De Week: anonimiteit op het internet, #sleepnet, en okay Google

Het sleepnetdebat: dat sleepnet gaat er komen

Liveblog sleepnetdebat
DOSSIER / Sleepnet voor geheime diensten

Gisteren was het debat over het sleepnet in de Tweede Kamer. We hebben er verslag van gedaan, nu tijd voor de samenvatting en onze analyse. Kort samengevat: het sleepnet gaat er komen.

Kabinet voor sleepnet
Het debat duurde bijna 10 uur en in die tijd sprak de meerderheid van de Kamerleden zich uit voor de nieuwe wet. Wij deden verslag, dat kun je hier nalezen. je kunt ook hier het debat terug kijken. Een groot deel van het debat ging over het sleepnet, dat volgens Plasterk en Tellegen geen sleepnet genoemd mag worden.

De oppositiepartijen bleven doorvragen over de reikwijdte van wat Plasterk eufemistisch “onderzoeksopdrachtgerichte interceptie” noemt. Ze wilden namelijk weten tot hoever de wet zou kunnen gaan. Plasterk weigerde daar echt antwoord op te geven, omdat elk voorbeeld of nadere invulling volgens hem de wet direct beperkt. En dat wil Plasterk niet.

Coalitie voor sleepnet
En de coalitie ook niet. Elk amendement dat door de oppositie is ingediend krijgt, op basis van het debat, geen steun. De VVD leek per definitie niet geneigd om inperkingen te steunen, maar ook de PvdA, zonder wie al die amendementen niet aangenomen kunnen worden, gaf niet thuis. De PvdA, net als Plasterk, is van mening dat de praktijk de grenzen van de wet moet gaan bepalen in plaats van dat de wet zelf duidelijke grenzen stelt.

Wet te vaag en te onduidelijk
Daarmee werd precies het problematische van deze wet benadrukt: de grote hoeveelheid open normen en het gebrek aan nadere invulling. Dat betekent twee dingen: ten eerste dat de grenzen van de bevoegdheden voornamelijk uit de praktijk zal moeten blijken. De CTIVD, de toezichthouder, heeft daar al over gezegd dat er in de wet nog onvoldoende handvatten zijn om dat ook goed te kunnen toetsen. Voor die extra handvatten is geen steun in de Tweede Kamer. En voor de burger blijft het dus heel erg vaag.

Het betekent ten tweede dat de inbreuken voor een groot deel door de technologische ontwikkelingen zal worden bepaald. Van Raak zei daar terecht over: de bevoegdheden zijn dan weliswaar techniekonafhankelijk, maar de inbreuken zijn niet techniekonafhankelijk. Er zou dus meer inspraak moeten komen over de inzet van die techniek die gebruikt mag gaan worden. Maar: daar wil de meerderheid van de Kamer ook niet aan.

Plasterk geeft sleepnet toe
De onwil om de wet nader in te kaderen en openheid van zaken te geven over hoe ruim het sleepnet is, betekende dat de PvdA en de VVD konden blijven volhouden dat er geen sleepnet zou komen. D66 had een amendement ingediend om het sleepnet in te perken en gaf daarbij aan dat de AIVD en de MIVD niet op stelselmatige en op grootschalige wijze het internet zou mogen aftappen.

Uit de beantwoording van Plasterk, aan het einde van het debat, bleek dat wel degelijk op stelselmatige en op grootschalige wijze het internet kan worden onderschept. Dat is wat wij een sleepnet noemen. En zoals het kabinet zelf zegt: “Dit op voorhand uit te sluiten miskent de aard van de onderzoeksopdrachtgerichte interceptie.”

Debat exemplarisch voor wetstraject
Het was jammer dat dit pas bleek aan het einde van het debat. Het zorgde er ook voor dat de eerdere uren debatteren met Plasterk, de PvdA, de VVD en het CDA veel zinvoller hadden kunnen zijn, als zij deze duidelijkheid eerder hadden gegeven.

En dat is exemplarisch voor het hele proces. Er is wel transparantie, maar al snel gaat de deksel dicht. Keer op keer moet er worden doorgevraagd naar de reikwijdte en de bedoelingen van de wet – en pas daarna komen er mondjesmaat verduidelijkingen. En het traject van de wet kan niet gewijzigd worden, want om in de woorden van Plasterk zelf te spreken: “we moeten door”.

