De Week

Das Experiment Facebook

Dutch parliament votes against internet filter
DOSSIER / Vrijheid in je communicatie

De tandartsassistent in je Facebook-lijstje van mensen “die je misschien kent”. Kan, want er zijn momenten waarop jullie telefoons een tijdlang in dezelfde ruimte zijn geweest. Het is zo’n experiment van Facebook dat je doet afvragen op welke andere manieren je nog meer proefkonijn bent.

De klasgenoot naast je is meestal het hele schooljaar dezelfde, die moet je wel haast kennen. En op je werk sta je bij de koffieautomaat vaak bij dezelfde coffee-addicts, dat moeten ook wel bekenden van je zijn. Logisch: de kans is groot dat je elkaar kent als je met enige regelmaat fysiek bij elkaar in de buurt bent. Dat is de achterliggende gedachte van Facebook om op basis van de locatie van je mobiele telefoon je de “mensen die je misschien kent” te suggereren. Let wel, daarvoor hoef je de ander niet eens gebeld te hebben: alleen al het feit dat twee telefoons een tijdje bij elkaar in de buurt zijn geweest is dan al voldoende – een methodiek die ook door de Amerikaanse geheime dienst NSA wordt gebruikt.

Het klaslokaal en koffieautomaat zijn begrijpelijke voorbeelden, want die mensen spreek je inderdaad dagelijks. Maar stel dat je in een kroeg met een wildvreemde een gezellige avond hebt gehad, maar niet voor niets géén nummers hebt uitgewisseld. Terwijl je de ochtend erna de slaap uit je ogen wrijft en een aspirine tegen de koppijn slikt suggereert Facebook die ander als ‘mens die je misschien kent’. En daar zit dan ook meteen wat dit zo creepy maakt. Want Facebook denkt dan misschien ook meteen dat je graag wilt weten wie die andere anonieme deelnemers van dat praatgroepje zijn. En omgedraaid.

Maar gebruikt Facebook werkelijk gegevens over jouw locatie om te bepalen wie je waarschijnlijk kent? Facebook zei eerst van wel. Daarna zei Facebook van niet. De laatste reactie van Facebook: we hebben er een tijdje mee geëxperimenteerd. Dat experiment zou zijn uitgevoerd op een kleine groep gebruikers. maar met de omvang van Facebook is ‘een kleine groep’ al snel iets als de grootste stad van Nederland. Bovendien zou zij geëxperimenteerd hebben met een beperkte nauwkeurigheid en alleen in combinatie met andere gegevens. Maar toch.

Het is weer eens een keer dat ‘s werelds grootste communicatieplatform haar gebruikers als proefkonijnen inzet, en dat dit bekend wordt door een communicatiefoutje. We zouden ook wel eens willen weten op welke andere manieren Facebook ons als lab-rats gebruikt. Immers, Facebook experimenteerde eerder met manieren om gebruikers naar het stemhokje te bewegen. En onderzocht zij hoe ze jouw emotionele toestand kon beïnvloeden. Welke experimenten voert Facebook nog meer uit? Welke daarvan hebben mogelijk een grote impact op jouw privacy? En welke zijn uiterst dubieus in ethische zin? Of beide tegelijkertijd, natuurlijk.

  1. Menno

    Hi Rejo,

    Niet helemaal hetzelfde, maar wel in die richting: heb ooit een vrij bizar FB geval gehad, waarbij ik me ook ernstig afvroeg welke methods zij gebruiken.
    Een vriendin die ik al 15 jaar niet had gezien of gesproken, stond met foto en al in de krant. Ik heb dit artikel ingescanned en via email doorgestuurd naar een andere vriend.
    De volgende dag stond die vriendin in mijn lijstje van “mensen-die-ik-zou-kunnen-kennen”.
    Voor de duidelijkheid: het was een analoge krant, ik heb haar naam nergens anders gebruikt dan in die email (dus ook niet gegoogled o.i.d.), het gebruikte email account was een andere dan die ik voor FB gebruik en ik had op FB geen enkele “shared friend” met haar..
    FB kan die naam alleen maar uit die email zelf hebben gehaald…

    • Nick

      Puur om je even gerust te stellen: Óf meer mensen uit jouw directe omgeving hebben haar opgezocht, dat lijkt me een logischer factor.

