Open Whisper Systems at the Dutch Big Brother Awards

7 tips om uit de filterbubbel te breken

Campagne Stop Het Hackvoorstel gestart – Vraag ook om een veilig internet!

Na de verkiezing van Donald Trump was er in de media opeens weer heel veel aandacht voor de filterbubbel: het idee dat nieuwe media door het nieuws te personaliseren ervoor zorgen dat we alleen nog maar een eenzijdige selectie van het nieuws zien. We geven je hier zeven simpele tips over hoe je uit de filterbubbel kunt breken.

In 2011 beschreef Eli Pariser de filterbubbel. Dat is zijn woord voor de zorgelijke ontwikkeling dat we —omdat internetdiensten zich aanpassen naar onze smaak en voorkeuren— steeds minder informatie zien die ons wereldbeeld kan oprekken en ons perspectief kan vergroten. Hij legt het concept fantastisch uit in deze TED-talk:

Video van TED, licentie: Creative Commons BY-NC-ND 3.0

Naast een versmalling van ons perspectief kleeft er nog een nadeel aan de filterbubbel: om zaken zo goed mogelijk voor jou te kunnen personaliseren moet een internetdienst zoveel mogelijk informatie over jou opslaan.

We geven je hier dus een aantal manieren om ervoor te zorgen dat de plekken waar je jouw informatie vandaan haalt zich niet meer aanpassen aan jouw voorkeuren.

Zo doorbreek je bubbel:

1. Verander je instellingen op Facebook
Facebook toont maar een klein gedeelte van de posts van de mensen en organisaties die je volgt. Ze proberen je vooral te tonen wat ze denken dat je wilt zien, met het doel je zolang mogelijk op de site te houden (hoe langer je op hun site bent, hoe meer advertenties je kunt zien). Je kunt dan ook maar een paar dingen doen om de filterbubbel op Facebook een beetje te vermijden. Waarschijnlijk helpt het als je links bovenin bij 'Nieuwsoverzicht' kiest voor 'Meest recent' in plaats van 'Topverslagen', daarmee vermijd je dat de populairste berichten altijd bovenaan staan.

Daarnaast is het verstandig om ervoor te zorgen dat je de berichten van de personen en organisaties die je echt belangrijk vindt (bijvoorbeeld die van ons) als eerste te zien krijgt. Dit helpt niet per se tegen de filterbubbel maar zorgt er wel voor dat je niet helemaal bent overgeleverd aan de door Facebook bepaalde volgorde. Daarvoor kun je de optie Als eerste weergeven gebruiken. Die vind je door rechtsboven op het kleine driehoekje te klikken en vervolgens te kiezen voor 'Voorkeuren voor nieuwsoverz...'. Onder het kopje 'Prioriteren wie je het eerst wilt zien' kun je aangeven welke zaken je niet wilt missen:

2. Zorg ervoor dat Google jouw geschiedenis niet bewaart
Als je tijdens het zoeken niet ingelogd bent bij Google, dan kun je maar weinig instellingen aanpassen. Als je wel ingelogd bent, dan kun je naar je Activiteitsopties en daar het bijhouden van jouw 'Web- en app-activiteit' onderbreken:

Jouw zoekgeschiedenis wordt dan niet meer bijgehouden en je zoekresultaten dus ook niet meer aangepast op basis van die geschiedenis. Er zijn nog wel een hoop andere (vaak ondoorzichtige) factoren op basis waarvan Google de resultaten rangschikt. Of je hiermee dus echt uit de bubbel stapt is niet helemaal zeker.

3. Gebruik een zoekmachine die je resultaten niet personaliseert
In plaats van te stoeien met Google's ondoorzichtige instellingen kun je natuurlijk ook gewoon een alternatieve zoekmachine gebruiken. DuckDuckGo bewaart bijvoorbeeld geen persoonlijke informatie van haar gebruikers en personaliseert de zoekresultaten niet. Je kunt wel instellen dat je vooral resultaten uit een bepaalde regio wilt krijgen (bijvoorbeeld uit 'Nederland'). Ook het Nederlandse StartPage helpt je te ontsnappen uit de bubbel. StartPage heeft zelfs een pagina online staan waarin ze het probleem van de filterbubbel uitleggen: Don't Bubble Me.

