De week van Palantir, parallax en een programmeurs-eed

De misverstanden bij De Wereld Draait Door

De week van Tessa

Gisteren zat de directeur van de AIVD, Rob Bertholee, in de uitzending van De Wereld Draait Door om te praten over de sleepwet in aanloop van het referendum hierover op 21 maart. Bertholee ging in gesprek om vermeende misverstanden te corrigeren. Maar wat was het resultaat? Nieuwe misverstanden werden juist in het leven geroepen. Die zetten we even recht.

Rode Loper

Matthijs van Nieuwkerk roldeKijk hier de uitzending zelf terug. de rode loper kritiekloos uit voor Bertholee’s charmeoffensief. Zijn tafelgast Hanneke Groenteman was een stuk nuchterder en gaf gelukkig nog wat kritisch tegengeluid. Een gast die kanttekeningen kon plaatsen bij de nieuwe wet ontbrak en werd nu toebedeeld aan wat losse fragmentjes.

Waarom de term 'sleepnet' geen misverstand is

Tijdens het gesprek tussen Van Nieuwkerk en Bertholee leken beide heren vooral samen op zoek te zijn naar een goede reden om een streep te zetten door het gebruik van de metafoor van een sleepnet. Die goede reden werd echter niet gegeven. Het is zeker waar dat de geheime diensten niet zomaar en willekeurig mogen tappen zoals Bertholee aangaf, maar dat is ook niet de kern van de kritiek die wij en vele anderen met ons de afgelopen jaren hebben geuit.

Waar het om gaat is dat deze nieuwe tapbevoegdheid het toestaat om op grote schaal en stelselmatig gegevens te verzamelen via het internet. Dit heeft het vorige kabinet tijdens de parlementaire behandeling nota bene zelf zwart op wit toegegeven.

We denken dat het helpt als je het beestjeWe gingen eerder in op het gebruik van deze metafoor. bij de naam noemtBij verhullend taalgebruik is niemand gebaat.. We noemen de nieuwe mogelijkheid voor de geheime diensten om op grote schaal en stelselmatig (online) gegevens te verzamelen van grote groepen mensen om daar vervolgens in te zoeken een sleepnet. We doen dit omdat het goed te vergelijken is met deze manier van vissen. Het grote nadeel van deze methode is dat je behalve het doelwit waar je naar vist ook een heleboel bijvangst hebt die niet in het net thuishoort. Die bijvangst bestaat uit de gegevens van onschuldige burgers (mensen die geen doelwit van de diensten zijn) en die kan bovendien, als de binnengehaalde gegevens niet geëvalueerd zijn, uitgewisseld worden met de geheime diensten van andere landen.

Van een misverstand is dan ook geen sprake. Sterker nog, het getoonde fragment uit Nieuwsuur dat uitleg moest geven over de nieuwe wet introduceerde zelf twee misverstanden.

Het gaat om het volgende fragment:

Misverstand 1: “De AIVD en MIVD mogen nu alleen data verzamelen via de ether.”

Dit wordt echt letterlijk in het fragment gezegd. Op basis hiervan zullen kijkers denken dat de geheime diensten nu op geen enkele manier data mogen verzamelen, tenzij dit via de lucht (bijvoorbeeld satelliet) gaat. Met de nieuwe wet zou dit veranderen want dan mogen de geheime diensten ook op de kabel data onderscheppen. Dit is echt een totaal verkeerde weergave van de werkelijkheid.

We hebben het al eerder gezegdAnderen kwamen eerder ook al met deze onjuiste weergave van de feiten.: de diensten mogen nu al ruim 15 jaar Artikel 25 van de huidige wet die uit 2002 stamt.op de kabel gegevens onderscheppen. Het verschil met de nieuwe wet is dat dit nu alleen gericht op een doelwit (persoon of organisatie) mag en dat dit strak op grote schaal en stelselmatig mag. De diensten kunnen dus nu al op basis van de huidige wet bijvoorbeeld al het dataverkeer dat afkomstig is van een specifiek IP-adres of een groep IP-adressen van een of meerdere doelwitten onderscheppen.

Daarnaast hebben de geheime diensten ook nu al vele andere manieren tot hun beschikking om data te verzamelen. Bijvoorbeeld de hackbevoegdheid, de mogelijkheid om gegevens te vergaren via hacken of deze gewoon op te vragen bij telecomproviders (die hieraan verplicht moeten voldoen) en het via informanten inlichtingen in te winnen.

De bewering dat de geheime diensten alleen data mogen verzamelen via de ether is dus evident onjuist.