      Waarom gebruik je eigenlijk (nog) Facebook?

    • Gerda

      Menno, je moest je diep schamen om foto’s van andere mensen zonder toesteming te delen. Portretrecht! Ik hoop dat die vriendin je aanklaagt wegens privacy inbreuk. En dan nogwel uploaden naar facebook. Was je onder invloed op dat moment? Het is ook niet vanzelfsprekend om altijd stil te staan bij ethische kwesties. Maar toch zou ik zeggen denk beter na en vooral over de privacy van een ander.

  2. Stefan

    Mijn vriendin en ik hebben dit ook een keer ondervonden. We zaten naast elkaar op de bank, ieder met eigen laptop (en op hetzelfde wifi-netwerk, dus niet 3G), en we hadden allebei Facebook openstaan. Zij googlede op haar eigen laptop om iets na te kijken, en prompt daarop kreeg ik op mijn laptop in mijn Facebook-pagina reclames en volgsuggesties voor groepen te zien die exact betrekking hadden op het onderwerp van haar zoekopdracht. Ik kon dus wel raden waarnaar zij op haar eigen laptop gegoogled had.

    • Otto

      Stefan, dat ligt meer aan het feit dat je vanaf hetzelfde IP adres het internet bezoekt.

  3. Twijfelaar

    Ik zit alleen maar op 4G, heb 10GB data, verbruik dat nooit. Heel soms zet ik thuis wifi aan om bestanden te syncen. Ik gebruik op m’n telefoon geen Facebook app, alleen facebook via de browser, en dan dus wel Firefox, absoluut niet Chrome. Maar ja, ik gebruik wel Instagram en Whatsapp, dus vermoed wel dat mijn adresboek inmiddels geupload is naar FB. Het wordt tijd m’n telefoon te rooten, maar dat is weer zo’n gedoe.

  4. bas

    ik heb een nokia

  5. Menno

    @Nick,

    Nee, dat was het ook niet. Ik heb op FB geen vrienden die haar ook kennen, dus dat kan het niet zijn geweest.

    Tja, veel vrienden all-over-the-world, en dan is het toch wel een makkelijk medium om een beetje op de hoogte te blijven van het reilen en zeilen van die mensen..

    • Roeland

      Zou het kunnen dat deze vriendin jou (mobiel) telefoonnummer en/of e-mail adres heeft?
      Daardoor kan FB de match hebben gelegd.

  6. henk luinseel

    ik heb geen GSM (heb ik niet nodig)
    Somd denk ik: “…Hoelang zou het hermedisch duren voordat ik daardoor als ‘verdacht persoon’ gezien ga worden?”

  7. John

    In dezelfde trend wel iets even anders. Ben vaak ver weg Skype was een leuke manier om met de thuisfront contact te houden, uitwisselen van foto’s hoorde daarbij. Sinds recent heeft Skype een volledige sync in werking gesteld. Waar je ook je Skype op hebt, wordt automatisch alles gesynct, dus laptop, mobiele telefoon (heb Samsung, Android dus) enz. Lijkt wel handig maar het volgende doet zich voor. Aan het einde van een skype gesprek vanuit verwegistan, stuurt mijn partner mij een ‘privéfoto’ om mij even op te winden. In het verleden vaker gedaan… en dan weer van Skype verwijderen. Nu blijkt met de cloud opslag die Skype nodig heeft om te syncen moet men binnen een uur een bestand of gesprek wissen, daarna blijft het voor de eeuwigheid in de cloud en wordt klakkeloos met alles gesynct. Heb net een nieuwe laptop gekocht, Skype erop gezet, ja, de foto was er ook, maar erger nog plotseling op mijn download bestand waar ik van de web een aantal Fonts had gedownload om op der laptop te installeren, komt ik de folder icon van het downloadbestand, de bekende foto te voorschijn, terwijl de foto zelf er niet te vinden is. Hoe erger kan het nu worden dat je helemaal geen controle kan uitoefenen op wat er met je leven gebeurd. Heb nooit een FB account gehad, voor de reden van gebrek aan controle, nu moet ik Skype verwijderen, al blijven alle gesprekken en bestanden voor de eeuwigheid in de cloud.