4. Laat Twitter de 'beste' tweets niet als eerste tonen
Vroeger was het simpel: de meest recente tweets van de mensen die je volgde stonden bovenaan. Sinds begin van dit jaar probeert ook Twitter je de dingen waarvan ze denken dat jij ze het liefst wil lezen als eerste te tonen. Gelukkig kun je deze functie makkelijk uitzetten. Ga naar je account instellingen en zorg ervoor dat er bij 'Tijdlijn' geen vinkje staat voor 'De beste Tweets als eerste weergeven':

5. Zorg ervoor dat je online niet gevolgd wordt
Heel vaak weet je niet zeker of een website jou iets anders laat zien dan aan je collega. Misschien hebben ze bijgehouden (meestal via cookies) dat je een bepaalde interesse hebt en zetten ze daarom speciaal voor jou een bericht bovenaan. Het is alleen daarom al een goed idee om je zo min mogelijk te laten volgen online. Eén manier om dat te doen is via een adblocker. Lees er meer over op onze Internetvrijheid Toolbox en probeer bijvoorbeeld eens uBlock Origin of Privacy Badger. Dit is de tip waar je misschien wel het meeste plezier van gaat beleven: het web wordt er namelijk veel sneller en ook nog eens minder lelijk van.

6. Haal je informatie bij de bron (dus niet alleen uit je sociale media)
Het maakt een internetdienst als Facebook helemaal niets uit wát je op hun platform bekijkt, zolang je maar blijft kijken. De enige 'redacteur' die Facebook gebruikt om te bepalen of jij iets te zien krijgt is hun computersysteem dat probeert in te schatten of je ergens geïnteresseerd in bent.

Uiteraard hebben nieuwssites er ook belang bij dat zoveel mogelijk mensen hun site bezoeken, maar ze hebben daarnaast bijna altijd ook een bepaald redactioneel perspectief. Bovendien worden nieuwssites tot nu toe zelden aangepast aan de individuele bezoeker (de advertenties wel, de berichtgeving zelf niet). Ga het nieuws dus halen bij bron in plaats van dat je wacht tot het via de sociale media bij je gebracht wordt.

7. Tot slot, lees ook eens een tijdschrift of papieren krant
Het voordeel van een tijdschrift of krant is dat die nooit speciaal voor jou gemaakt wordt. Iedereen die de Groene Amsterdammer of de Elsevier leest heeft dezelfde voorpagina, inhoudsopgave en artikelen. Dit blijft trouwens ook nog steeds één van de makkelijkste en leukste manieren om op zoek te gaan naar serendipiteit.

Heb jij nog andere ideeën over hoe je uit de filterbubbel kunt ontsnappen? We horen ze graag hieronder!

  1. Kea

    Bedankt voor de tips. Ik wil er nog één aan toevoegen voor gebruikers van Apple apparaten: de blocker app ‘ Better by ind.ie’ van Aral Balkan.
    Hij heeft ook een app voor desktop gemaakt.

    • B@S

      En nog een tip: Gebruik Tor(-browser). Sommige sites en zoekmachines duwen je alsnog in een bubble op basis van je ip-adres. Surf ik zonder Tor, dan zie ik soms reclames (voor zover ze niet worden geblockt) die ogenschijnlijk op een huisgenoot zijn gericht, terwijl je via Tor soms nog wel eens een verrassende kijk op dingen tegenkomt, omdat je potentieel vanuit de hele wereld surft.

    • Hans de Zwart

      Hier vertelt Aral Balkan over Better (op een congres in Nederland):

      https://www.youtube.com/watch?v=D3K9wEUnK-4

  2. Lonneke Alsema

    Leuk artikel!
    Wist niet dat je nog zoveel kunt sturen mbv je instellingen (voor mij: Twitter..) .
    Ik zweer zelf (ook om die reden) bij het lezen van papieren kranten en tijdschriften.
    Nog een stap verder: Zoek eens een andere bubble op irl!
    Een congres van een ander vakgebied… Land- en tuinbouw, verpleging… of gewoon die mensen waarmee je een irl hobby deelt. Wie in je koor naast je staat te zingen, je hardloopclubje, wie naast je zit te vissen…

  3. Simon

    Schakel sowieso third-party-cookies uit in je webbrowser. Dit heeft vrijwel geen nadelige gevolgen voor de surfervaring, maar voorkomt veel tracking, zelfs zonder verdere maatregelen. Geschikt om zelfs bij je minder technische kennissen in te stellen.

    Schakel cookies gewoon uit op sites als google, facebook, youtube. Een site als facebook wordt daarmee totaal onbruikbaar, weet je meteen weer waarom je helemaal niets met die toko te maken wilt hebben.

    Laat overige cookies vervallen zodra je de browser sluit. “Keep util I close Firefox”, in Firefox. Of gebruik een extensie als Self-Destructing Cookies.

  4. !ng

    Ik heb privacy badger, https everywhere en uBlock, hierdoor kan ik op veel websites bepaalde dingen niet zien, als ik ze echt wil zien [filmpjes of bv. voten op de time person 2016] dan schakel ik over op een ander browser waar ik verder geen gebruik van maak. Handig is het niet, en vervelend soms ook maar fuck ‘em.