Misverstand 2: “De data worden verzameld en geanalyseerd en voor maximaal drie jaar bewaard”

De voice over in het item suggereert dat de verzamelde gegevens maximaal maar drie jaar mogen worden bewaard. Dat is niet zo. Die termijn van drie jaar geldt namelijk alleen voor gegevens die via het sleepnet zijn binnengehaald en nog niet door de diensten op relevantie zijn onderzocht. Dit zijn dus de gegevens met bijvangst. Achten de diensten de gegevens relevant voor hun onderzoek dan mogen ze die gegevens (overigens terecht) bewaren zolang de relevantie nog geldt. Dit kan dus voor vele jaren, zolang het onderzoek nog loopt.

Het is jammer dat Bertholee deze twee misverstanden in het fragment niet zelf direct corrigeerde. Hij had daar alle gelegenheid voor. Het resultaat: twee nieuwe misverstanden zijn in leven geblazen.

Hierbij zijn ze weer rechtgezet.

De wet moet beter

De nieuwe wet kan nog op veel punten verbeterd worden.

Vind je het ook belangrijk dat het kabinet de wet verbetert? Stem dan tegen op 21 maart!

  1. B@S

    Vergis ik me of staat de wet ook toe dat nog niet onderzochte gegevens (dus de bijvangst bij misverstand 2) ongezien gedeeld worden met buitenlandse diensten? In dat geval is de beperking van de bewaartermijn natuurlijk helemaal een wassen neus.

  2. Bert Verhees

    Zoals ik begrijp zijn bijna alle consumenten-data op het internet versleuteld. Misschien kunnen deze ontsleuteld worden, maar dan is dat processor-intensief, en bijna niet te doen bij enorm grote hoeveelheden data. Professioneel versleutelde berichten zijn sowieso al niet te ontcijferen, en kunnen verstopt in plaatjes overal op het internet staan, en door duizenden worden gezien.
    Naast versleuteling kunnen TOR netwerken de bron/bestemming van netwerkverbindingen verstoppen.

    Veel meer informatie kunnen veiligheidsdiensten laagdrempeliger winnen door samen te werken met online-diensten zoals google, apple en facebook. Daar worden de interesses en netwerken en waar ze zijn van uur tot uur van personen getoond.

    Ik snap niet zo goed wat een sleepnetwet hieraan kan toevoegen.

    • Adri

      Voor de veiligheidsdiensten zijn niet (alleen) de inhoud van berichten van belang, maar vooral ook wie met wie contact heeft.
      Een terrorist zal niet snel een ongecodeerd berichtje met inhoudelijke informatie over een aanslag versturen, maar hij zal wel contact hebben en afspraken maken met zijn handlangers.
      Nadeel is dat ook onschuldige contacten met een crimineel jou en mij ook onder de aandacht van de diensten kunnen brengen met potentieel vervelende gevolgen.

  3. J.G.Oosterveld

    Vanavond bij DWDD Beatrice de Graaf gehoord.
    Door haar uitleg ga ik voor de wet stemmen. De problemen van cybercrime en hacken zijn vele malen groter en gevaarlijker in de wereld dan mijn recht op privacy.

    • John Doe

      Jammer. Ik spreek u nog wel eens als een Trump- of Erdogan-achtige regering uw complete privéleven in de gaten houdt en alles bewaart ZONDER dat u dat weet en dus ook zonder dat u zich kunt verdedigen tegen de gevolgen (want die zijn geheim). De kans op een dergelijke regering is niet eens zo klein.
      Als de diverse autoriteiten ons vertellen dat dit allemaal wel meevalt en dat het niet gaat gebeuren, dan zeg ik: leg dat dan gewoon goed vast en probeer niet alle vrijheid te pakken die je maar kunt krijgen.

    • Cor

      U bent goed gebrainwashed door de media, en dan nog wel door ‘terrorisme-expert’ Beatrice de Graaff, dat zien ze graag. De sleepwet gaat over algehele controle over het doen en laten van burgers, ook over zaken die strikt privé zijn. Dat u uw recht op privacy door de plee spoelt is uw vrije keuze, maar sta straks niet te janken over de (voor u blijkbaar onvoorziene) consequenties.

  4. Verplicht

    Persoonlijk vind ik dat het niet de taak van de geheime diensten is om te weten waar ik naar toe ga. Ik wil immers ook niet weten waar meneer Bertholee of meneer Rutte naar toegaat. Dat zijn mijn zaken gewoon niet. En ja, ik heb uitgebreide maatregelen genomen. Welke precies ga ik niet zeggen, maar ik zorg er wel voor dat de dames en heren achter het “sleep”net gaan vissen.

Laat een reactie achter op John Doe Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.