    • Roeland

      Zelf gebruik ik graag Imo ipv. Skype. Heel lichtgewicht en ook geen (Microsoft-)account nodig.

  8. ikke

    ook een leuk experiment dat je zelf kan testen. situatie is als volgt. kennis piet jansen (fictieve namen) geeft aan nieuwe partner te hebben. eva uit amsterdam. piet zelf komt uit utrecht en zit op fb, net zoals jij. Omdat de relatie nog pril is, wil piet nog niets delen over eva. maar ik ben benieuwd wie het is en hoe ze er uit ziet.

    hoe doe je dat. log in bij fb. en ga vervolgens in fb en in google op zoek naar ‘eva amsterdam piet jansen utrecht’ . dit doe je tig keer. ondertussen in fb ga je paar keer naar profiel van piet. binnen no time suggereert fb de betreffende eva aan jou als iemand die je misschien kent.

    en zo passeert fb de nadrukkelijke wens van piet om die info nog niet te delen. en ja, dit werkt. test het maar

  9. Koos Koets

    Niet alleen met personen, ook met advertenties, hoewel ik geen facebook app had geinstalleerd op mijn telefoon, kreeg ik wel gerichte reclame van een kledingwinkel waar ik de dag ervoor was geweest, wellicht dat ik een website heb geopend met een tracker en daarna geretarget ben naar facebook.

  10. Koos Koets

    @Menno, google scanned ook via OCR, google image search herkent bijvoorbeeld teksten op foto’s, google geeft dus data uit documenten door aan advertentie en sociale netwerken. Daarnaast kan het natuurlijk zijn dat in jouw vriendengroep op facebook weer mensen zitten die wel al connected zijn met haar.

  11. marc

    Zolang de gebruiker geen eigen “veilig” besturing systeem op de mobiele telefoon mag/kan installeren blijft dit een probleem. Dit probleem overstijgt FB, want het bepalen van de lokatie kan op basis van meerdere techieken welke in de mobiele telefoon aanwezig zijn. Dat is het echte probleem. FB maakt gewoon handig gebruik van de mogelijkheden welke voor handen zijn. Maar dat doen ook andere partijen.

  12. Limburger

    De Facebook NSBers zijn inmiddels ook in Limbug al ingeburgerd

    http://www.1limburg.nl/uitkering-weert-pas-op-met-social-media?context=related-17755

    Mag een Nederlandse instantie eigenlijk wel op zijn eigen mensen spioneren? In de USA blijkt het in de constitutie verboden te zijn om op mensen van je eigen nationaliteit de spioneren. Dat is blijkbaar de belangrijkste rede waarom de NSA geen data mag leveren die van de Clinton server is gelekt. Maar in Nederland mag een ambtenaar wel op burgers spioneren? Weet iemand hoe dat zit?

  13. Me

    Facebook experimenteerde eerder met manieren om gebruikers naar het stemhokje te bewegen. En onderzocht zij hoe ze jouw emotionele toestand kon beïnvloeden. Welke experimenten voert Facebook nog meer uit? Welke daarvan hebben mogelijk een grote impact op jouw privacy? En welke zijn uiterst dubieus in ethische zin?

    https://www.youtube.com/watch?v=Vuf7OsGPXYM
    https://www.youtube.com/watch?v=FC4ZKXL0cJw

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.