galien

      Er schijnt verschil te zijn voor “door de lucht” en “over de draad” formeel mogen de geheime diensten met mobiel telefoonverkeer alles doen wat ze willen, maar met email, telefoon en internet via “een draad” van een vaste aansluiting niet. Informeel doen ze dat natuurlijk wel, echter kunnen ze het niet opvoeren als bewijsmateriaal in bv een rechtzaak.

  4. Johan Gerard van der Galien

    Hoe zijn circa maar 500 taps per jaar te rijmen met die 1.8 miljoen Nederlandse telefoongesprekken die Plasterk aan de NSA heeft door verkocht? Dan zouden er 3.600 gesprekken per tap zijn gedaan? Geloof ik niks van. Allemaal kletskoek. Ze tappen en dataminen iedereen, en gebruiken de telefoon ook als afluisterapparaat, wil je dat niet dan moet je de batterijen er uit halen.

    http://nos.nl/artikel/608935-1-8-miljoen-telefoontjes-de-feiten.html

Laat een reactie achter op Johan Gerard van der Galien Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.