    Ohja, de cookie popup stopper is ook heel fijn. En reclame, die zie ik dus alleen op die andere browser. Maar daar ben ik allergisch voor dus ik kijk er niet naar.

  5. Peter

    Ik werk zelf in verschillende (wanabee?) bubbels. Dat doe ik primair om focus te houden op de activiteit (werk, vrijwilligerswerk, ontspanning, administratie) waarmee ik bezig ben. Ik gebruik daarvoor virtualbox waarmee ik eenvoudig verschillende desktops kan openen. Elke desktop heeft een ander (linux dat natuurlijk wel) OS en (probeer ik tenminste) andere browser en ander ip (via vpn/tor) en als ik persé moet inloggen andere personals. Ik merk het bubbeleffect vooral in de verschillende twitter accounts, maar dat is logisch omdat ik in elk account andere mensen volg. Zojuist eens even gekeken wat de zoekterm ‘egypte’ in google op de verschillende desktops oplevert. De uitkomst is exact hetzelfde. Vraag is nu: Ben ik 1. onder de surveillance van google gekropen en geven ze me de ongefilterde resultaten 2. denk ik volledig ten onrechte dat ik uit de filter bubbel ben ontsnapt ?

  6. Marcel

    Door de verkiezing van Trump is gebleken dat veel mensen hun nieuws alleen maar halen uit tv uitzendingen stkranten en tijdschriften én de websites van diezelfde tv stations, kranten en tijdschriften.
    Aangezien al deze media in handen zijn van een paar hele grote spelers met dezelfde agenda (in Nederland en België gezamenlijk maar 3) kan je, wil je eens een ander standpunt horen, hier maar beter wegblijven imho.

  7. Huub-Henk

    searx.me is ook een aardige zoekmachine.
    volledig opensource, dus je kan hemop je eigen site plaatsen.

    (misschien stoer om er een op deze site te plakken?)
    https://searx.bof.nl ofzo?
    Heeft BOF ook al een .onion adress?

    En dan een privacy bewuste provider vragen of die dat willen sponsoren en hosten.

    Zo brengen we BOF onder de aandacht, en geven we Nederlanders meer keus en meer privacy. En heeft een provider een mooi visitekaartje als hij voor BOF een site mag hosten met zijn logotje er op.

    Welke provider bied zich aan? Of misschien een ander privacy bewust ICT bedrijf?

    • Hans de Zwart

      Hoi Huub-Henk,

      Bits of Freedom heeft zeker .onion adres: https://wwwbofnlzl3o74ea.onion/ (alleen met de Tor Browser te openen). Je zult een waarschuwing krijgen dat er een ongeldig certificaat gebruikt wordt voor de verbinding. Dat komt omdat voor de onion service hetzelfde certificaat wordt gebruikt als op de gewone website. Dit is gedaan zodat geavanceerde gebruikers zelf het certificaat van de onion service kunnen vergelijken met het certificaat op https://bof.nl/. De verbinding is alsnog door Tor beveiligd. Op dit moment is de onion service van Bits of Freedom nog in de ontwikkelingsfase, dus op sommige pagina’s zul je een link naar de gewone website tegenkomen in plaats van naar de onion service.

      We zijn ook al een beetje aan het kijken naar Searx, maar we kunnen daar vooralsnog nog geen prioriteit aan geven.

  8. Gerda

    Waarom is https://wwwbofnlzl3o74ea.onion niet gepubliceerd in de header of footer?

    naast Twitter button een TOR-ui button of iets dergelijks?

    • Hans de Zwart

      Dat komt vooral omdat we zelf nog niet helemaal tevreden zijn over de implementatie. Veel van de links die we op onze site gebruiken verwijzen naar artikelen op onze eigen site die dan geen onion-adres gebruiken. Voordat je het weet browse je toch weer op onze normale site. We hebben helaas nog niet de capaciteit om dit prioriteit te geven (druk met andere dingen en je moet keuzes maken). Overigens kun je de meeste Tor-voordelen wel binnenhalen door onze gewone site via Tor te bezoeken.

  9. Kea

    Tip via Aral Balkan: een vrij nieuwe Europese zoekmachine, (ontstaan in Frankrijk) , die je privacy respecteert en die geen filter bubbles creëert : Qwant.com.
    Ads op basis van keywords, niet op gedrag. Ziet er leuk uit !
    Het wordt steeds makkelijker om zonder Google te leven.

  10. Marga

    Bedankt voor de tips!

Laat een reactie achter op Lonneke Alsema Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.