Stemming dinsdag
En zo zal er dinsdag over een wet gestemd worden die, zoals de CTIVD zegt, te weinig waarborgen biedt voor een goed ingeperkte inzet van bevoegdheden. Een wet die waarschijnlijk niet zal voldoen aan het Europese recht, zoals de Raad van State aangaf. En dat zou dan de derde keer op rij zijn dat de Nederlandse wet niet voldoet aan de minimumwaarborgen voor onze burgerrechten.

 

  1. Kea

    De houding van de PvdA vond ik erg teleurstellend. In hoeverre is er sprake geweest van fractiedwang? Mochten ze partijgenoot Plasterk niet afvallen? Door dit soort partijpolitieke spelletjes worden er dus missers gemaakt. Eeuwig zonde, zeker in dit geval, waarbij het gaat om een wet die niet meer teruggedraaid kan worden. Wie eenmaal in de data-snoeppot heeft gegraaid is verslaafd geraakt aan data.
    Jeroen Recourt c.s. heeft nog een paar dagen om wat meer ruggengraat te tonen.

  2. iKEA

    Vermoeiend was die Verhoeven van D66 zeg. Een bevoegdheid kan op zichzelf nooit een probleem zijn als het toezicht maar goed geregeld is. Daarbij lijkt het in dit opzicht van het grootste belang dat het toezicht genoeg technisch inzicht heeft om goede beoordelingen te kunnen maken.

    • Herman

      Daar begon ik het na een uurtje of wat mee eens te zijn, maar het ellenlange gehamer van onder andere Verhoeven is toch waardoor er nu zwart op wit staat dat er stelselmatig en grootschalig kan worden getapt met deze wet, waardoor het niet de schuld is van Verhoeven maar het kabinet dat dit gehamer blijkbaar echt nodig was.

      Had Plasterk dit in zijn inleiding al geroepen, had dit debat al uren daarvoor veel inhoudelijker kunnen zijn.

      Tevens kwamen wat mij betreft de sterkste tegenargumenten van Verhoeven af en ben ik er blij met zijn inbreng namens D66.

  3. Anoniem

    Ik vond juist dat eigenlijk alleen Verhoeven genoeg doorvroeg en voldoende technische kennis leek te hebben om de reikwijdte juist in te kunnen schatten.
    Ik de laatste alinea staat dat de wet waarschijnlijk niet kan voldoen aan het Europees recht. Is het voor een organisatie als BOF nog mogelijk de wet aan het Europees hof te laten toetsen?

  4. Peter1984

    Diep, diept triest deze uitkomst!

    Ik moest denken aan “With Politicians Like These, Who Needs Terrorists?” *

    Ik heb geen enkele angst voor terroristen, de kans om hierdoor geraakt te worden is nog steeds nihil, maar ik heb steeds meer angst voor (incompetente) politici van bijvoorbeeld VVD, CDA, PvdA en PVV. Zij rollen een sleepnet uit dat miljoenen onschuldige burgers gaat raken, terwijl de daadwerkelijke veiligheid voor burgers zal afnemen. Effectiviteit hiervan is nog nooit aangetoond. Geld ingezet voor dit sleepnet kan niet meer gebruikt worden voor human intelligence veiligheidsonderzoeken of voor het investeren in onderwijs en wegnemen van ongelijkheid van kansen voor bepaalde groepen burgers. Geld ingezet op deze aspecten lijkt mij veel effectiever (op lange termijn) dan een sleepnet überhaupt kan zijn. Dit techno-optimisme zou je kunnen verwachten bij diensten als AIVD, die een bepaalde taak/agenda hebben, maar niet bij politici die een breed beeld zouden moeten hebben en alle belangen zouden moeten af/meewegen.

    Oplossingen voor burgers op de korte termijn:
    – Stem niet op VVD, CDA, PvdA en PVV in maart
    – Gebruik encryptie waar mogelijk (VPN, PGP, etc.), niet omdat je iets te verbergen hebt, maar “just to fuck them” (sorry voor emotionele taalgebruik), maar ook omdat je hierdoor burgers helpt die encryptie nodig hebben en hierdoor minder opvallen. Doe je burgerplicht!

    Voor de lange termijn: opnieuw laten afschieten van deze wet omdat die natuurlijk niet voldoet aan Europese wetten. Misschien alvast beginnen om een brede coalitie te vormen van activisten, burgers en advocaten en alvast geld in te zamelen voor deze rechtszaak?

    *
    https://sandervenema.ch/2015/01/politicians-like-needs-terrorists/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.